Zientzia esperimentala

PLATON: ongiaren teoria: piramide baten kokatzen da, zein hiru zatiran banatzen den. Behetik hasita lehenengoa gauza sentigarrien ideiak izango ziran hau da haitzuloaren itzalak, autematzen duzun lehengo ideia, hurrengoa ideia matematikoak dira , honek haitzuloaren kanpoko gauzak diranak eta ondoren ideia etikoak edo estetikoak , kanpoko gauzak diranak hau da benetako ideiak. Baian ongiaren ideia ezagutzeko , ezagutu behar dozuna da kanpoan dagoen eguzkia. Banetako ideiak haintzuoaren kanpoan ezagutzen dozuzanak izango dira. Dialektikaren teoria: haitzuloaren mitoaren bitarte, platonek heziketaren prozsua nondik nora ematen den azaltzen dau eta dialektikaren teoriarekin prozesu horretan ematen diran maila ezberdinak zehazten dauz .Dialektikan mundu bi bereizten dira eta beti gorantza adierazita dagoz, lehengo mundu sentigarria bilakaera  azaltzen da gauzak aldatzen diralako bertan eta ondoren mundu ulergarria, izatea azaltzen duena, bertan gauzak ezin dira aldatu. Haitzuoaren mitoarekin lotuz itzaletatik hasten den prozesua eta eguzkia ikustean amaitzen da, dialektika eguzkia da. Mundu sentigarrien objetu ezberdinak gauza sentigarrien irudiak eta gauza sentgarriak dira. Mundu  ulergarrian objetu ezberdinak , objetu matematikoak eta ideiak dira. Objetu bakoiza gaitasun bat erabiliz ezagutzen dogu era horretara jakintza bat sortuz. Gauza sentigarrien irudiak irudimenarekin ezagutzen doguz, ez da jakintzarik sorzen, gure asmakisunak diralako, eta sinismenaren bitartez gauza sentigarriak ezagutzaren fisika sortzen dabe. Arrazoiaren bitartez objetu matematikoak sortzean matematikak sortzen dira eta azkenik inteligentziaren bitartez ideia ezagutzerakoan dialektika sortzen da. Edozein jakintza zientzia izateko gauza aldaezinak aztertu behar ditu beraz fisika ez da zientzia izango gauza aldakorrak aztertzen dauzalkao iritzia besterik ez da. Matematikaka eta dialektika aldiz zientziak dira gauza aldaezinak aztertzen dauzalako. Dialektika hitza sentsu bi daukaz, lehenengoa gauza sentigarrien irudietan hasi eta ongiaren ideian amaitzen en prozesu osoa eta bigarrena inteligentziaren bitartez ideiak ezagutzerakoan sortzen dan zientzia. Platon-aristoteles: platon ideien teroriren kritika: hilemorfismoa. Lehen kritika da errealitatea ezzagutu ahal den ala ez, ideia honetan amankomunean daukatena da errealitatea ezagutu ahal dela, baina platonek pentsatzen dau errealitatea mundu ulergarria dala eta aristotelesek mundu sentigarria dela. Ondoren errealitateta zer den eta bere aldaketak zeintzuk diren kritika, hemen biek pentsatzen dabe mundu sentigarrian  aldaketak dagozala, baina platonek diño mundu sentigarria ideien kopia dela eta aristotelesek mundu sentigarrian aldaketak hiru elementutan dagozala. Lehengoa orain dena,forma bigarrena sujetoa, eta azkenik izango dena. Sujetoa edozein izakiaren forma izan ahal da, eta hau materia eta formas osatuta dago eta emen sortzen da hylemorfismoa, materia morphe esan nahi duelako eta forma hyle esan nahi duelako. Hurrengo kritika da errrealitatea zelan ezagutzen den, gizakia platoenentzat, gorputza hiltzean arima hilezkorra da baina aristotelesentzat gorputza hiltzean arima beragaz hitzen da. Azkenik zoriontasunaren kritia dago, non platonentzat zorionasuna lortzen da gizakiaren atal bakoitza bere lana betetzen duenean eta aristotelesentzat oriontasuna praktikan dao ondo jokatzen denean. Arima: arima ba da, baina honek hiru atal daukaz eta bakoitzak eginkizun bat du. Hasteko lehenegoa atal arrazionala da, hau hilezkorra da , buruan kokatzen a eta beste zatiak gidatzen dauz ideiak ezagutzeko, zati honen bertutea jakituria da. Hurrrengo zatia haserrekorra da. Hau hilkorra da bularrean kokatzen da eta desio onen jatorria da, bere bertutea adorea da. Azkenik iirikatsu atala dago, hau hilkorra da sabelean kokatzen dena eta desio txaren jatorria izaten da, bere bertutea neurrtasuna da. Beraz arima hilezkorra da zati arrrazionalagatik eta honek besteak orekatu behar dauz, bakoitza bere lana betetzeko armonia egoteko .