Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Marx: oinarrizko ezaugarriak

Marx: haren pentsamenduaren ezaugarriak kritika eta praktika dira. Kritikak Hegel-en idealismoan eta Feuerbachen materialismo mekanistan oinarritzen dira. Eta praktika iraultzaren garrantzian oinarritzen da.

Kritika: idealismoari eta materialismo mekanistari aurka

Hegel-en idealismoa kritikatzeko kontuan hartzen du errealitatea azaltzeko era eta burgesiaren ideologia, proletarioa kontrolatzen duelako. Marxek materialismoa defendatzen du idealismoaren aurka dagoena. Feuerbachen materialismo mekanistaren kritiketan Marxekin amankomunean duen ideia bakarra materialismoa defendatzea da.

Ideologia eta alienazioa

Bere ustez, ideologia gizarte batek naturarekin eta beste izakiekin erlazionatzeko dituen ideien multzoari deritzo,...

PLATON: ongiaren teoria: piramide baten kokatzen da, zein hiru zatiran banatzen den. Behetik hasita lehenengoa gauza sentigarrien ideiak izango ziran hau da haitzuloaren itzalak, autematzen duzun lehengo ideia, hurrengoa ideia matematikoak dira , honek haitzuloaren kanpoko gauzak diranak eta ondoren ideia etikoak edo estetikoak , kanpoko gauzak diranak hau da benetako ideiak. Baian ongiaren ideia ezagutzeko , ezagutu behar dozuna da kanpoan dagoen eguzkia. Banetako ideiak haintzuoaren kanpoan ezagutzen dozuzanak izango dira. Dialektikaren teoria: haitzuloaren mitoaren bitarte, platonek heziketaren prozsua nondik nora ematen den azaltzen dau eta dialektikaren teoriarekin prozesu horretan ematen diran maila ezberdinak zehazten dauz .Dialektikan...

Ortega y Gasseten pentsamenduaren aroak

Ortega y Gasseten pentsaera azaltzeko, hiru aro bereiz daitezke:

• Aro objektibista
• Aro perspektibista
• Aro arraziobitalista

Perspektibismoaren teoria

Perspektibismoaren teoriak errealitatearen gaineko ikuspuntuen aniztasuna aldarrikatzen du. Ondorioz, egia absolutua, errealitatearen guztizko ikuspena, haren inguruan jasotako irudi guztien konbinazio antolatua da. Egia arian-arian erdietsiko da, ikuspuntuetako irudiak batu ahala.

Eszeptizismoa eta erlatibismoa gainditzea

Pentsalariak aurre egin nahi die eszeptizismoari eta erlatibismoari. Joera horien arabera, alferrik ahalegintzen gara egia ziurrak bilatzen, berez hilezinak direlako, subjektuen ezagumenak mugak dituela kontuan izanik. Aldi berean, arrazionalismoaren...

Zalantza metodikoa: Cogito, ergo sum

Metodo honekin, Descartesek ezagutza guztia berrikustea erabakitzen du, zalantzarik gabeko egia ziurra bilatzeko asmoz. Egia hori aurkitu ahal izateko, ez da nahikoa gezurrak baztertzea, baizik eta nahitaezkoa da zalantzazkoa izan daitekeen oro ere atzera botatzea.

Zalantzan jar daitezkeen elementuak

Zalantzan jar daitezkeen gauzak honako hauek lirateke:

• Zentzumenen informazioa: askotan huts egin baitezakete.
• Frogapenak: batzuetan oker erabiltzen dugulako arrazoimena.
• Loaren eta esnatzearen arteko muga: ez dugulako ondo bereizten noiz gauden lo eta noiz esna.
• Jenio gaiztoa: iruzur egin nahi digun izaki hipotetikoa.

Azken batean, zalantza unibertsala da, ezagutza orori baitagokio, eta baita metodikoa ere, egia bilatzen...

Zalantza metodikoa eta lehen ziurtasuna: Cogito-a

Descartesek bere metodoan oinarrituriko zalantza metodikoa proposatu zuen, horretarako matematika oinarri gisa erabiliz eta filosofiaren zein zientziaren eraikuntza lortuz. Lehen printzipio hauek lortzeko, zalantza metodikoa erabiliko du; izan ere, printzipio hauek nabariak eta zalantzarik gabekoak izan behar dute.

