Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Produktu eta Zerbitzuen Sailkapena

Produktuak eta zerbitzuak funtsezko bi kategoriatan sailkatzen dira, zein kontsumitzaile-motak erabiltzen dituen kontuan hartuta:

• Kontsumo-produktuak
• Industria-produktuak

Kontsumo-produktuak

Azken kontsumitzaileak bere kontsumorako erosten dituen produktuak dira.

Kontsumo-produktuen artean daude:

• Komenentziazko produktuak
• Alderapeneko produktuak
• Espezialitateko produktuak
• Bilatzen ez diren produktuak

Komenentziazko produktuak

Kontsumitzaileek sarritan, berehala eta alderatzeko edo erosteko ahaleginik txikienarekin erosten dituzten kontsumo-produktuak.

Prezio merkeak izan ohi dituzte eta salmenta-toki askotan egoten dira presente, kontsumitzaileek behar dituztenean eskuragarri izan ditzaten.

Alderapeneko produktuak

Kontsumo-...

Enpresa eta nortasun juridikoa

Nortasun juridikoa: Pertsona fisikoa da, bere izenean eta enpresa baten bidez merkataritza-jarduera, industria-jarduera edo jarduera profesionala egiten duena. Ondasunak erabiltzeko eskubide osoa du. Arauak: Mercataritza arloan Merkataritza Kodea aplikatzen da, eta eskubideen eta betebeharren arloan Kode Zibila. Testuinguru honetan, batzuetan nahasmena sortzen da enpresaburua, kapitalista eta enpresaburu jabe kontzeptuen inguruan.

Pertsona fisikoa (enpresaburua)

• Nortasun juridikoa: Ez du nortasun juridiko propio apartik; bere jarduera bere izenean egiten du.
• Arauak: Merkataritza Kodeko xedapen orokorrak aplikatzen dira.
• Kontratuak: Kontratu bat oinarria izan daiteke; autonomoen arteko elkarlan errazenetariko bat da.

Ekonomia: Beharra falta zaigun zerbait asetzeko nahia da. Ondasunak edo zerbitzuak beharrak asetzen dituztenak dira.

Baliabideak eta Beharra: Ekonomia gure beharrak asetzeko nahikoak ez diren baliabideak administratzeko pertsonek dugun moduaz arduratzen da.

Ekonomia-eskasia: Pertsonen beharrak asetzeko baliabide nahikorik ez izatearen sentsazioa da.

Aukeratzeko Beharra

Pertsonak gara aukeratzeko arduradunak; egunero hartzen diren milioika erabaki daude. Erabaki-hartzaileen edo ekonomia-eragileen hiru multzo bereizten dira:

• Familiak
• Enpresak
• Sektore publikoa

Aukerarik onena, gehien asetzen edo ongizate handiena ematen digunaren alde egiten dugu, gure lehentasunak eta diru-bitartekoak kontuan hartuta. Ondorioak daude: kostuaz edukitzeaz gain, konplikazioak...

2.

Ondare kolonialaren garrantzia

Garatzen ari diren herrialde gehienak Europako potentzien koloniak izan ziren.

• Haien ekonomiak atzeratuta zeuden. Europako potentziek kolonietan lehengaiak eta langile merkeak soilik bilatzen zituzten. Industria gutxi zegoen, eta biztanleei oinarrizko zerbitzuak ez zitzaizkien ematen.
• Era berean, estatu berriek arazo politiko larriak izan zituzten. Ustelkeria orokorra eta egonkortasun politiko eza gertatu ziren; horren ondorioz sortu ziren gerra zibilak eta gatazka armatuak.

Desfase teknologikoa

Desfase teknologikoak ondorio larriak dakartza; teknologia propioaren faltak berdintasunak gero eta handiagoak egiten ditu.

Teknologia propiorik ez izateak eragiten du haien ekoizpenaren zati handi bat zaharkituta egotea;...

Inflazioaren ondorioak

Inflazioaren ondorioak: Inflazio handiak bi ondorio nagusi ditu; batetik, erosteko ahalmena galtzen da, bestetik, ziurgabetasuna sortzen du.

Erosteko ahalmena galtzea

Erosteko ahalmena galtzea: Diru-kantitate batekin eros daitekeenari esaten zaio erosteko ahalmena. Prezioek gure diru-sarrerek baino azkarrago egin badute gora, erosteko ahalmena galduko dugu, bai eta bizi-kalitatea ere.

Ziurgabetasuna

Ziurgabetasuna: Prezioak etengabe aldatzen badira, familiek eta enpresek ez dute beharrezko informaziorik izaten zer eta zenbat kontsumitu eta ekoitzi jakiteko. Ezin bada jakin zer produkturi eta ekoizpen faktoreri eragingo dion inflazioak, eta espero zutenaren eta errealitatearen arteko arriskua badago, ziurgabetasuna nagusituko...

