Filosofiaren Funtzioa Wittgenstein eta Ortega y Gasset-en Ustez

Historian zehar hainbat filosofo gizakion existentziaz eta arazoez mintzatu izan dira. Hala ere, ez zuten finkatzen zein zen filosofia sortzeko arrazoia ezta haren funtzioa. Horri erantzuna emateko bi filosofo aurkezten zaizkigu: Ludwig Wittgenstein eta José Ortega y Gasset.

Wittgenstein: Filosofia eta Hizkuntzaren Mugak

Wittgensteinen ustez, hark idatzitako Tractatus Logico-Philosophicus eta Ikerketa Filosofikoak lanen arabera, filosofia hizkuntzaren mugak zeintzuk diren esango digun jarduera da, esan daitekeena eta esan ezin daitekeena zer den adieraziko diguna. Eta bietan ateratzen den ondorioa berdina da: filosofia hizkuntzaren erabilera okerraren ondorioa da. Hortaz, bietan...

Platonen Filosofiaren Eragina Agustinenengan

Platonen filosofiak asko eragin zuen Agustinengan. Neoplatonismoaren kutsua du, baina ikuspegi kristauaren eraginpean.

Ontologia: Bi Munduen Bereizketa

Ontologiari dagokionez, bi mundu daudela esaten dute:

• Platonen ikuspegia: Ideien mundua (betierekoa, aldagaitza, perfektua, eta benetako errealitatearekin osatua) eta mundu fisikoa (suntsikorra, aldakorra, ezperfektua, eta ideien munduaren kopia).
• Agustinen ikuspegia: Jainkoaren Erreinua (benetakoa) eta mundu fisikoa (aldakorra).

Gizakiaren Eredu Dualista

Bi filosofoek gizakiari buruzko eredu dualista jarraitzen dute: gizakia gorputzez eta arimaz osatuta dago. Hala ere, desberdintasunak daude:

• Platonen arabera: Arima gorputzera etorri aurretik ideien munduan

Jakintza Filosofikoak: Dimentsio Teorikoa eta Praktikoa

Filosofiaren dimentsio teoriko eta praktikoaz hitz egitea da. Filosofikotzat jotzen den jakintza bat ere badago, eta hau Logika da. Logika edozein jakintza mota eskuragarri izateko propedeutika edo prestakuntza ikasketa da.

Filosofia teorikoa errealitatearen ezagutzaz arduratzen da. Filosofia praktikoa, berriz, ekintzaz arduratzen da. Azken hamarkadetan dimentsio praktikoari eman zaio nagusitasuna. Aldaketa aplikatua gertatu da filosofian, orientazioa emateko eskatu zaio filosofiari hainbat eremutan sortzen diren arazo etikoei aurre egiteko.

Filosofiaren Adar Nagusiak

Filosofia Teorikoa

• Logika
• Metafisika (ontologia, gnoseologia, teodizea)
• Antropologia filosofikoa
• Naturaren filosofia
• Zientzia eta

HOOKEN LEGEA:"MALGUKI BATEAN EGINDAKO INDARRA ETA SARTUTAKO LUZAPENA ZUZENKI PROPORTZIONALA DA."F=KxX. GRABITAZIO UNIBERTSALAREN LEGEA:BI GORPUTZEN ARTEKO ERAKARPEN INDARRA ETA BERAIEN ARTEKO MASEN BIDERKADURAREKIKO ZUZENKI PORPORTZIONALA DA ETA BERAIEN ARTEKO DISTANTZIAREN KARRATUAREKIKO ZUZENKI PROPORTZIONALA DA. F=Gx------- .OREKA BALANTZAK:GORPUTZ BAT OREKA BALANTZAN EGOTEKO GORPUTZA EZ DU IZAN BEHAR INOLAKO IGIDURARIK:-TRAMSLAZIO HIDIDURARIK:EZ IZATEKO INDAR ERRESULTANTEA NULOA IZAN BEHAR DA R=0.-EMOZIO HIFURARIK:EZ IZATEKO MOMENTU INDAR ERRESULTANTEA NULOA IZAN BEHAR DA. NOLA EGIN DA DINAMOMENTRO BAT:DINAMOMETRO BAT EGITEKO EUSTAIN BATEN BITARTEZ ETA NIU-ERAMAILE BATEN BITARTEZ MALGUKI BAT JARTZEN DU ETA ERREGELA BATEN BITARTEZ GORPUTZ...

