Autonomia Morala Kanten Filosofian

Immanuel Kantek bere morala edo etika azaltzen du Arrazoi praktikoaren kritika idazlanean. Bere ustez, arrazoia, ezagumen teorikoaz gain, ezagumen praktikoa ere bada.

Arrazoi teorikoaren bidez, izana ezagutzen dugu; arrazoi praktikoaren bidez, izan behar duena.

Bi kasuetan, gu gara legegile.

Kanten arabera, kontzientzia moralaren existentzia ukaezina da. Gizakiak eredu ideal batzuen arabera bideratzen eta neurtzen ditu bere ekintzak. Ekintza-eredu horiek ez dira esperientziaren ezagugaiak, esperientziaren gidariak baizik. Eguneroko bizitzan nola jokatu behar dugun esaten digute.

Arrazoi hutsa edo teorikoaren legeak hertsatzaileak (behartzaileak) dira, deskribatzaileak. Arrazoi praktikoarenak, ordea, exijentzia...

Filosofia Praktikoa: Etika eta Politika

Filosofiaren historian, filosofia teorikoa eta filosofia praktikoa bereizi ditugu:

• Filosofia teorikoak izatea zer den eta nola ezagutu jorratzen du, adar hauetan: ontologia, epistemologia eta antropologia. Lengoaia deskribatzailea da.
• Filosofia praktikoak gizakiaren eginbeharra du gai (nola jokatu behar duen gizakiak). Lengoaia baloratzailea da.

Teorikotik praktikora igarotzen gara: izaten denetik izan behar duenera.

Etika eta Politikaren arteko harremana

Etika banako jokaera moralari dagokio; politika, aldiz, gizartean eta gizataldean moral kolektiboari buruzko hausnarketa da. Logikoa denez, biak lotuta daude.

Aquinoko Tomasen Filosofia Praktikoa

Tomasen filosofia praktikoa koherentea da bere filosofia osoarekin:...

Arrazionalismoa eta Descartes (XVII. mendea)

Arrazionalismo modernoa XVII. mendearen lehen erdian Europan sortutako korronte filosofikoa da, René Descartesen eskutik. Descartesek protestantismoaren aurkako ikastetxe batean ikasi zuen, eta haren lan nagusiak honako hauek dira:

• Metodoaren diskurtsoa
• Meditazio metafisikoak
• Filosofia printzipioak

Arrazionalismoaren Ezaugarri Nagusiak

Arrazionalismoaren ezaugarriak honakoak dira:

• Konfiantza arrazoian: Jatorrizko ideiak ez daude esperientzian oinarrituak (ideia sortzetikoak).
• Ezagutza sentikorraren mugak: Ezagutza sentikorra ezin da unibertsala izan, zentzumenek huts egitera bultzatzen gaituztelako eta ezin direlako multzo bereko kasu guztiak esperimentatu.
• Zientzia unibertsala eta beharrezkotasuna: Kosmosak

Kanten Iraultza Kopernikarra

Honetarako, metodo transzendentala erabili zuen. Garrantzia “zer ezagutzen dugu?” galderari eman beharrean, “nola ezagutzen dugu?” galderari eman zion.

Ikuspuntu aldaketa honi Iraultza Kopernikarra deitzen zaio, Kopernikok astronomian bezala Kantek filosofian iraultza eragin zuelako.

Zientziaren Ezaugarriak: A Priori Sintetikoa

Kanten ustez, matematika eta fisika zientziak dira, eta hauen bidez gizakiak ezagutza unibertsala eta beharrezkoa jasotzen du.

Egiten dituzten enuntziatuek edo ikerketek gure ezagutza handitzen dute (horrenbestez, sintetikoak dira) eta beharrezkoak eta unibertsalak dira (horrenbestez, a priorizkoak dira). Ondorioz, zientziaren enuntziatuak a priorizkoak eta sintetikoak dira.

