Susmoaren Maisuak: Marx, Nietzsche, Freud eta Darwin

Paul Ricoeur filosofoak "susmoaren maisutzat" hartu zituen Karl Marx, Nietzsche eta Freud. Hiru autoreok eztabaidan jarri zituzten Mendebaldean sakon errotutako zenbait ideia eta balio. Mendebaldearen arrazionalismoa jarri zuten ezbaian, arrazoiak sakonagoak diren bulkadak edo motiboak ezkutatzen dituela salatu baitzuten.

Marx eta materialismo historikoa

Marxek gizarteko ideia politiko eta juridikoak, eta gizartearen egitura bera, klase nagusien zerbitzura daudela salatu zuen. Marxen materialismo historikoaren arabera, giza historia ekonomiaren legeen araberakoa da, eta gizartearen egitura ekonomikoak determinatzen ditu artea, politika, filosofia, ideologiak, erlijioa…

Nietzsche eta moralaren kritika

Nietzschek zalantzan jarri zuen gizadiak azken bi mila urteetan egindako bidea, eta kristautasunari bota zion errua. Gizadia oker ibili izanaren zalantza agertu zuen, eta bereziki kritikoa izan zen gizarte modernoaren moralarekin, dekadentetzat, bizitzaren kontrakotzat jotzen baitzuen. Arrazoimenaren nagusitasuna ere ezbaian jarri zuen, eta filosofiak Platonez geroztik egindako bidea gogor kritikatu zuen. Nietzschek arbuiatu egin zuen marxismoa eta komunismoaren berdintasun nahia.

Freud eta psikoanalisia

Freudek zalantzan jarri zuen giza jokabidearen arrazionaltasuna. Freuden arabera, arrazoimenak ez du kontrolatzen gure jokabidea, ezkutuan dauden bulkada irrazionalak dira benetan hori determinatzen dutenak. Eros (bizi-bulkada edo sexu-grina) eta Thanatos (heriotza-bulkada) dira, Freuden iritziz, giza jokabidean eragin gehien duten faktoreak.

Darwin eta eboluzioaren teoria

Darwinen lanak gizakiari buruzko ikuspegia guztiz aldatzea eragin zuen. Darwinek gizakiari buruzko ikuspegi materialista eta eboluzionista proposatu zuen. Ikuspegi horrek onartezin egin zuen ordura arteko ikuspegi nagusia, gizakia kreazioaren gailurra zelako ikuspegia, alegia.

Laburpena

• Marxek giza pentsamendua eta gizartea ekonomiak determinatzen dituela defendatu zuen.
• Nietzschek moraltasuna eta arrazoiaren nagusitasuna kritikatu zituen.
• Freudek giza jokabidearen arrazionaltasuna ezbaian jarri zuen.
• Darwinek gizakia gainerako bizidunekin berdindu eta hura kreazioaren gailurra zenik ukatu zuen.