Gizarte zientziak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ekosistemen Oreka eta Aldaketak

Ekosistema baten oreka baldintzak

Ekosistema bat orekan egon dadin, hiru baldintza bete behar dira, gutxienez:

• Ingurumen-faktoreek egonkorrak izan behar dute.
• Populazioetako banakoen kopuruak ia konstante mantendu behar du.
• Ekosistemari eragiten dion kanpoko faktorerik ez da izan behar.

Ekosisteman izaten diren aldaketa motak

Ekosisteman izaten diren aldaketak sailkatzeko bi modu daude:

• Jatorriaren arabera:
  • Naturalak
  • Artifizialak
• Abiaduraren arabera:
  • Pixkanakoak
  • Katastrofikoak

Aldaketen denbora-eskala

• Biotopoari eragiten dioten aldaketak: Denbora geologikoan gertatzen dira (milaka urtean zehar). Aldaketa batzuk bat-batekoak ere izan daitezke.
• Biozenosiari eragiten dioten aldaketak: Denbora biologikoan gertatzen dira (ehunka

Aurkikuntza Handiak: XV. eta XVI. Mendeetako Esplorazioak

Portugaldarren Esplorazioak

• XV. mendearen hasieratik, Portugalek Indiara bide berria bilatu zuen Afrika inguratuz.
• Lehendabizi, Madeira eta Azore uharteak aurkitu eta bere erresuman sartu zituzten.
• Bartolome Dias-ek Afrika hegoaldeko muturretik Indiako Ozeanorako igarobidea ireki zuen.
• Vasco de Gama Indiara heldu zen, eta horrela Europaren eta Asiaren arteko beste bide bat sortu zen.

Gaztelaren Esplorazioak

• Gaztelarrek mendebalderantz bidaiatzea erabaki zuten, Atlantikoa zeharkatuz eta lurra inguratuz.
• Kristobal Kolon Asiako ekialdeko kostaldera iritsi nahi zuen Ozeano Atlantikoa zeharkatuz.
• Errege-Erregina Katolikoei aurkeztu zien bere proiektua, eta espedizioa finantzatzea erabaki zuten.
• Beste

1. Kokapena: Aro Modernoaren Filosofia

Berpizkundean, Absolutismoaren gorakada, Elizaren erreforma eta kontrarreforma eta Zientzia-iraultza gertatu ziren. Absolutismoari dagokionez, Erdi Aroan jauntxoek lortutako boterea erregeek berreskuratuko dute, hainbat baliabide erabiliz, eta horrela, erregeen boterea handituz joango da. Mugimendu honi dagokionez, esan beharra dago ez dela garai historiko bat bakarrik, baizik eta pentsamolde eta jarrera bat ere badela, familia, gizartea, politika eta antzeko arloetan eragin nabarmena baitu.

1.1. Berpizkundea eta Zientzia-iraultza: Ezaugarri Orokorrak

Garai haietan, Elizaren erreforma gertatuko da. Luterok bideratu zuen erreforma protestanteak ez zuen onartzen gizakiaren eta Jainkoaren artean Eliza Katolikoak...

Natura Baliabideen Banaketa Desberdina

Gure planetan, natura-baliabideak ez daude berdin banatuta. Horregatik, gizakiak baliabide gehien dauden eremuetan bildu izan gara historian zehar. Baliabideak eskuratzeaz gain, teknologia egokia eta ekonomia-baliabideak ere behar ditugu.

Uraren Adibidea

Uraren adibidea oso argigarria da. Giza talde batzuk ibai emaritsuetatik hurbil bizi dira, baina ez dute bitartekorik ura herrixkara eramateko.

Enpresa Multinazionalen Eragina

Gaur egun, enpresa multinazionalek munduko edozein lekutako baliabideen ustiaketa kontrolatzen dute. Adibidez, bauxita erauztea. Bauxita duten herrialde askok ez dute aluminioa fabrikatzen. Enpresa handiek aluminioa ekoizten dute eta bauxita erauzteko prozesuak eta prezioak kontrolatzen...

1. Curriculumaren Interpretazioa

1.1. Ikasle eta Hezitzaileen Ikuspegitik

Ikaslearen ikuspuntutik, curriculuma titulua edo helburu jakin batzuk lortzeko burutu beharreko ikasgai edo jarduera multzoa da. Hezitzailearen ikuspuntutik, berriz, eduki edo ikasgaietatik transmititu behar diren ezagutza multzoa.

2. Curriculum Eskutua Hezkuntza Jardunean

2.1. Definizioa eta Adibidea Haur Hezkuntzan

Curriculum eskutua asmorik gabe gauzatzen diren ikasketak dira, irakasle eta beste ikasleekin edukitzen den elkarrekintzaren bitartez ikasten direnak. Haur Hezkuntzan, elkareragina oso argia da, eta horren bidez ikasten dute haurrek.

3. Curriculum Motak eta Profesionalen Ekimena

3.1. Curriculum Irekia vs. Itxia

Curriculum irekiak malgutasuna eta askatasuna ematen...

Lanaren Azterlana: Sarrera

Konpontzeko prozesuak sistematizatzeko erabiltzen diren teknikak:

Metodoen Azterlana

Prozesuak aztertzen ditu. Operazio bat egiteko jarraitu behar ditugun pausoak eta operazioak aztertzen ditu. Honen helburua lanak erraztea, hobetzea, ekoizpena handitzea eta baliabideei etekin handiagoa ateratzea da.

Denboren Azterlana

Metodoen azterlanak proposatutako operazio bakoitzarentzat behar den denbora finkoa ezartzen dio. Lan neurketa izena ere har dezake.

Metodoen Azterlanak eta Diagramak

Produktibitatea hobetzea dauka helburu. Horretarako, operazioak eta tailer lanak nola hobetu ikertzen du. Tailerraren ondoko osagaiak hartuko dira kontuan:

Tailerraren Osagaiak

• Lanpostua: Antolamendua eta zabalera.
• Ekipamendu eta erremintak: Ekipamenduaren

Erakunde Ofizialak eta Gobernuen Kanpoko Erakundeak

Nazioarteko Erakundeak: Haurren Eskubideen Defentsa

• UNESCO (1945): Hezkuntzaren, zientziaren eta kulturaren bidez, nazioen arteko lankidetza bultzatuz, bakea eta segurtasuna lortzea du helburu.
• UNICEF (1946): Bigarren Mundu Gerraren ondorioz zaindu gabe geratu ziren haurrak zaintzeko sortu zen. Helburua: haurren eskubideak eta haien ongizatea bermatzea.
• OMEP
• UIP

GKEak: Nazio Batuetan 1945

• Kolektibo marjinatuez arduratzen dira.
• Kideak bokazioz, borondatez eta dohainik aritzen dira.

Esku-hartzea eta Laguntza Haurtzaroan

Hainbat Ingurune

1. Integrazioa: Aurrerapen handia eskola esparruan.
2. Barne-hartzea: Eskola ereduak, lankidetza, errespetua, erantzukizun morala, tolerantzia eta elkartasunarekin garatu behar