Merkatuaren Hutsegiteak

Merkatuaren funtzionamenduaren ondorio kaltegarriak dira. Hauek dira nagusiak:

• Ekonomiaren izaera ziklikoa: Ekonomia-jardueran izaten diren gorabeherak dira.
• Ondasun Publikoak egotea: Estatuak esku hartzen du errentagarriak ez diren ondasunak emateko.
• Kanpo-eraginak: Ekonomia-jarduera batek hura egiten ez duen pertsonari edo besteei eragiten dienean.
• Lehia ez-perfektua: Estatuaren esku-hartzea lehia askearen defentsan gauzatzen da.
• Errentaren banaketa desorekatua: Estatuaren esku-hartzea zerga-politiken bitartez gauzatzen da.

Sektore Publikoaren Zeregina eta Politika Ekonomikoa

Sektore publikoak hainbat zeregin ditu ekonomian:

• Jarduera ekonomikoa arautzea: Eragile ekonomikoen jarduera antolatzeko arauak ezartzen ditu.
• Zergak ezartzea:

Kanpo Merkataritzaren Berezitasunak

• Librea da, baina batzuetan debekatu egiten dute.
• Distantzia handiak daude, eta horrek garraio-kostuak dakartza.
• Moneta desberdinak erabiltzen dira (diru-trukea).

Merkataritzaren Zergatiak

• Produktua leku batzuetan bakarrik lor daiteke.
• Produktu asko leku askotan daude, baina beste batzuetan merkeagoak dira.
• Teknologia: ezagutzaren aldetik aldeak daude.
• Lehiakortasun-abantaila: kasu batzuetan, produktu bat ekoizteko baliabideak aproposagoak dira estatu batzuetan ekoizteko (espezializazioa).

Merkataritzarako Oztopoak

Oztopo motak:

• Debekapena: Kasu honetan, estatu batekiko merkataritza debekatu egiten da. Oso egoera arraroa da hau, eta indarrean egotekotan, zigor politikoak izaten dira kausa. Adibidez: Ipar Korean edo Iranen.

Finantza-bitartekariak: Definizioa eta motak

Aurreztaileen eta inbertitzaileen bitartekaritza egiten espezializatutako erakundeak dira. Bi mota nagusi daude:

• Bankariak: Adibidez, banku pribatuak eta aurrezki-kutxak. Bitartekari horiek ordainketa-bitartekotzat onartzen diren finantza-produktuak eskaintzen dituzte. Oharra: Banku-gordailuak ordainketa-bitartekotzat baliatzen dira, txekeak, txartelak edo transferentziak erabiliz.
• Ez-bankariak: Adibidez, aseguru-etxeak eta leasing-enpresak. Bitartekari horiek eskaintzen dituzten finantza-produktuak, aurrekoak ez bezala, ez dira baliagarriak diru edo antzeko bitarteko gisa.

Finantza-bitartekari bankarioak Espainian

Espainian, finantza-bitartekari bankario hauek daude: banku pribatuak, aurrezki-kutxak...

Europar Batasunaren Abantailak

Europar Batasuneko kide izateak honako abantailak ditu:

Herrialdeentzat

1. Aurreko aurrekontu-diziplina handiagoa, banan-banan baino: Europar Batasuneko erkideek herrialde bakoitzaren aurrekontuen gainean egiten dute ikuskaritza eta kontrola, eta horri esker, herrialde kideek gastua eta zorra zorroztasun handiagoz kontrolatzen dituzte.
2. Lege aurreratuagoak, bateratu eta adostu beharrekoak: Europar Batasuneko herrialde guztiek ingurumen arloko legeak adostu behar izan dituzte, eta herrialde bakoitzeko legedia adostutako lege horietara egokitu behar izan dute.
3. Beste herrialdeekiko negoziazio-ahalmen handiagoa, batera jardunda: Europar Batasunak batera negoziatzen ditu beste herrialde batzuekiko merkataritza-hitzarmenak.
4. Bakarka

Merkatu-segmentazioa

Merkatuan ez dago eskari homogeneorik; merkatua taldetan bana daiteke zenbait irizpide oinarri hartuta.

Ondasun edo zerbitzu jakin baten aurrean antzeko portaera duten kontsumitzaile taldeak identifikatzeari deitzen zaio merkatu-segmentazioa. Hainbat irizpide mota daude merkatu-segmentazioan:

• Irizpide geografikoak
• Irizpide demografikoak
• Irizpide psikografikoak
• Irizpide sozioekonomikoak
• Jokabide-irizpideak

Produktuaren kokapena

Produktu batek merkatuan duen kokapena deritzo produktuaren helburu diren subjektuek produktu horri buruz duten irudiari, lehiakideen produktuekin edota enpresa bereko beste produktu batzuekin alderatuz. Hainbat estrategia aurkitu ditzakegu:

Kokapen-estrategiak

• Produktuarekin lotutako kokapen-estrategia

  Produktuaren