Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Supergizakia

Supergizakia: Jainkoaren heriotzaren ondoren agertzen den gizaki berria da, dekadentziaren gailurra den nihilismoa gainditu duena. Supergizakiak, errealitatea den modukoa izan nahi du: latza eta problematikoa. Supergizakiak, balio zaharrak suntsitzeko eta berriak sortzeko ahalmena dauka. "Azken gizakia" (dekadenteak), ordea, ez du suntsitzeko indarrik ezta sortzeko ahalmenik. Supergizakiak botere-nahia du eta horren bidez jaunen balioen sortzaile da. Supergizakiak bizitza gorantz eramango du, sen vital nagusiak errespetatuko baititu (gorputza, sexualitatea...)

Eraldaketaren Urratsak Nitzcheren arabera

Jainkoaren heriotzaren ondorioz gertatuko den eraldaketaren urratsak, ondoko irudien bidez azaltzen ditu Nietzschek:

• Metafisika idealistaren

Mendebaldeko Filosofiaren Jatorria eta Ezagutza Metodoak

Mendebaldeko filosofia Grezian sortu zen, eta gertakariak azaltzeko modua aldatu zuen. Funtsean, bi metodo nagusi bereizten dira:

• Mythos: Alegiazko kontakizunekin du zerikusia. Azalpenak emateko, gizakiaz gaindiko indarrez baliatzen ziren, jainkoez edo gizakiez. Eduki sakratua eta misteriotsua zen, gutxi batzuen esku zegoena.
• Logos: Egia bilatzen du, argudioetan oinarritutako azalpen arrazionalen bidez. Konbentzitu nahi du.

Jarrera filosofikoa unibertsoa ulertzeko zeuden arazoak argitzeko sortu zen. Zalantza ezjakintasunaz ohartzea eta jakiteko beharra izatea da. Filosofoek egin zuten lehenengo galdera hauxe izan zen: Unibertsoa hain handia eta konplexua izanik, nola izan daiteke kosmos (...

Egiaren Kontzeptua: Sarrera Historiko-Filosofikoa

Pentsamenduaren historian zehar, gizakiak sakon zalantzan jarri ditu egia bezalako funtsezko kontzeptuen zentzua eta mugak. Antzinarotik gaurdaino, egia etengabe izan da gogoetagai, definizioaren konplexutasuna azaleratzeaz gain, gure bizitzeko, ezagutzeko eta munduarekin harremanetan jartzeko moduan duen inplikazio zuzena ere nabarmenduz. Gogoeta honek egiaren kontzeptua kritikoki aztertu nahi du, ikuspegi filosofiko desberdinak aztertuz, eta testuinguru garaikidean duen balioaz eta garrantziaz hausnartuz.

Pentsamendu Klasikoa: Platon eta Aristoteles

Egiaren sakontasuna ulertzeko, pentsamendu klasikora jo behar da lehenik. Adibidez, filosofia grekoan, Platonek zeharka heldu zion kontzeptu horri...

Susmoaren filosofoak, hau da, Freud, Nietzsche eta Marx, Mendebaldeko kulturaren oinarriak kritikoki aztertzera dedikatu ziren. Haien pentsamendua, nahiz eta esparru ezberdinetatik abiatua izan, erlijioaren eta Jainkoaren ideiaren eragin sakona zalantzan jartzera zuzendu zen. Galdera nagusi bat planteatzen da: erlijioek lehen betetzen zuten lekua beste zerbaitek ordezkatu al du?

• Freuden arabera, erlijioa ilusio bat da, gizakiak babes eta erosotasun bila sortua.
• Nietzscheren ustez, moraltasun esklaboa indartzen du.
• Marxentzat, zapalduek beren egoera onar dezaten erabiltzen den "herriarentzako opioa" da.

Platonen Ikuspegia: Ideien Mundua eta Egia Absolutuak

Platon, Mendebaldeko kulturaren aldekoa zen, eta haren ustez, errealitatea ideien munduan oinarritzen...

Simone de Beauvoirren Bigarren Sexua

1. Bigarren sexua lanean, Simone de Beauvoirrek emakume izatearen eraikuntza soziala kritikoki aztertzen du, feminismo garaikidearen funtsezko obra bihurtuz. Bere ustez, emakume izatea ez da ezaugarri biologiko edo natural bat, baizik eta historian zehar gizonak inposatutako eraikuntza kulturala. Ikuspegi existentzialistatik, ez dago esentzia finkorik: gizaki bakoitzak bere burua definitzeko askatasuna du, baina emakumeei askatasun hori ukatu zaie. Gizarteak eta kulturak emakumeak mendeko roletara bideratu dituzte historian zehar.

Emakumea eta Gizonaren Dialektika

Beauvoirrek adierazten du emakumea ez dela jaiotzen emakume: emakume izatera iristen dela, gizonaren kontrako dialektika baten baitan. Gizona aurkezten...

