Ekonomiaren Oinarriak: Eskasia, Ekoizpena eta Sektore Publikoa

Ekonomiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Ekonomia-eskasia: Pertsonen beharrak asetzeko nahikoa baliabide ez izatearen sentsazioa.

Ekonomiaren ideiak

• Ekonomia-eskasia: Ez dago behar adina baliabide ditugun beharrak asetzeko.
• Aukeraketa: Baliabideak urriak dira eta hainbat erabilera dituzte.
• Eskasia eta aukeraketa: Ezin da lortu nahi dugun guztia; norberaren gogoak eta diru-sarrerak mugatuak dira.

Ondasunen irizpideak

• Eskasia-maila: Ondasun askeak esaten zaie mugagabeak direnei.
• Eginkizuna: Giza beharrak asetzen dituzten ondasun-kontsumoak.
• Eraldatze-maila: Ondasun bukatuak, berriro erabili ahal ditugunak.
• Ondasun-eskuragarritasuna: Ondasun publikoak.

Ekoizpen-faktoreak

Ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko eta banatzeko erabilitako oinarrizko elementuak:

• Natura-baliabideak: Natura-jatorria dutenak.
• Lana: Ordaindutako giza jarduera fisikoa.
• Kapital-ondasunak: Finantza-elementuak (finantza-kapitala) eta elementu fisikoak (kapital fisikoa).

Ekonomiaren adarrak

• Mikroekonomia: Ekonomi eragileak eta haien arteko erlazioak aztertzen ditu.
• Makroekonomia: Ekonomia osoa aztertzen du.

Ekoizpen Aukeren Mugak eta Sektore Publikoa

Ekoizpen-aukeren mugak

• Baliabide-eskasia: Baliabide mugatuak.
• Aukera-kostua: Ekoizpen-baliabideak ondasun batetik bestera transmititzea, produktuaren kantitate gehiago lortzeko.
• Ekoizpen potentziala: Gehienezko ekoizpena.

Ekonomia-hazkundea: Gizarte batean izandako zerbitzuen eta ondasunen ekoizpenaren balioaren handitzea.

Ekonomia-arrazionaltasuna: Hautatzeko aukeren artean erabilgarritasun edo ongizate handiena sortzen duena hautatzea.

Errentak: Ekoizpen-baliabide bat denbora batean erabiltzearen truke ordaintzen den balioa edo prezioa.

Sektore publikoa

Administrazioak, enpresa publikoek eta erakunde autonomoek osatzen dute.

• Motak: Tokiko administrazioa, autonomia-erkidegoetako administrazioa eta administrazio zentrala.
• Osagaiak: Zergak, gastuak eta lege- eta erakunde-esparruak.

Errenta erabilgarria eta ondasun motak

• Behe-mailako ondasunak: Errenta igo ahala, eskaera gutxitu egiten da.
• Ondasun arruntak: Eskatutako kantitatea errentaren igoerarekin batera igotzen da.
• Luxuzko ondasunak: Errenta txikiarekin, kantitate txikia eskatzen da.