Grezia Klasikoa: Kultura, Filosofia eta Pentsalariak

Grezia Klasikoa: Urrezko Mendea eta Gerrak

K.a. V. mendea kultura klasikoaren goreneko unea izan zen Atenasen. Garai hartan bi gerra nagusi gertatu ziren: Gerra Medikoak eta Peloponesoko Gerra. Gatazka horiek ondorio politiko eta sozial sakonak ekarri zituzten, baita aurrerapen ekonomiko eta kultural garrantzitsuak ere.

Kultura Klasikoa eta Tragedia

Kultura klasikoaren goren unean, tragedia grekoek gizarte-kontzientzia islatzen zuten. Egile nagusien artean Eskilo, Sofokles eta Euripides nabarmendu ziren. Tragediako pertsonaiak gizaki ideal gisa aurkezten ziren; Platonek ere ideala eta perfektua bilatzen zuen, errealitate iraunkor eta unibertsal gisa ulertzen zituen ideien bidez.

Artea eta Humanismoaren Loraldia

Artean eta literaturan adierazpen antropozentrikoa gailendu zen, eta eskulturei espirituaz hornitutako gorputza eman zitzaien. Filosofia humanismorantz hausnartzen hasi zen, eta horrek lege, moral, gizarte eta erlijio oinarrietan eragin handia izan zuen.

Sofistak: Ikuspegi Berritzailea

Sofistek ikuspegi berritzaile eta irekia ekarri zuten heziketara. Haien ustez, ezagutza unibertsala lortzea ezinezkoa zen eta ez zegoen egia osorik. Gizarte-konbentzionalismoaren tesia defendatzen zuten: gizarte-bizitzaren oinarri diren printzipioak baliagarri diren bitartean dira egiazkoak komunitate horrentzat.

Sokrates eta Metodo Maieutikoa

Sokratesek, ordea, ezagutza unibertsala lortu daitekeela uste zuen. Bere bizitza egiaren bila eman zuen, bertute unibertsala metodo maieutikoaren bidez lortu nahian. Moral sokratikoan, elkarrizketa da egiarekin bat egiteko modua. Ironiatik abiatuta, ikaslea bere ezjakintasunaz jabetzen da ("ez dakiela" aitortuz), eta horrek egia bilatzera bultzatzen du.

Platon: Akademia eta Ideien Mundua

Platon (Aristokles zuen benetako izena) Atenasko familia aristokratiko batean jaio zen. Kratiloren irakaspenak eta Sokratesen eragina jaso zituen. Bere bokazioa politika eta filosofia ziren. Bidaiatu ondoren, eta hainbat zailtasun eta esklabotza igaro ostean, Akademia sortu zuen, lehenbiziko filosofia-eskola.

Ideien Teoria eta Arima

Sokratesen eraginez, justizia egiaz ezagutzeko beharra ikusi zuen, bidegabekeriarik ez egiteko. Ideal etikoa gauzatzeko ezagutza unibertsala eskatzen zuen. Platonek bi mundu bereizten zituen:

• Zentzumenen bidez: Mundu akastuna hautematen dugu.
• Adimenaren bidez: Mundu perfektua ezagutzen dugu.

Giza arima errealitate perfektuaren zati bat da; ideien eta arimaren jatorria berdina da. Arrazionaltasunerako bidea bertutearekin bat bizitzea da, eta Platonek gizakiak zuzentzeko zeregina eman zion filosofiari.