Pentsamendu Kritikoa Postmodernitatean: Arendt, Nietzsche eta Platon
Postmodernitatean, egia tradizionalak eta absolutuak baztertzen dira, eta perspektiben aniztasuna positiboki baloratzen da; horrek eztabaida asko sortu zituen. Hau, besteak beste, Eichmann ofizial naziari egindako epaiketan ikusten dugu.
Batzuen ustez, Hannah Arendt eta Nietzsche adibidez, ezin diogu uko egin pentsamenduari, egiten duguna zuzena den ala ez jakiteko. Beste batzuen aburuz, Platon kasu, hiri justu bat lortzeko soilik obeditu behar dugu.
Zein da Pentsamendu Kritikoaren Balioa Gaur Egungo Munduan?
Hannah Arendt eta Gaizkiaren Banalitatea
Hannah Arendtek gaizkiaren banalitatea aurkeztu zuen. Harentzat, gizakiaren gaiztakeria aginduak modu inozoan betetzean datza, une bakar batez ere agindu horiek zer zentzu duten galdetu gabe.
Arendtek dio agindu bat bete aurretik, gure buruari legea errespetagarria den ala ez galdetzea komeni dela, eta legea betetzeak gizatasuna kentzen digun. Pentsatzen ez badugu, edozein basakeria egiteko gai izango gara, Eichmannek egin zuen bezala. Haren ustez, lege errespetagarriak bakarrik errespetatu behar dira.
Nietzsche eta Esklabuen Morala
Ildo horretatik, Nietzscheren esklabuen morala Eichmannekin lotzen da. Esklabuen morala bere instintuak ukatzen dituen gizon batena da, botereak ezarritako agintearen mende dagoena. Haren ustez, esklabuen moralak dekadentziara garamatza. Horren ordez, Nietzschek jaunen morala proposatzen digu.
Platon eta Hiri Justua
Bestalde, Platonen teoria politikoak gizataldeen arteko harmonia eta hiri justu bat proposatzen ditu.
Platonek Haitzuloaren mitoan arrazoia erabiltzera eta kateetatik askatzera (sinismenak, aurreiritziak, etab.) gonbidatzen gaituen arren, hiri ideala aurkezten duenean, prozesu osoa soilik filosofoek burutuko dutela ezartzen du.
Hauek, egia absolutua ezagutzerakoan, agintari bihurtuko dira eta gainerako herritarrak gidatuko dituzte. Herritarrak, berriz, obeditzera mugatuko dira, Platonen teoria politikoaren arabera hiritar bakoitzak esleitzen zaion funtzioa bete behar baitu hirian harmonia lortu ahal izateko.
Ondorioa
Aurreko argudio guztiak kontuan hartuta, argi dago postmodernitatearen ezaugarri nagusia egia tradizionalak eta absolutuak baztertzea dela, eta eremu guztietako perspektiben aniztasuna positiboki baloratzea.
"Zenbat eta gehiago entzun, orduan eta nabarmenagoa zen bere hitz egiteko ezintasuna pentsatzeko ezintasunarekin, batez ere beste pertsona baten ikuspuntutik pentsatzeko ezintasunarekin hertsiki lotuta zegoela" baieztatu zuen Arendtek Eichmanni buruz.
Beraz, berriro ere galdetzen dugu: Zein da pentsamendu kritikoaren balioa gaur egungo munduan?