Zalantzak bi funtzio nagusi ditu:

• Garbiketa gnoseologikoa: Hondakinak kentzeko egiten da, horretarako existitzen den oro zalantzan jarriz, baita zentzumen bidez jasotako guztia ere.
• Ziurtasun iturria: Zalantza ziurtasunak lortzeko tresna dela esan genezake.

Beraz, zalantza metodikoaren bidez dakigun oro baztertu eta pentsatzen jarriz gero, lehen ziurtasunera iritsiko gara: "Cogito ergo

Estatu Demokratikoa eta Herritasun Globala

Herritarra gizaki autonomoa da. Herritarra izateak dakar: sakratutasuna, berdintasuna, nonbaiteko kide izatea, duintasuna, errespetua eta elkarrizketa.

Herritarren betebehar moralak

• Kontserbadoreentzat: Aberriaren defentsa.
• Liberalentzat: Herritar bakoitzaren giza legea.
• Sozialistentzat: Elkartasun banatzailea.

Herritasun Globala

Herritasun globalaren ideiak beste egoera bati egiten dio erreferentzia: globalizazioaren aroan bizi gara, elkarri lotuta eta elkarren mendeko mundu bat erakusten diguna.

Demokrazia

Demokrazia da erregimen politiko motarik onena, nahiz eta perfektuagoa izan daitekeen. Giza eskubideak onartzea eta errespetatzea garrantzitsua da.

Demokraziaren hiru ikuspegiak

• Legitimitatearen printzipio

Paul Ricoeur filosofoak "susmoaren maisutzat" hartu zituen Karl Marx, Nietzsche eta Freud. Hiru autoreok eztabaidan jarri zituzten Mendebaldean sakon errotutako zenbait ideia eta balio. Mendebaldearen arrazionalismoa jarri zuten ezbaian, arrazoiak sakonagoak diren bulkadak edo motiboak ezkutatzen dituela salatu baitzuten.

Marx eta materialismo historikoa

Marxek gizarteko ideia politiko eta juridikoak, eta gizartearen egitura bera, klase nagusien zerbitzura daudela salatu zuen. Marxen materialismo historikoaren arabera, giza historia ekonomiaren legeen araberakoa da, eta gizartearen egitura ekonomikoak determinatzen ditu artea, politika, filosofia, ideologiak, erlijioa…

Nietzsche eta moralaren kritika

Nietzschek zalantzan jarri zuen gizadiak azken...

Sofistak: Greziako Ilustrazioaren Aitzindariak

Sofistak: Greziako polis askotan demokrazia ezartzeko, beste polis batzuetatik pertsona ekintzaile asko iritsi ziren. Haiek izan ziren sofistak: ideia berriak hedatu zituzten eta ilustrazio greziarra sortzen lagundu zuten. Lehen irakasle profesionalak izan arren, ezin zuten zuzenean politikan parte hartu, atzerritarrak zirelako.

Sofistekin, pentsamendu greziarrak gizakia jarri zuen erdigunean, eta ordura arteko filosofiaren bereizgarri zen naturari buruzko hausnarketa bigarren mailan gelditu zen. Hausnarketa gizarte eta politikako gaietara bideratu zuten, gai kosmologikoetara baino gehiago.

Eszeptizismoa eta Erlatibismoa

Sofisten pentsamenduak bi zutabe nagusi izan zituen:

• Eszeptizismoa: Jarrera filosofiko

Proposizioak eta Teoria Piktorikoa

Hizkuntza-proposizioek pentsamendua adierazten dute, eta pentsamendua egitateen isla edo margoa da (teoria piktorikoa). Proposizio batek forma logiko bat eduki behar du: zentzua. Proposizio guztiek zentzua izan behar dute.

Baina proposizio guztiak ez daude maila berean:

• Zentzudun proposizioak: Proposizio hauek egiazkoak edo faltsuak izateko aukera dute, egiaztapena egin ondoren. Adibidez: «Markinatik Durangora ordu erdiro ari dira autobusak». Adierazpen honek, faltsua izan arren, zentzua du, frogatzeko aukera izan duelako; eta ezaugarri horrek (egiaztagarria izateak) ematen dio zentzua. Wittgensteinen adierazpenetan, proposizio hauek esan daitezke, errealitatea errepresentatzen dutelako.
• Pseudo-proposizioak