Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Teleologia

Helburu nagusia Jainkoarengana joatea da; hortaz, zintzo eta erne ibili behar dugu bizitzan salbazioa lortzeko.

• Jaungoikoarenganatzea: Jainkoarekin daukagun zorra ordaintzeko berarengana hurbiltzen gara salbazio hori lortzeko.
• Dena: Jainkoa zorionaren eta jakintzaren iturria denez, gero eta hurbilago egon behar dugu berarengandik.
• Ergelkeria: Gaizki bizitzea, hots, mundu honetako gauzetan galtzea.

2. Etika eta Epistemologia

Benetako egia bizia aurkitu arte elizan galduta ibili nintzen, bekatu asko eginez. Hori aurkituta, zoriontasuna eta poza lortuko dut.

• Bekatua: Gaiztokeria egiteko joera; Jainkoak emandako askatasuna gaizki erabiltzea.
• Egia: Kristau egia, egia bizia; nire burua eta neure bihotza betetzen dituen egia da, Agustinek kristautasunean

Dialektika eta Ezagutzaren Teoria Platonen arabera

Platonen Ideien Teoriak azaltzen duenez, errealitate maila bi daude: mundu sentigarria eta mundu adigarria. Bada, ezagutza motak ere bi dira, dualismo epistemiologikoa: dóxa edo iritzia eta epistemé edo zientzia.

Dóxa (Iritzia): Mundu Sentigarriaren Ezagutza

Iritzia mundu sentigarriko gauzei buruzko zentzumenen bidezko ezagutza da, sortzen eta bilakatzen denaren, hau da, aldaketen munduaren ezagutza. Ematen duen irudia, hortaz, nahasgarria da. Itxuretan gelditzen da.

Epistemé (Zientzia): Ideien Munduaren Ezagutza

Zientzia Ideien Munduari buruzkoa baino ezin da izan, betikoa eta aldaezina denari buruzkoa. Zentzumenak alde batera utzi eta arrazoimenaz baliatzen dena da.

Ezagutzaren lau mailak

Ezagutza,...

Morala eta Etika: Oinarrizko Kontzeptuak

Morala: Mos-moris hitzetik dator; ohitura eta bizitzeko modua adierazten du.

Etika: Ethos hitzetik dator; izaera esan nahi du. Morala arrazoitzea da, gure jokabidea zer dela eta den ona edo txarra arrazionalki justifikatzea. Etika moralak planteatzen dizkigun arazoen inguruko hausnarketa filosofikoa da.

Autonomia eta Heteronomia Morala

• Autonomia morala: Subjektuak bere kasa pentsatzen du zer egin behar duen eta arau moralak ezartzen dizkio bere buruari (Autos: norbera).
• Heteronomia morala: Besteek proposatutako arauak jarraitzea da (Heteros: bestea).

Kontzientzia Morala eta Garapen Mailak

Kontzientzia morala: Ekintzen ontasuna eta gaiztasuna bereizteko gaitasuna da.

L. Kohlbergen garapen pertsonalaren mailak

Gaitasun...

1. KARL MARX BIO (150) :   Karl Heinrich Marx Treberis-en (Alemania) jaio zen 1818an eta Londresen hil zen 1883an. Familia burges baten semea zen. Bere jarduera politiko ezkertiarragatik Parisera kanporatu zuten, eta bertan betiko laguna izango zuen Friedrich Engels ezagutu zuen. 1848an Parisen dago iraultza gori-gorian dagoenean bertan historia garaikidearen problema zehatz bat (1848ko iraultzarena) interpretazio ekonomikoa erabiliz aztertu zuen.   //   Bere idazlanik inportanteena Kapitala da. Lan horretan Hegelen filosofia, ekonomia politiko britainiarraren ekarria eta sozialista frantsesen teoriak uztartu zituen.    //    ● Testuinguru Historikoa: Napoleonen gerren ondorengo egoera: Napoleonen gerrak iraultza frantsesaren ideiak,...

Jainkoaren existentzia San Agustin eta Santo Tomasen arabera

San Agustin: Hiru printzipio eta froga ontologikoa

Agustinek hiru printzipio onartzen zituen bere teologiaren abiapuntutzat:

1. Jainkoa unibertso osoa sortu duen izaki gorena da.
2. Jainkoa gauza ororen arrazoia da.
3. Jainkoa ontasun absolutua da.

