Espainiako ekonomia: Gerra Zibila eta autarkia (1936–1973)

Espainiako ekonomia: Gerra Zibila eta autarkia (1936–1973)

6.5. Testuingurua eta helburuak

6.5. Espainiako ekonomia: gerra zibila eta autarkiatik hirurogeigarren hamarkadako "mirari ekonomikorainoko" garaira.

Gerra Zibilaren finantzaketa

Gerra Zibilaren finantzaketari buruzko gakoak:

• II. Errepublikako gobernuak — Gastua:

• %90 Espainiako Bankuaren erreserbaren bitartez ordaindu zen (urrea eta dibisak). Gerra piztean Errusiara eramandako urre hori eta handik ordaindu zen gerra-material guztia; beraz, gehienbat gerra-materiala ordaintzeko baliatu zen.
• Kontu irekiak blokeaturik geratu ziren (2000 ptst-tik gorakoak). Gobernuak dirua lortzeko neurriak hartu zituen (salbuespena: helburu militarra zuten enpresei ez zitzaien blokeatu).

Altxatutakoak eta gastu militarrak

• Altxatutakoen finantzaketa — Gastu militarren %30: zergetatik, kontu irekiak blokeatzetik eta zorra jaulkitzeaz ordaindu zen.
• Finantza-iturririk nagusia — %70: Alemania (Hitler) eta Italia (Mussolini) laguntzarekin.

Alemaniaren laguntza

• Alemaniak trukean material estrategikoak nahi zituen altzairua gogortzeko (bi mineral mota: pirita eta wolframioa).
• Material estrategikoen salmentaren bitartez dibisak lortu ziren eta hori gerra-materiala erostera bideratu zen.
• Alemaniak Espainiari guztira 500 milioi marko emandako laguntza izan zuela aipatzen da: Frankoren altxamendurako gerra-materialerako 182 eta Gernikaren bombardaketarako 318.
• Bigarren Mundu Gerran Hitlerrek 500 milioi marko eskatzen zizkion eta Espainiak 300 milioi markoko laguntza bidali omen zion. Hitlerrek 100 milioi marko kreditua zuen Espainian zabalduta eta 200 milioi marko "División Azul" (El Escuadrón Azul) eta Espainiako langileak Alemaniako fabriketan lan egiteko bitartez = guztira 300 milioi marko.

Italiaren laguntza

• Italia: Mussolinik 7.500 milioi lira eman zizkion Frankori, baina trukean Espainiako produktua esportatzea eskatu zuen (olioa esportaziorako eta gariak Alemaniako tropak elikatzeko).

Kanpo-laguntzak eta onarpen diplomatikoa

Kanpo laguntzek eta politika loturak:

• Alemania eta Italiaren laguntzek laguntzaren %88 bideratu zuten (570 milioi $).
• Mendebaleko ekonomien laguntza jaso zen (EE. BB. eta BH) laguntzaren %12 (76 milioi $), material estrategiko moduan (garraio eta petrolioa).
• Alemania, Italia, EE. BB. eta BH-k Burgoseko Gobernua onartu zuten (1938), merkataritza-interesak eta klase-interesak zirela medio.

II. Errepublika eta Depresioa

II. Errepublika garaiko ekonomia — Depresio Handiaren eraginak eta arrazoi nagusiak:

• Esportazioa: Espainiak nekazaritzako produktuak esportatzen zituen industrializatutako lurraldeetara; herrialde hauetan zailtasunak agertu zirenean, esportazioak gutxitu egin ziren. Espainiak, ordea, inportazioa behar zuen eta merkataritza-balantzan defizita handitu zen. Kaltetuen artean ardoaren eta fruituen esportatzaileak zeuden.
• Kapital-merkatuak: Atzerriko inbertsioak gutxitu egin ziren Espainian.
• Migrazio mugimenduak: eten egin ziren; bertan geratzen zirenak ez ziren kanpora aterako lana bilatzera eta kanpoan zeudenak bueltatu ziren. Horrek barne-merkatuan egoera eragin zuen.

Sektore nagusiak

Hiru protagonista: nekazaritza, ohialgintza eta siderurgia.

• Nekazaritzan uzta oso onak izan ziren 1932–1934 artean, eta horregatik ohialgintzak ez zuen arazorik izan.
• Ohialgintzan 8 orduko lanaldia ezarri zen; ondorioz, orduko soldata handitu zen.
• Siderurgiak ez zuen arazorik izan.
• Ekipo-ondasunen industria: kaltetu egin zen; ekoizpena erdira jaitsi zen, Estatuak herri-lanen politika eten zuelako. Enpresariak II. Errepublikaren aurka agertu ziren.

Gerra Zibila bukatu ondoren: Frankismoa eta etapa ekonomikoak

Gerran ondoko garaia eta etapak:

• GERRA ZIBILA BUKATU ONDOREN — FRANKISMOA.
• 1940/1951: Autarkia nagusitu zen — herriaren burua eta bere baliabideak hornitzea bilatzen zen.
• Autarkiak arrakasta gutxi izan zuen eta aldaketa beharra sortu zen.
• 1951/1955: Pixkanaka aldaketak hasi ziren.
• 1955: Estabilizazio Plana; ateak pixkanaka zabaldu ziren kanpora begira.
• 1960/1973: Desarrollismoa (hirurogeigarren hamarkada — "mirari ekonomikoa").

Laburpena

Laburpena bezala, gerra-zibilaren finantzaketa eta kanpoko laguntzak funtsezkoak izan ziren, eta II. Errepublikako politika ekonomikoek eta ondorengo frankismoaren autarkiak eragin handia izan zuten Espainiako ekonomiaren bilakaeran 1936 eta 1973 artean.