Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Jarrera Kritikoaren Garrantzia eta Arriskuak

Jarrera kritikoak garrantzi handia dauka gure pentsamenduaren garapenean. Egia ezagutzeko eta erabaki argiak hartzeko, ezinbestekoa da gure ideiak eta iritziak zalantzan jartzea. Jarrera kritikoa ez da soilik erantzunak bilatzea, baizik eta haiek zalantzan jartzea eta beste ikuspegi batzuetatik aztertzea. Hala ere, nire ustez, jarrera kritikoak batzuetan gure ikuspuntuak gehiegizko zalantzan jartzera eraman gaitzake, eta horrek segurtasunik gabe uzten gaitu.

Kanten Ikuspegia: Egia eta Aurrerapena

Jarrera kritikoa funtsezkoa da egia eta justizia bilatzeko. Horrela, gure ideiak egiaztatu eta hobetzeko aukera zabaltzen da, pentsamenduaren garapena bultzatuz. Kanten arabera, jarrera kritikoak egia eta justizia...

Postmodernitatean, egia tradizionalak eta absolutuak baztertzen dira, eta perspektiben aniztasuna positiboki baloratzen da; horrek eztabaida asko sortu zituen. Hau, besteak beste, Eichmann ofizial naziari egindako epaiketan ikusten dugu.

Batzuen ustez, Hannah Arendt eta Nietzsche adibidez, ezin diogu uko egin pentsamenduari, egiten duguna zuzena den ala ez jakiteko. Beste batzuen aburuz, Platon kasu, hiri justu bat lortzeko soilik obeditu behar dugu.

Zein da Pentsamendu Kritikoaren Balioa Gaur Egungo Munduan?

Hannah Arendt eta Gaizkiaren Banalitatea

Hannah Arendtek gaizkiaren banalitatea aurkeztu zuen. Harentzat, gizakiaren gaiztakeria aginduak modu inozoan betetzean datza, une bakar batez ere agindu horiek zer zentzu duten galdetu gabe.

Arendtek...

Gizakiaren dimentsio bikoitza: Natura eta Kultura

Edozein espezietako kideok gure arbasoengandik jasotzen ditugu gure biziraupenerako baliotsuak diren baliabideak. Arbasoengandik jasotzen dugun hori herentzia deitzen da. Herentzia bi eratan gauzatzen da: alde batetik, gure gorputzak herentzia biologikoa jasotzen du, bai espeziearen herentzia biologikoa bai gure senideen ezaugarri fisiko zehatz batzuk. Informazio biologikoa geneen bidez transmititzen da. Biologikoa ez den oro, hau da, bizirik gauden bitartean ikasten dugun hori, herentzia kulturala da. Horrela, gizakia bi dimentsioz osaturik dago: biologia (natura) eta biologia ez den oro (kultura).

Kultura

Zer da kultura?

Ikuspuntu antropologiko batetik, kultura da gizarte bateko kideen ikasitako

Ezagutza Zientifikoa eta Judizio Motak

Kantek zientziak nola funtzionatzen zuen eta metafisika zientzia bat izan zitekeen aztertu nahi izan zuen. Horretarako, zientziak bi motatan sailkatu zituen:

• Zientzia formalak: Metodo deduktiboa erabiltzen dute (adibidez, "gizaki guztiak hilkorrak dira"), unibertsalak eta beharrezkoak dira, baina ez dute egia berririk sortzen. Logika eta matematika dira adibide.
• Zientzia enpirikoak: Metodo hipotetiko-deduktiboa erabiltzen dute, esperientzian oinarritzen dira eta egia berriak aurkitzen dituzte. Biologia da adibide.

Judizioak, berriz, bi motatakoak izan daitezke:

• A priori analitikoak: Esaldi batean bertan egia esaten da, subjektuaren kontzeptuan predikatua dagoeneko badagoelako. Adibidez: "Triangelu guztiek hiru

Erlijioa historian betidanik giza gizartean funtsezko osagaia izan da, existentziaren zentzuaren eta moralaren oinarri gisa askorentzat. Hala ere, gaur egun, sekularizazioak indarra hartu du, eta zientziak errealitatea azaltzeko protagonismo handiagoa lortu du. Horren aurrean, galdera hau sortzen da: balio al du erlijioak, ala Marxek zioen bezala, askatasunaren oztopo bat besterik ez da?

Marx: Erlijioa, "Herriaren Opioa"

Karl Marxek erlijioa "herriaren opioa" zela esan zuen. Haren ustez, erlijioa alienazio-tresna bat da, zapalkuntza justifikatzen duena eta, aldi berean, benetako iraultza soziala oztopatzen duena. Jainko baten promesa eta beste mundu batean justizia bilatzeak benetako aldaketa soziala eragozten duela uste zuen. Horrek gizarte...