Beraz, Agustinen sistema filosofikoan Jainkoak hausnarketa ontologiko, epistemologiko eta etikoaren gailurra hartu zuen. Jainkoaren existentzia agerikoa den arren, bere obran froga klasiko guztiak erabili zituen hura frogatze aldera.

Frogarik ezagunena BETIEREKO IDEIENA da, Aukeramen askeari buruz bere idazlanean garatua. Froga hori gizakiaren beraren barnetik abiatzen da, giza arimaren egia betiereko, unibertsal eta beharrezkoen presentziatik, hain zuzen....

Demokraziaren Oinarrizko Kontzeptuak

Demokrazia: Bizitza publikoa antolatzeko, boterea herriari ematen dion sistema politikoa. Politika: (Polis: herria) Hiriko (estatuarena) elkarbizitza antolatzeko era. Etika: Gizakien ekintzen ontasunari edo txartasunari buruz hausnartzen duen diziplina. Zuzena (justizia): Ekitate eta printzipio arrazionaletan oinarritutako irizpidea giza ekintzak epaitzeko. Ona (ontasuna): Gizakiarentzako kaltegarria ez den moduan hartzen dena.

Demokrazia Gauzatzeko Baldintzak

1. Erabakiak ukitzen dituen pertsona guztiak berdintasunean eta simetrian parte hartu ahal izan behar dute.
2. Ezin da derrigortzerik egon.
3. Denek kultura eskuragarri izan behar dute, manipulaziorik gabeko informazioari lotuta.
4. “Ethos” demokratikoa: Hartzen

Egiaren jatorria

Egia hitzaren jatorria hizkuntza ezberdinetan:

• Grekoz: aletheia (ezkutatua ez dagoena, agerian dagoena, aurkikuntza).
• Latinez: veritas (esatearen doitasuna eta zehaztasuna; esaten dena errealitatearekin lotzen duena).
• Hebreoz: emunah (konfiantza zentzuan; espero dugunarenganako konfiantza).

Egiaren egoerak

• Ezjakintasuna: Adimenak gai jakin baten berri ez dakiela onartzen duen egoera.
• Zalantza: Aldeko zein aurkako arrazoiek indar berdintsua dutenez, adimenak iritzi bat egiazkoa dela baieztatu edo ukatzerik ez duen egoera.
• Ziurtasun subjektiboa: Adimenak iritzi bat egiazkoa dela baieztatzen duen egoera, oker egotea ezinezkoa dela joz.

Egia-irispideak

Autoritatea eta Tradizioa

• Autoritatea: Gai jakin batez asko jakiteagatik gure konfiantza

Zer Ezagut Dezaket? Arrazoi Hutsaren Kritika

1. Sarrera: Ilustrazioaren Kritika

“Arrazoi hutsaren kritika” lanean, Kanten, Ilustrazioaren ideiei jarraituz, gure ezagutzeko ahalmena modu kritikoan epaitzen du, arrazoimenak bere mugak ezar ditzan, tutoretza arrotzetatik askaturik. Kanten bi galdera nagusi erantzuten ditu:

• “Zer ezagut dezaket?”
• “Metafisika zientzia da?”

2. Ezagutzaren Jatorria: Arrazionalismoa eta Enpirismoa

Arrazionalismotik, bi ideia nagusi hartzen ditu:

1. Arrazoi hutsez ezin dela ezagutzarik egin.
2. Giza arrazoiak esperientziatik haratagoko ideiak sortzeko gaitasuna duela. Hala ere, ideia jatorrizko hauek esperientziatik kanpo egon behar dute, ezagutza orokorrak esperientzian hasi eta amaitu behar baitu, kategoria hauek esperientziaren

Inperatibo kategorikoaren postulatuak

Arrazoi huts teorikoak ukatzen dituen ideiak Jainkoa, arima eta askatasuna dira. Ez dago ezagutza posiblerik, baina bai fede arrazionala eta segurtasun morala. Lege moralaren posibilitate-baldintzen antzera, gure nahimenaren goreneko aspirazio moduan baieztatzen ditu arrazoi praktikoak:

• Askatasuna: Moralitatearen aurre-suposizio argiena da. Gizakiak askatasunik ez badu eta zerbaitek behartzen badu edonola jokatzen, gure jokabideaz ezin dugu judizio moralik egin. Askatasuna giza esparruan soilik gauzatzen da.
• Arima: Bizitza honetan gure helburuak behin betiko bete ezin ditugunez, hil ondorengo bizitzaren itxaropena pizten zaigu, merezitako saria edo zigorra justiziaz erabakitzen ez delako.
• Jainkoa: Gizakiak