Materialismo historikoa historiaren interpretazio marxista da. Ikuspegi materialista honen aburuz, ondasun materialek eta produkzio harremanek baldintzatzen dute giza-historia. "La historia es movida por la lucha de clases". Teoria hau garatzeko gizartea, bi egitura kontutan hartuta, aztertzen du, non lehenengoak bigarrena baldintzatzen duen: azpiegitura ekonomikoa eta gainegitura juridiko-politikoa eta ideologikoa. 

GOGOETA: Immanuel Kanten arabera, gizabanakoak bere ekintzak gidatu behar ditu arrazoiaren bidez, kanpoko inolako eraginpean jarri gabe. Lege morala ez da gizabanakoaren gainetik dauden elementuetatik eratorri behar, baizik eta arrazoiaren autonomiatik bertatik. Horregatik, ezin dio inongo elementuk (tradizioek, autoritateek, funtzionarioek...) gizabanakoari aginpide moralik ezarri. Horrelakoetan, gizabanakoa adingabe bat balitz bezala jokatzen ari litzateke. Beraz, subjektu bakoitzak bere buruari ezarri behar dio agindu morala, inoren inposaketarik gabe. Kanten esanetan, beraz, agindu morala ez da heteronomoa, baizik eta autonomoa.

Etikaren Oinarria eta Moraltasunaren Bereizketa

Kantek dio etikaren oinarria nahimenaren autonomian edo askatasunean...

1) Jakintza Zientifikoaren Metodoak

Zientzia Formalen Metodoak

Zientzia formalek ez dituzte esperientzien gertakariak kontuan hartzen, arrazoiketen formak baizik. Bi egiaztapen modu: dedukzioa eta indukzioa.

Axiomak

Sistemen funtsezko printzipio frogagaitzak dira.

Antolaketa eta Eraldaketa Arauak

Enuntziatu berriak sortzen dituzte.

Teoremak

Axiomatatik dedukzio bidez lortutako enuntziatuak.

Natura Zientzien Metodoa

Indukzio bidezko egiaztapena: kasu partikularretatik ondorio orokorrera.

2) Zeinua

Norbaitek beste zerbaiten lekuan kontsideratzen duena. Lau elementu: subjektu interpretatzailea, signifikantea, erreferentea eta signifikazioa.

Hiru zeinu mota: aztarna, ikonoa eta sinboloa.

3) Hizkuntzaren Funtzioak

Ezagutza funtzioa: errealitatea aditzera ematea....

Substantzia eta Akzidenteak: Oinarrizko Kontzeptuak

Filosofian, funtsezko bi kontzeptu dira substantzia eta akzidenteak, errealitatearen izaera eta aldaketa ulertzeko ezinbestekoak.

Substantzia: Berezko Izatea

Substantzia objektuaren berezko eta funtsezko definizioa da: «den hori izateko izaki denak gal ez dezakeena», beti berdin eta bere horretan irauten duena. Gauzen beharrezko esentziarekin identifikatu da.

Akzidenteak: Ezaugarri Kontingenteak

Akzidenteak objektu horrek funtsezkoak ez dituen ezaugarriak dira. Objektu bat definitzeko beharrezkoak ez diren ezaugarriak dira, eta desagertu egiten dira objektuetan gertatzen diren aldaketen ondorioz. Hori dela eta, kontingenteak dira.

Substantziaren Bilakaera Historian Zehar

Antzinaroa eta Erdi Aroa:

Ezagutza: Artista Izan, Jakitun Baino

Nietzschek gogorki kritikatu zituen egia eta berdintasuna goreneko helburutzat jartzen dituzten pentsaera guztiak. Ideologia horien artean, honako hauek daude: Ilustrazioa, sozialismoa, positibismoa, utilitarismoa, sufragismoa, eta bereziki platonismoa eta kristautasuna, aurreko guztien oinarriak direlako. Bestalde, darwinismoa ere kritikatu egin zuen.

Erromantizismoa eta Arrazoimenaren Kritika

Erromantikoa da Nietzsche, bere filosofiaren hasieran behintzat; hau da, arrazionalismoaren aurka dago. Nietzschek dioenez, bizitzaren muina (jaiotza eta heriotza, zabaltzeak eta murrizteak, ona edo txarra zer den, egia beharrekoa, eta abar) ezin da kontzeptuen bitartez ulertu, eta sentimendu tragikoaren bitartez atzematen...