Enpresaren Finantzazio-Iturriak: Sailkapena eta Kudeaketa

Enpresaren Finantzazio-Iturriak

Finantzazio-iturriak enpresak diru-beharrei aurre egiteko eskura dituen baliabide likidoei edo ordainbideei esaten zaie.

Finantzazio-Iturrien Sailkapenak

Finantzazio-iturriak hainbat irizpideren arabera sailka daitezke:

1. Itzultzeko Epearen Araberako Sailkapena

• Epe laburrerako finantzazio-iturriak: Itzultzeko epea urtebete baino laburragoa bada.
• Epe luzerako finantzazio-iturriak: Itzultzeko epea urtebete baino luzeagoa bada. Horrela bada, enpresaren kanpoko zorra zehaztugabea edo mugagabea izan daiteke.

2. Jatorriaren Araberako Sailkapena

• Barne-finantzazioa: Enpresan bertan ohiko jardueraren bidez sortutakoak (banatu gabeko erreserbak, amortizazio- eta hornidura-kuotak).
• Kanpo-finantzazioa: Enpresatik kanpo sortutakoak (sozietatearen kapitala, maileguak, funtzionamendurako kredituak).

3. Baliabideen Jabetzaren Araberako Sailkapena

• Finantzazio-baliabide propioak: Enpresaren jabeenak (kapitala eta erreserbak).
• Besteren finantzazio-baliabideak: Enpresatik kanpoko pertsonenak (edozein mailegu, kreditu eta jesapen mota, epe laburrekoak nahiz luzekoak).

4. Baliabideak Lortzeko Moduaren Araberako Sailkapena

• Berezko finantzazio-iturriak: Enpresaren eguneroko eragiketetatik sortzen dira (adibidez, hornitzaileei 30 egunetan ordaindu beharreko fakturak).
• Negoziatutako finantzazio-iturriak: Kontratu bidez lortzen dira (adibidez, kontratatutako kredituak eta maileguak).

Finantzazio Propioa: Barneko eta Kanpoko Baliabideak

Finantzazio propioa enpresaren baliabiderik egonkorrena da, enpresak ez baitu itzuli behar bizitza osoan. Hala ere, baliabiderik arriskutsuena ere bada, enpresak porrot eginez gero, bazkideak azkenak izango baitira enpresaren likidaziotik dagokien zatia jasotzen, hartzekodun guztiek lehentasuna baitute.

Baliabide propioak bi kategoriatan banatuta daude: kanpokoak eta barnekoak.

Kanpoko Baliabide Propioak

Kapitalak, kapital-zabalkuntzek eta diru-laguntzek osatzen dituzte:

• Sozietatearen kapitala eta kapital-zabalkuntzak: Sozietatea sortzean bazkideek emandako ekarpenek osatzen dute, baita ondoren egin daitezkeen kapital-zabalkuntzek ere. Ekarpen horiek pertsonek, enpresek eta enpresa-taldeek egin ohi dituzte.
• Administrazio publikoek emandako diru-laguntzak: Enpresak doan jasotzen dituen funtsak dira, jarduera jakin bat sustatzeko erabiltzen direnak.

Barneko Baliabide Propioak (Autofinantzaketa)

Enpresaren jardueraren ondorioz sortutako funtsek osatzen dute autofinantzaketa. Bi mota daude:

1. Irabazi bidezko autofinantzaketa (Erreserbak): Enpresak banatu gabeko mozkinei erreserba esaten zaie. Zenbait erreserba mota daude:
   • Legezkoak: Legeak zehazten du zenbat izan behar duten.
   • Estatutu-erreserbak: Enpresaren estatutuek zehazten dituzte.
   • Borondatezkoak: Ohiz kanpoko mozkinen bidez lortzen dira.
2. Mantentze-funtsen bidezko autofinantzaketa (Amortizazioak eta Hornidurak):
   • Amortizazioa: Ibilgetuak ekoizpen-prozesuan galtzen duen balioaren arabera kalkulatzen da. Ekitaldi ekonomikoa amaitzean, enpresaren aktiboetan izandako balio-galera kalkulatzen da, eta amortizazio-funtsa handitu egiten da aktiboek galtzen duten balio adina.
   • Hornidurak: Enpresaren emaitzaren zati bat dira. Enpresak funts bat sortzen du oraindik gertatu gabeko zenbait galerari edo etorkizunean izan daitezkeen gastuei aurre egiteko.

Autofinantzaketaren Abantailak eta Desabantailak

Alde onak:

• Enpresari autonomia eta askatasun handiagoa ematen dizkio.
• Epe luzerako finantzazio-baliabideak lortzeko ia modu bakarra da enpresa txiki eta ertainentzat (ETE).
• Likidezia ematen dio enpresari.

