Epikuroren Filosofia: Zoriontasuna, Plazera eta Zuhurtzia

Zoriontasuna: bizitza onaren helburua

Epikurorentzat, zoriontasuna bizitza onaren helburua da. Horretarako, gorputzaren osasuna eta arimaren lasaitasuna lortu behar dira. Gizakiak sufrimendua eta aztoramena saihestu behar ditu, eta beharrezkoak ez diren desirak baztertu. Zoriontasuna ez dago luxuan edo gehiegizko gozamenetan, baizik eta behar gutxirekin lasai bizitzean. Horregatik, filosofiak zoriontsu izateko beharrezkoak diren gauzak aztertzen laguntzen du. Horrela, gizakiak beldurretik eta alferrikako kezketatik askatu, eta bizitza orekatu eta atsegina eraiki dezake.

Jainkoak ez dira existitzen gehiengoak uste duen moduan

Epikurok ez du jainkoen existentzia ukatzen; aitzitik, jainkoak existitzen direla dio, izaki bizidun ustelezin eta dohatsu gisa. Hala ere, jainkoak ez dira existitzen gehiengoak uste duen moduan. Gizakiek iritzi faltsuak dituzte haiei buruz, eta horregatik beldurra edo itxaropena sor dezakete. Epikuroren arabera, jainkoak zoriontsuak eta ustelezinak direnez, ez dira gizakien bizitzan esku hartzen duten izakiak. Jainkoekiko beldurrak ez du oinarririk eta ez luke zoriontasuna eragotzi behar.

Heriotza guretzat ez dela ezer

Epikuroren arabera, heriotza guretzat ez da ezer, ona eta txarra sentsazioan gertatzen direlako, eta heriotza sentsazioaren gabetzea delako. Beraz, ez dugu heriotzaren beldurrik izan behar. Heriotzaren ezagutza zuzenak bizitzaren izaera hilkorra onartzen laguntzen digu eta hilezkortasunaren irrika baztertzen du. Horregatik, heriotza ez da gaitzik okerrena, ez baitugu inoiz pairatzen bizirik gaudenean. Horrela, heriotzaren beldurretik askatzeak bizitza lasaiagoa eta atseginagoa izatea ahalbidetzen du, hilezkortasuna desiratu gabe.

Gu existitzen garen bitartean, heriotza ez dago presente

Epikurok azaltzen du heriotza ez dagoela gurekin batera. Gu existitzen garen bitartean, heriotza ez dago presente; eta heriotza presente dagoenean, gu ez gara existitzen. Horregatik, bizidunek ezin dute heriotza pairatu, eta hildakoek ere ez, dagoeneko existitzen ez direlako. Heriotzaren beldurra, beraz, guztiz alferrikakoa da, etorkizunean gertatuko den zerbaiten aurrean sufrimendua sortzen baitigu, nahiz eta inoiz ez dugun zuzenean biziko. Horrenbestez, heriotzaren beldurra ezjakintasunetik eta irudimenetik dator.

Desiren sailkapena

Epikurok desiren artean bereizketa egiten du:

• Desira naturalak: batzuk beharrezkoak (zoriontasunerako, gorputzeko oinazea saihesteko eta bizitzeko) eta beste batzuk ez-beharrezkoak.
• Desira hutsalak: alferrikakoak direnak.

Desirak ezagutzeak aukeratzen eta baztertzen laguntzen du, gorputzaren osasuna eta arimaren lasaitasuna lortzeko. Horrela, alferrikako desirak murriztuz, bizitza zoriontsuagoa bihurtzen da. Helburua ez da desira guztiak asetzea, baizik eta naturaren araberako beharrezko desirak lehenestea.

Gure ekintzen azken helburua

Epikuroren arabera, egiten dugun gauza oro gorputzaren sufrimendua eta arimaren aztoramena saihesteko egiten dugu. Helburua egoera lasaia eta barea lortzea da. Behin sufrimendurik eta aztoramenik ez dugunean, ez dugu beste ezer bilatu beharrik, gure ongizatea beteta baitago. Horregatik, desirak eta ekintzak zuhurtziaz aukeratu behar ditugu, ondorioak kontuan hartuz, plazer handiagoa eta lasaitasuna lortzeko. Horrela, bizitzako ekaitzak baretu eta falta zaigunaren atzetik etengabe ibiltzea saihesten dugu.

Plazera, bizitza dohatsuaren oinarria

Epikurorentzat, plazera bizitza dohatsuaren printzipioa eta helburua da, naturari dagokion ongi gorena delako. Ez du esan nahi edozein gozamen bilatu behar denik. Plazer oro ona da berez, eta sufrimendu oro txarra, baina batzuetan plazer bati uko egitea komeni da ondorio kaltegarriak ekiditeko; aldi berean, sufrimendu bat onar daiteke etorkizunean plazer handiagoa ekarriko badu. Beraz, plazera ez da gozamen hutsa, baizik eta gorputzaren sufrimendurik eza eta arimaren aztoramenik eza.

Gutxirekin ere ase izatea: autarkia

Epikurorentzat, autarkia ongi handia da: gauza askoren beharrik gabe bizitzeko gaitasuna. Horregatik, gutxirekin ere ase izatea garrantzitsua da. Naturala dena erraz aurkitzen da; hutsalak diren gauzak, berriz, nekez. Bizitza xume batera ohitzeak osasuna zaintzen du, beharrei erantzuteko prestatzen gaitu eta zoriaren gorabeheren aurrean sendoago egiten gaitu. Oparotasunaz gehien gozatzen dute haren beharrik gutxien dutenek. Horregatik, luxuaren menpe ez dagoen pertsona askeagoa eta zoriaren aurrean sendoagoa da.

Zuhurtzia: bertute eta ongirik gorena

Epikuroren arabera, zuhurtzia kontu guztien printzipioa eta ongirik gorena da. Arrazoimen neurridunaren bidez, plazer eta sufrimenduen ondorioak aztertzen eta egokiak direnak aukeratzen ikasten dugu. Zuhurtziak gainerako bertuteak sortzen ditu, eta bizitza atsegina, ederra eta justua bizitzeko ezinbestekoa da. Aldi berean, Epikuroren ustez, ezin da bizitza zuhurra eta justua benetako atseginetik banandu; biak elkarrekin lotuta daude. Horregatik, zuhurtziak plazera zuzen erabiltzen eta zoriontasuna lortzen laguntzen du.