Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Antropologia: Gizakiaren Teoria

Antropologiak gizakiari buruzko teoria azaltzen du. Honen arabera, Jainkoak bere irudira eta antzekoak egin zuen gizakia. Teoria hau 3 ataletan bereizten da: Teoria dualista, askatasuna eta gaitza.

Teoria Dualista: Arima eta Gorputza

Teoria dualistari dagokionez, gizakia gizaki konposatua da, duala, bi izakiz osatuta baitago: arima hilezkorra eta gorputz hilkorra.

• Arima: Bizitzaren printzipioa da, Jainkoak sortua. Arimak egiten gaitu gizaki, eta honek du lehentasuna. Sortua bada ere, arima ez da hilkorra. Arimak gorputza gidatzen du, bizitza eman eta zaintzen du.
• Gorputza: Materiaz osatuta dago. Hortaz, hilkorra da. Gorputza da gizakiak pekatarari izateko jatorria, baina, munduaren bukaeran, au berpiztu eta bere arimarekin

Sarrera

Zoriontasuna eta Jainkoa: edukitzea

San Agustin

San Agustinen kezka nagusia bihotza aseko zuen Egia absolutua aurkitzea zen; horrela baino ezin daitekeelako zoriontasuna lortu. Baina egia absolutu hori Jainkoa baino ezin daiteke izan, eta Jainkoa ezagutzeak zoriontasuna ekartzen dio gizakiari. Agustin eudemonista zen, eta zoriontasuna ezin dugula gauza aldakorretan oinarritu zioen, gauza horiek galtzeko beldurragatik ezin ginatekelako zoriontsu izan.

Gizakiaren ziurgabetasuna

Gizakiaren bizitza etengabeko gorabeheretan oinarritzen da. Gaur dauzkazun ondasunak, familia, lagunak... ez dira betirako, eta beraz, baliteke bihar ezer ez edukitzea. Horregatik, normala da gizakiak zoriontasuna inoiz galduko ez den zerbaitetan bilatzea, ziurtasuna...

Kultura-erlatibismoa eta Kulturartekotasuna

Kultura-erlatibismoa

Kultura-erlatibismoaren aldekoek diotenez, kultura bakoitza bertako balioak oinarri hartuz aztertu behar da, eta ez beste kultura bateko balioen arabera. Haien esanetan, toleranteak izan behar dugu kultura-adierazpen guztiekiko.

Arriskuak:

• Arrazakeria.
• Kulturak elkarrengandik banantzea (nahi eta kulturak elkar onartu, harremanik eduki nahi ez).
• Jarrera erromantikoa.
• Kultura-paralisia (Tradizioei eustea garrantzitsuena).

Kulturartekotasuna

Beste kulturekiko errespetua du oinarri, kultura-erlatibismoak bezala; baina ez ditu haren hutsuneak, kulturen arteko berdintasunezko harremanak aldarrikatzen baititu.

Helburuak:

• Gure gizartea eta mundua pluralak direla onartzea.
• Kulturen arteko harremanak

Jakintza Zientifikoa

Filosofiak eta zientziak sorrera bera dute. Tales Miletikoa lehenengo filosofotzat hartzen da, baina baita lehenengo matematikaritzat ere (Talesen teorema).

Filosofia eta zientzia arrazoizko jakintzak dira, hau da, jakintza kritikoak. Honela defini daiteke zientzia: ezagutza objektiboak lortzeko arrazoizko prozedura multzoa.

Baina, jakintza zientifikoa zientzia askotan banatuta geratzen da, eta horietako bakoitza errealitatearen atal baten espezializazioa da. Horregatik, zehatzago esanda, ez da Zientzia existitzen, zientziak baizik.

Zientzien Ezaugarriak

1. Esperimentazioa

Zientziak esperimentazioa erabiltzen du; filosofiak, aldiz, ez du erabiltzen.

2. Zientziaren edukia: Errealitatearen alderdi konkretuak

Zientziak errealitatearen...

Grezia Klasikoa: Urrezko Mendea eta Gerrak

K.a. V. mendea kultura klasikoaren goreneko unea izan zen Atenasen. Garai hartan bi gerra nagusi gertatu ziren: Gerra Medikoak eta Peloponesoko Gerra. Gatazka horiek ondorio politiko eta sozial sakonak ekarri zituzten, baita aurrerapen ekonomiko eta kultural garrantzitsuak ere.

Kultura Klasikoa eta Tragedia

Kultura klasikoaren goren unean, tragedia grekoek gizarte-kontzientzia islatzen zuten. Egile nagusien artean Eskilo, Sofokles eta Euripides nabarmendu ziren. Tragediako pertsonaiak gizaki ideal gisa aurkezten ziren; Platonek ere ideala eta perfektua bilatzen zuen, errealitate iraunkor eta unibertsal gisa ulertzen zituen ideien bidez.

Artea eta Humanismoaren Loraldia

Artean eta literaturan adierazpen...