Alde txarrak:

• Murriztu egiten dira dibidenduak, eta, horrenbestez, bazkideek kapitalari egindako ekarpenengatik jasotzen duten errentagarritasuna.
• Kostu espliziturik ez duenez, errentagarritasun txikiko inbertsioetan erabiltzeko arriskua dago.
• Pixkanaka eta astiro sortzen da.

Epe Luzerako Besteren Finantzazio-Baliabideak

Enpresek ekitaldi ekonomiko bat baino denbora luzeagoan izaten dituzten baliabideak dira, eta denbora hori igaro ondoren itzuli egin behar dituztenak, dagozkien interesak ordainduz.

Baliabide Motak

• Epe luzerako maileguak: Enpresek kreditu-erakundeei eskatzen dizkiete. Mailegua onartu ondoren, enpresak berehala eskura dezake diru hori, gero interesekin batera itzuli beharrekoa.
• Jesapenak (Obligazioak eta Bonuak): Enpresek jaulkitzen dituzten kreditu-tituluak dira (obligazioak, bonuak...). Partikularrek eta beste enpresa batzuek erosten dituzte. Titulu guztiek zenbateko eta baldintza berak dituzte, eta aurreztaile partikular eta enpresa askok eskuratzen dituzte.
• Leasinga: Hiru eragile ekonomiko hartzen dute parte: enpresa bezeroa, ondasunaren jabea eta leasing-enpresa. Leasing-enpresa finantza-erakunde bat da, ondasunaren erosketa finantzatzen duena eta enpresa bezeroari alokairu baten truke ematen diona.

  Leasingaren Ezaugarriak

  Leasing-kuoten zenbatekoan sartzen dira ondasunaren amortizazioa, kapital produktiboaren interesak, administrazio-gastuak eta arrisku-prima bat ere (errentariak huts egiten duen kasuetarako). Alokairu-aldia amaitzean, ondasuna leasing-enpresari itzul dakioke edo erosi, kontratuan zehaztutako prezioan.

  Finantzaketa honen alde txarra kostu handia dela da. Hala ere, enpresa askok eskuratzen dituzte aktiboak modu horretan, ez baitituzte finantzazio-baliabideak bilatu behar, eta zerga-hobariak lor daitezke.

• Rentinga: Ondasun higigarriak eta higiezinak epe ertainera eta luzera alokatzeko modu bat da. Renting-kontratuan, errentariak epe jakin batean hileko errenta finko bat ordaintzeko konpromisoa hartzen du, eta renting-enpresak zenbait zerbitzu eman beharko dizkio:
  • Ondasuna erabiltzen utzi kontratuaren epean.
  • Ondasunaren mantentze-lanak egin.
  • Arrisku orotarako aseguru bat ordaindu.

Epe Laburrerako Besteren Finantzazio-Baliabideak

Enpresak epe laburrerako beharrei aurre egiteko erabiltzen dituen baliabideak dira, 12 hilabete baino gutxiagoan itzuli beharrekoak.

Baliabide Motak

• Epe laburrerako mailegua: Enpresak finantza-erakunde bati eskatzen dio, 12 hilabete baino gutxiagoan itzultzeko.
• Epe laburrerako banku-kredituak:
  • Kontuko zorpekoa: Ez da finantzazio-iturri oso ohikoa, eta kontu korronteko saldoa baino zenbateko handiagoa erabiltzean datza.
  • Kreditu-kontua: Enpresak kontratu bat sinatzen du finantza-erakunde batekin, eta horrek muga bat duen kontu korronte bat ematen dio. Interesak erabilitako zenbatekoagatik ordaindu behar dira, eta komisio bat erabili gabeko zenbatekoagatik.
• Merkataritza-kreditua: Enpresak hornitzaileei egindako erosketak zorretan uztean lortzen duen finantzazio automatikoa da. Enpresak erositako materialekin lan egin dezake fakturak ordaindu arteko denboran.
• Efektu-deskontua: Bezero baten zorrak finantza-erakunde bati lagatzean datza. Finantza-erakundeak zorren zenbatekoa aurrez ordainduko du, komisioengatik eta interesengatik zenbateko batzuk kendu ondoren. Interes horri deskontua esaten zaio.
• Factoringa: Enpresen beste finantzaketa mota bat da, bezeroen gaineko kreditu-eskubide guztiak faktore izeneko enpresa bati saltzean datzana.
• Confirminga: Kreditu-erakundeek enpresei hornitzaile nazionalei egin beharreko ordainketak kudeatzeko eskaintzen dieten finantza-zerbitzua da. Gainera, fakturak mugaeguna baino lehen kobratzeko aukera ematen dio hartzekodunari.
• Berezko finantzazio-funtsak: Enpresak Ogasunari zor dizkion zenbatekoak dira, edo langileen soldatak (hilabete bakoitzaren amaieran kobratu ohi dituztenak).