Gaur egun, informazioaren ugaritasunak eta desinformazioaren hedapenak erronka handiak sortzen dituzte. Sare sozialek eta hedabideek gure ikuspegia moldatzen dute, eta horrek zalantzan jartzen du benetan modu independentean pentsatzeko eta erabakiak hartzeko gai ote garen. Filosofiaren historian, pentsamendu kritikoa egia bilatzeko funtsezko tresna izan da, baina gaur egun, informazio azkarra eta eskuragarria nagusitzen ari denez, bere garrantzia galtzen ari da. Disertazio honetan, pentsamendu kritikoa ezinbestekoa dela argudiatuko dut, informazio fidagarria bereizteko, manipulazioetatik babesteko eta norberak bere iritzia eraikitzeko tresna nagusia delako. Pentsamendu kritikoa lantzen ez bada, errazagoa da manipulazioetan erortzea eta erabaki...

Marx eta Nietzsche: Erlijioaren Kritika

Nietzsche eta Marx ateoak dira, eta erlijioaren aurka gogor egin zuten.

Nietzscheren Ikuspegia

Nietzscherentzat, erlijioa indartsuen aurkako matxinada da, ahulen balioak goresten dituena. Horrela funtzionatzen du: nagusiok, goi-mailako gizakiok, ez badituzue Jainkoaren aginduak betetzen, azken judizioan epaituak eta zigortuak izango zarete. Beraz, erlijioak indarra erabiltzen du.

Marxen Ikuspegia

Marxek beste bide batetik jotzen du. Erlijioa klase menperatzailearen asmakizuna da, klase menperatua uztarpean edukitzeko eta herri xehearen iraultza geldiarazteko (ikuskera sozio-ekonomikoa).

Karl Marx: Alienazioa eta Ideologia

Alienazioaren Kontzeptua

Marxen filosofiaren kontzeptu garrantzitsuenetako bat alienazioaren...

Nietzsche: Jainkoaren ideia bizitzaren aurkakoa da

Friedrich Nietzschek Jainkoaren ideia kritikatu zuen eta haren “Jainkoa hil da” esaldia bere filosofia osoaren oinarri bihurtu zuen. Nietzscheren arabera, mendebaldeko moral kristaua bizitzaren aurkakoa da, sufrimendua goraipatzen duelako eta benetako sormena eta askatasuna murrizten dituelako. Haraindiko munduaren ideia (zerua, paradisua) gezurra da, eta horrek jendea mundu honetan zoriontsu izatea galarazten du. Erlijioak bizitza zapaltzen du, morala inposatzen duelako eta gizakiari berezko instintuak ukatzen dizkiolako.

Eztabaida puntuak

• Alde (Nietzsche): Jainkoaren ideia botereek sortu dutela dio, gizartea kontrolatzeko. Erlijioak obedientzia eskatzen du eta horrek askatasuna mugatzen

Alienazioa: Ikuspegi Filosofikoak

Gizarte kapitalistan, Marxek bere ideologia garatu zuen testuinguruan, alienazioaren kontzeptua nabarmentzen da. Marxen arabera, langileek, beren lanarekin betetasuna sentitu beharrean, beren esentziatik urrunduta daudela esperimentatzen dute. Horrek alienatuta sentiarazten ditu, izan ere, beren lanaren emaitza ez da haientzat onuragarria, baizik eta kapitalistarentzat, hark baitarama etekin gehiena.

Marxekin alderatuta, Agustin Hiponakoak ez du alienazioa fenomeno ekonomiko gisa ulertzen, baizik eta bekatuaren ondorio gisa. Haren ustez, gizakia borondate askearen bidez sortua izan zen, eta, teoriaren arabera, Jainkoarentzat bizi beharko lukeen arren, bekatuak bere helburu jainkotiarretik urruntzen du. Gainera,...

Ilustrazioa eta Kanten "Sapere Aude"

Ilustrazioaren funtsa

Ilustrazioa pertsona bere kabuz pentsatzeko gai izatea da, besteen gidaritzarik gabe. Adingabetasuna ez da adimen faltaren ondorio, baizik eta erabakitzeko ausardia eta konfiantza ezaren ondorio. Horregatik, Kantek dioen bezala, ilustrazioaren lema da Sapere aude: "Ausartu zaitez zure adimenaz baliatzen!".

Arrazoimen publikoaren garrantzia

Ilustrazioaren testuaren ideia nagusia da ilustrazioa gizakiak bere adingabetasunetik irteteko prozesua dela. Kantek dioenez, ilustrazioaren ardatz nagusia erlijioan kokatuta dago, gobernuek ez baitute interesik menderakoei tutoretza inposatzeko. Hala ere, ilustrazioaren aldeko pentsamoldeak adierazten du garrantzitsua dela arrazoimena publikoki erabiltzeko...