Marxismoaren eragina filosofian

Gaur egungo pentsamendu garaikidean Lukács, Gramsci eta L. Althusser bezalako egileek eragin handia izan dute, humanismoa, estrukturalismoa eta eurokomunismoa bezalako korronteak garatuz.

Marxismo humanista eta estrukturalista

Marxismo humanista (Lukács eta Bloch)

• Gizakia ardatz: Askatasunaren eta duintasunaren jabe.
• Ekonomia garrantzitsua izan arren, gizakien tresna da eta haren zerbitzuan dago.

Marxismo estrukturalista (Althusser)

• Marxismo humanista Marx gaztearen ideologia baino ez dela dio.
• Marxismoa errealitatea ezagutzeko metodo zientifikoa da.

Frankfurteko Eskola edo Teoria Kritikoa

1930eko hamarkadan sortutako ikertzaile taldea (Horkheimer, Marcuse, Adorno...), Marx eta Freuden teorietan oinarrituta.

• Helburuak:

Nihilismoa eta Balioen Transmutazioa Nietzscheren Pentsamenduan

Nietzscheren ustez, nihilismoa kristautasunaren azken ondorioa da. Kristautasunak irakatsi du munduak ez duela berez izateko arrazoirik, zerura edo infernura joateko "casting" bat besterik ez dela. Mundu idealetara ihes egiteak dagoen errealitate bakarrari balioa kentzen dio. Ideal horien ilusioak galtzean, ordea, kristauari ez zaio ezer geratzen. Bizitzak zentzua galtzen du, noraezean geratzen da, balio guztiak galduta. Horrela sortzen du kristautasunak nihilismoa.

Nietzschek ezin du onartu nihilismo hori, erabat aurka dago, eta hori ekiditeko balioen transmutazioa beharrezkoa ikusten du. Greziarren garaitik irakatsi zaizkigun balore guztiak bizitzaren aurkakoak dira, eta horiek...

Bizitza eta testuinguru historikoa

Erromatar Inperioaren krisia. III. mendean Inperioaren gainbehera hasi zen.

Kristautasunaren nagusitasuna. Teodosiok Inperioaren erlijio ofizialtzat hartu zuen, 380. urtean.

Bizitza

• 354. urtean jaio zen Agustin, Tagasten. Lehenengo ikasketak Tagasten egin ondoren, Madaurara joan zen.

• Arazo filosofiko-teologikoez kezkaturik, bere bilaketa espiritualari eman zion hasiera.

• Jarrera arrazionalistak hartu zituen, eta ondoren, manikeo bihurtu zen.

• 383an Erromara joan zen eta erretorika-eskola bat ireki zuen.

• 387an kristau-doktrinak bereganatu zituen eta Ambrosiok bataiatu zuen.

• 396an Hiponako apezpiku izendatu zuten.

• Agustin 430ean hil zen, bandaloek Hiponako hiria setiatu zuten garaian, eta, Erroma jadanik erorita, Erromatar

René Descartesen filosofiaren funtsezko zutabeetako bat da zalantza metodikoa, egiaren bilaketan abiapuntu gisa erabiltzen duena. Haren ustez, gure ezagutzaren oinarriak zalantzan jartzea ezinbestekoa da ziurtasun irmoak eraikitzeko.

Zalantza: Haurtzaroko Usteak eta Arrazoimena

Haurtzarotik ohituraz ontzat emandako munduari buruzko usteak ez-ziurrak dira, haurtzaroan arrazoimena garatu gabe dagoelako eta zentzumenen mende dagoelako. Haurtzarotik onartutakoa kritikoki aztertu behar dugu, gogamena zentzumenetatik bereiztuz. Ziurtasunak eraikitzeko tresna nagusia pentsamenduaren lehen printzipioen nabaritasuna da, erroreak baztertu ondoren egia ziurtatzen laguntzen diguna.

Zalantza Metodikoaren Hiru Urratsak

Descartesek zalantza metodikoa hiru urratsekin...

Ortegaren ikuspuntutik, bizitza bi zentzutan uler daiteke: biologikoa eta biografikoa.

Bizitzaren kategoriak

Bizitzea egiten duguna eta gertatzen zaiguna da. Gure buruarekin eta beste gauzekin topo egitea da.

• Ustekabekoa da: ez dago idatzita, guk egiten dugu probabilitate desberdinen artean landatuz.
• Halabeharra askatasuna eta askatasuna halabeharra dira.
• Testuinguru zehatz batean garatzen da (aukeraketak).
• Denborazkotasuna: momentu bakoitzean hurrengoan egingo duguna erabaki behar. Inguratzen gaituzten baldintzak baldintzatu eta, aldi berean, guri aukerak eskaini.
• Zirkustantzia: inguratzen nauena nire partea da: ``Ni naiz ni eta nire zirkustantziak´´

Razionalismoaren eta erlatibismoaren gainetik (EGIA)

Ez batarekin ez bestearekin ados. Egia ez da...