Enpresen Sozietate Motak eta Sistema Ekonomikoak

Enpresak:

Sozietate Anonimoa (SA)

- Edozein enpresa martxan jartzeko, dirua behar da, gutxienez 10.000€.

- Diru ipintzen duten pertsona guztiak jabeak dira eta guztien artean erabakiak hartu.

- Burtsa merkatu bat da non akzioak erosten eta saltzen diren.

Sozietate Mugatuak (SL)

JABE kopuru zehatz bat jartzen da.

- Ezin da edozein jabea izan.

- LANGILEEK eta jabeak pertsona desberdinak dira.

Sozietate Anonimo Laborala (SAL)

AKZIO generalak langileen esku daude.

- Kapital sozialaren erdia baino gehiago langileen eskuetan dago.

Kooperatibak

Kapital soziala osoa langileen esku dago.

- Partizipazioak daude akzioen ordez.

- Langile (sozioak) erabakiak hartzen dituzte.

- 100 langileetik 85 sozioak izan behar dira kooperatiba bat izateko.

Sistema Ekonomikoa

Jarduera ekonomikoa antolatzeko moduak dira.

- Kapitalismoa edo merkatu ekonomikoa → Jabetza pribatu:

- Jabea izan ezik, ezin du inork erabili baimenarik gabe.

- Zerbait ekoizten baduzu, produktua zurea da, eta saltzen baduzu, dirua zurea da bakarrik.

Sistema Sozialista edo Komunista

- Jabetza kolektiboa.

- Jabego pribatuen desagerpena.

- Jabegoaren estatalizazioa, hau da, dena estatuaren eskuetan ipini.

- Jarduera planifikazioak estatuaren esku, haiek erabakitzen zuten todo, nola funtzionatuko.

Kapitalismoa

Aberastasuna sortzea.

Sozialismoa

Aberastasuna banatzea.

Sistema Ekonomiko Mistoa

- Jabego pribatuak (enpresa pribatuak) eta publikoak (estatuaren eskuetan: enpresa publikoak eta mistoak).

- Estatuak merkatua kontrolatzen du.

- Zerbitzu sistema publikoa (osasuna, aseguratzea soziala) eta sistema kapitalistan bihurtzen ari da.

- Ekonomia mistoa → kapitalismora eramatearen pausuari neoliberaltasuna esaten zaio.

Pentsio-sistema publikoa ekonomia mistoan dago. Honen ondorioz, pentsioa dute, baina sistemaz aldatzean, hau galtzen da, horregaitik kexatzen ari dira.

Kapitalismoa

Miltan Friedman defendatzen du.

Ekonomia Mistoa

John Maynard Keynes defendatzen du.

Kapitalismoaren Arazoak

Aberastasuna sortu nahi du.

- Krisialdiak ziklona funtzionatzen du.

- Sistema honek sorturako arazoak: aberatsak eta pobreak.

- EEUU aurreratuago doaz.