Ekonomiaren Oinarrizko Kontzeptuak: Unitateen Laburpena

unitatea: Ekonomia-hazkundea eta zergak

Ekonomia-hazkundea: aukera ematen duenez gizarteari eskainitako ondasunen eta zerbitzuen kantitatea eta kalitatea areagotzeko, Estatuak esku hartzen du ekoizpen-maila handitzeko edo mantentzeko.

Zergak eta tributuak

• Zergak: pertsona fisiko edo juridiko batek administrazio publiko bati ordaindu beharreko diru-zenbatekoak dira, kontraprestazio jakinik gabe.
• Tasak: Administrazioak eskainitako ondasun edo zerbitzu baten onuradun izateagatik ordaintzen diren tributuak dira.
• Kontribuzio bereziak: obra publiko edota zerbitzu baten onuradun direnek ordaindu behar dituzten tributuak.

Zeharkako eta zuzeneko zergak

• Zuzeneko zerga: subjektu pasiboaren errenta eta ondarea zergapatzen du. Zerga izendunak dira; alegia, zergadunaren egoera pertsonala kontuan hartzen dute.
• BEZ: Europar Batasun osoan eta beste hainbat herrialdetan ezartzen da. Kontsumoa zergapatzen duen zeharkako zerga da.

Ongizate-estatua

Estatuaren esku-hartzea historian zehar honela gauzatzen da:

• Hiru alderdi nagusiak: osasuna, hezkuntza eta etxebizitza.
• Hiru prestazio motak: unibertsalak, sozialak eta ordaindutakoaren araberakoak.

unitatea: Inflazioa eta deflazioa

• Inflazioa: ekonomia bateko prezioek, oro har eta modu jarraituan, gora egitea.
• Deflazioa: ekonomia bateko prezioek, oro har eta modu jarraituan, behera egitea.

unitatea: Burtsan inbertitzeko urrezko bi arau

• Burtsan ez da inbertitu behar epe laburrerako edo epe ertainerako dirurik. Akzioak saltzera behartuta ez egotea garrantzitsua da. Beharrizan guztietarako nahikoa diru izatea komenigarria da inbertitu aurretik.
• Dibertsifikatu: "arrautza guztiak saski berean ez sartzea".

unitatea: Magnitude ekonomikoak

• BPG (Barne Produktu Gordina): herrialde baten jarduera ekonomikoa neurtzeko zuzeneko informazioa ematen duen magnitudea da.
• NPG (Nazio Produktu Gordina): ondasun eta zerbitzu amaituen multzo bat da. Zehazki, produkzio-faktoreen bitartez produzitutakoak eta merkatuan salduak denboraldi zehatz batean.
• Per Kapita Errenta: Barne Produktu Gordinaren eta herrialde jakin baten biztanleriaren arteko erlazioa da.

unitatea: Garapen jasangarria

Helburua hiru zutabe hauek bateratzea da:

• Aurrerapen ekonomikoa.
• Bidezko gizartea.
• Ingurumenaren babesa.