Ezagutzaren

Wittgenstein: Tractatus, Proposizio Egiazkoak eta Zentzugabeak

Wittgensteinen ustez, eta Tractatus Logico-Philosophicus liburuan adierazi zuen bezala, hizkuntzak errealitatea irudikatzen du. Horrek esan nahi du (teoria piktorikoa) mintzaira proposizioek osatzen dutela, eta proposizioak pentsamenduen adierazpide hautemangarriak direla; pentsamenduak, aldiz, gertaeren irudi logikoak.

Proposizio Egiazkoak eta Zentzudunak

Proposizio batek forma logiko bera izan behar du gertakari atomiko bat adierazteko, eta forma logikoa zentzua da. Proposizio guztiek, proposizioak diren aldetik, zentzua (esanahia) eduki behar dute.

Zein da proposizio baten esanahia? Islatzen duen gertakaria edo gauzen egoera (egia-irizpidea). Beraz, proposizio batek zer esan nahi...

sfgfgsfg

szfgsafgdsfgdsf

sadfbdgdafdf

fhgfadsfDFGSFGAZ

Wittgenstein: Etika, Hizkuntza eta Giza Sentimenduak

Hizkuntzaren Mugak eta Objektibitatea

Wittgensteinek dio etikaz eta erlijioari buruz idaztea ez dagoela ondo, hizkuntzaren mugen aurka baitoa. Honekin, zientziaren hizkuntzari eusten dio, eta ez bakarrik zientziarenari, eta horren atzean objektibitatea aurkitu dezakegu. Edozein sistema etikok bere nahia inposatu nahi du, eta ikusi besterik ez da egin behar zenbat erlijio eta teoria etiko dauden. Guztiek onak, zuzenak eta antzekoak diren adjektiboak erabiltzen dituzte, baina beti ez modu berean. Hortaz, nori egin kasu? Nor dabil egia esaten? Horretarako Wittgensteinek proposamen bat egiten du, guztiz logikoa dena: munduari erakutsi behar diogu...

NIETZSCHE-ST.(etika)

Filosofiaren Funtzioa Wittgenstein eta Ortega y Gasset-en Ustez

Historian zehar hainbat filosofo gizakion existentziaz eta arazoez mintzatu izan dira. Hala ere, ez zuten finkatzen zein zen filosofia sortzeko arrazoia ezta haren funtzioa. Horri erantzuna emateko bi filosofo aurkezten zaizkigu: Ludwig Wittgenstein eta José Ortega y Gasset.

Wittgenstein: Filosofia eta Hizkuntzaren Mugak

Wittgensteinen ustez, hark idatzitako Tractatus Logico-Philosophicus eta Ikerketa Filosofikoak lanen arabera, filosofia hizkuntzaren mugak zeintzuk diren esango digun jarduera da, esan daitekeena eta esan ezin daitekeena zer den adieraziko diguna. Eta bietan ateratzen den ondorioa berdina da: filosofia hizkuntzaren erabilera okerraren ondorioa da. Hortaz, bietan...

NIHILISMOA.
Nihil hitzak latinez "ezer ez" esan nahi du, baina nihilismo terminoak hainbat esanahi ditu Nietzscherentzat. Beraren ustez, ez da teoria filosofiko bat, gure Mendebaldeko kulturaren historiaren ondorioa eta sintoma bat baizik. Biziari ihes egitea adierazten du, bizi erreal eta sentikorrari bizkar ematea. Gizaki guztiak ez dira biziak berarekin dakartzan sufrimendu eta pasioak jasateko gai, ez dira heriotzarekin amaitzen den sormenaren eta suntsipenaren arteko tentsio amaiezina jasateko gai. Hori dela eta, gizakiak sufrimendurik eta heriotzarik gabeko babeslekuak asmatu ditu. Bere ustez, jokabide hori nihilista da, bizi erreala eta sentikorra gutxiesten duelako. Nihilismo hori negatiboa da, biziaren berezko balioen kontrakoa baita....