Hannah Arendt eta Gaitzaren Hutsaltasuna

“Edozein pertsona da krimenik izugarriena egiteko gai, bere ekintzei buruz hausnartzen ez badu”, zioen Hannah Arendt pentsalari alemaniarrak. Esaldi horrek laburbiltzen du Arendten tesi nagusia: gaitz morala ez da beti gaiztakeria kontzientearen ondorio, askotan pentsamenduaren hutsunetik sortzen da. Gaitzaren hutsaltasuna kontzeptuak adierazten du pertsona arruntak, hausnartu gabe eta automatikoki sistemari jarraituz, ekintza izugarriak egiteko gai direla, Eichmannen kasuan ikusi zen bezala. Beraz, galdera hau planteatu nahi dugu: Gaitz morala hausnarketarik ezaren ondorioa al da, benetako gaiztakeriarena baino gehiago?

Filosofiaren Ikuspegiak eta Gaitz Morala

Filosofia klasikoan, Platon eta Sokratesek...

Simone de Beauvoir: Emakumea Ez da Jaio, Egiten da

Simone de Beauvoirrek, egile existentzialista den aldetik, ez du emakumearen esentziaz bakarrik galdetzen. Izan ere, funtsean (esentziaz) emakumea ez dela dio, baizik eta emakume bihurtzen ikasi duela, gizarteak irakatsi dionagatik.

"Bigarren Sexua": Mugarri Feminista

Ildo beretik, Beauvoirrek Bigarren Sexua (1949) lanean, mugimendu feministako liburu gakoa, emakumea ikuspegi politiko, filosofiko eta desberdinetatik aztertzen duena, bere buruari galdetzen dio zer den emakume izatea, eta ondorioztatzen du: "Emakumea ez da jaio, egiten da." Adierazpen horrek historian mugarri bat ezarriko du: gizon eta emakume izateak ezberdintasun bat dakar, eta bere helburua hori ikertzea izango da.

Emakumearen

Ilustrazioan (XVIII. mendea), arrazoiaren erabileran oinarritutako munduaren ikuspegi baikorra sortu zen. Kant bezalako filosofoek ideia hau defendatzen zuten: gizakiak beren kabuz pentsatzera ausartzen baziren (sapere aude), aurrerapena lor zezaketela, bai banaka, bai taldean. Arrazoiarekin gizarte zuzenago, askeago eta zoriontsuago bat lortuko zela uste zen. Arrazionaltasunarekiko fede horrek aurrerapen zientifiko, teknologiko eta sozialak bultzatu zituen.

Ilustrazioaren Utopiaren Porrota

Hala ere, XX. mendean, utopia ilustratu hori erori egin zen: mundu-gerrak, bonba atomikoak, arma kimikoak eta kontzentrazio-esparruak arrazoiaren erabilera ideal ilustratuaren guztiz kontrakoa zela erakutsi zuten. Aurrerapenaren ordez, amesgaizto bat bizi...

Marx eta Proletarioen Diktadura

Jabego burgesa deuseztatzeko, Marxek garai iragankor bat proposatzen du, zeinetan botere politikoa proletarioen eskuetan egongo baita. Hau da proletarioen diktadura. Diktadura horrek ekarriko du langileriak osatzen duen klaseak botere politikoa hartzea, aurreko garaiaren antitesi gisa, non boterea kapitalean baitzegoen. Proletarioen diktadurak kapitalismoaren azken hondakinak suntsitzea ahalbidetuko du.

Indarra erabiliz eta klase-borrokaren ondorio gisa, langileen alderdiak Estatuaren botere osoa hartuko du, eta produkzio-bideak langileei pasatzeko aldarria egingo luke. Baina Marxek zioen bezala, proletarioen diktadurak, batez ere, Estatu aparatua eraitsi beharko luke, eta ez bere zerbitzuan ipini.

Kontua parlamentuak...

Karl Marx: Alienazioa eta Gizarte Kritika

Karl Marxek uste zuen gizakia ezin dela benetan askea izan, ezta behar bezala bizi ere, gizartean bizi garen gauza askoren ondorioz. Haren arabera, gizartea antolatzeko moduaren ondorioz, pertsonek beren bizitzaren eta lanaren kontrola galtzen dute, eta horrek benetan direnetik urruntzen ditu (alienatzen ditu).

Marxek pertsonak beren baitatik urrun dauden bi alienazio modu nagusi aipatzen ditu:

1. Erlijio-alienazioa

Marxek zioenez, erlijioak ez du errealitatea aldatzen laguntzen, baizik eta jendea sufritzen duenarekin konformatzea eragiten du. Lasaigarria da, horregatik esaten zuen "herriaren opioa" zela. Haren arabera, erlijioak pertsonek bidegabekeria eta pobrezia onartzea eragiten du, horren aurka borrokatu...