Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ekonomia eta Enpresa Kontzeptu Garrantzitsuenak

Efizientzia Teknikoa eta Ekonomikoa

Efizientzia teknikoa: Teknologia batek ekoizpen, ondasun edo zerbitzu kantitate jakin bat lortzeko ahalik eta baliabide gutxien erabiltzen dituenean ematen da; enpresek teknologia mota hauek aukeratzen dituzte ekoizpena optimizatzeko.

Ekonomia efizientea: Efizientzia eskaintzen duten teknologien artean, eta gainera eskura dauden artean, merkeena hautatzea da. Kostuak kontuan hartzea oso garrantzitsua baita enpresa-ekimenean irabaziak lortzeko.

Enpresaren Kostu Motak

Enpresaren gastuak aztertzerakoan, bi kategoria nagusi bereizten dira:

• Kostu finkoak: Enpresak ekoitzitako ondasun eta zerbitzu kopuruak aldatu arren, berdin jarraitzen duten kostuak dira. Adibidez, nahiz

Ekonomia-sistema mistoa

Merkatu-ekonomiaren eragozpenetako bat da aldian behin krisiak izaten direla. 1929. urteko krisiaren ondoren etorri zen Depresio Handira arte. Krisi haren ondoren, merkatuak jarraituko zuen baliabideen esleitzaile nagusi izaten.

Estatuaren eginkizun nagusiak merkatu-ekonomiako sistemetan dituenak baino askoz ere zabalagoak dira:

• Esparru juridiko-instituzionala ezartzea: Gutxieneko soldata, zortzi orduko lanaldia, ingurumenaren babesa, gizarte-prestazioak, etab.
• Ondasun publikoak hornitzea: Gizartearen ustetan, denek izan behar dute zenbait ondasun eskuratzeko aukera; hala nola, hezkuntza, osasungintza eta errepideak.
• Errenta birbanatzea: Jaiotzean pertsona guztiek ez dituzte aukera edo baliabide berdinak; horregatik, sektore

Hiztegia: Zerbitzuen Sektorea

Zerbitzuak

Zerbitzuak jarduera jakin batzuk dira. Ez dute ondasun materialik sortzen eta pertsonen eta enpresen premiak asetzen dituzte.

Merkataritza

Merkataritza ekoizleen eta kontsumitzaileen artean ondasunak eta zerbitzuak trukatzeko jarduera multzoari deritzo. Ekonomian garrantzi handia du.

Merkataritza-balantza

Merkataritza-balantzak esportazioen eta inportazioen arteko aldea desberdintzen du.

Garraioak

Zerbitzuen sektoreko funtsezko jarduera bat da garraioa. Pertsonak eta salgaiak leku batetik beste batera eramaten dituzte.

Azpiegiturak

Azpiegiturak garraiobideak ibiltzeko beharrezko elementuak dira (adibidez, errepideak).

Garraio intermodala

Leku batean gutxienez bi nodo batzeko joera da garraio intermodala. Horri esker,...

Enpresa Etekina eta Kostuak

Enpresa etekina (Ee): produktuen salmentarekin lotutako guztizko sarreraren (SG) eta ekoiztu ahal izateko behar diren guztizko kostuen (KG) arteko aldea da. Ee = SG - KG.

Kostu motak

• Ekoizpen-kostua: ondasun edo zerbitzu bat ekoizteko erabili diren baliabideen diru-balioa da.
• Kostu finkoak (KF): ekoiztutako kopuruak aldatu arren berdin jarraitzen duten kostuak dira (adibidez, lokalaren alokairua edo mantentze-gastuak).
• Kostu aldakorrak (KA): ekoitzitako unitateekiko proportzionalak diren kostuak dira (adibidez, lehengaiak eta energia-kontsumoa).

KG = KF + KA.

Enpresen Finantzaketa eta Inbertsioak

Enpresek beren ondasunen eta zerbitzuen salmentarekin lortzen duten diru-balioa da. Enpresen finantzaketa: enpresak behar izaten...

Aktibo Korrontea eta Pasiboa: Analisia

Aktibo Korrontea:

• Izakinak:
  • Lehengaiak
  • Salgaiak
  • Produktu bukatuak
• Zordun komertzialak eta kobratzeko bestelako kontuak:
  • Bezeroak
  • Bezeroak merkataritza efektuan
  • Zordunak
  • Lan sarien aurrerapenak
  • Zordun ogasuna
• Epe motzeko inbertsio finantzieroak:
  • Akzioen inbertsioak
• Diruzaintza:
  • Kutxa, kontu korronteak, euroak

OG eta PASIBOA

Errekurtso propioa:

Erreserbak, kapital soziala, emaitzak ekitaldian

Pasibo ez korrontea:

Kreditu erakundeekiko epe luzerako zorrak, ibilgetu hornitzailea, epe luzeko merkataritza efektua

Pasibo korrontea:

Kreditu erakundeekiko epe ertain/motzeko zorrak, epe motzeko ibilgetu hornitzailea, hornitzailea, hornitzailea efektu deskontuan, ogasun publiko hartzekoduna, zerbitzua emateagatik hartzekodun, segurtasun...

Finantza Sistema

Finantza sistema: Erakunde publikoek araututako egitura bat da, bitartekari multzo batek osatua, baliabide aurrezkiak bideratzeko, kontsumo pribatua, enpresen inbertsioak eta gastu publikoa finantzatzeko.

Finantza Baliabideak

Finantza baliabideak: Titulu batzuk jabeei aukera ematen dietenak aberastasunari eusteko eta betebeharrak eragiten dizkietenak zordunei:

• Likidezia: Epe laburrean diru bihurtzeko gaitasuna (libreta).
• Arriskua: Zorra daukanak ez ordaintzeko duen probabilitatea.
• Errentagarritasuna: Aktiboak interesak sortzeko duen ahalmena adierazi.

Finantza Bitartekariak

Finantza bitartekariak: Aurreztaileen eta inbertitzaileen bitartekaritza egiten espezializatutako erakundeak:

• Bankarioak: Banku pribatuak eta aurrezki kutxak.
• Ez-

Epe motzerako banku-kredituak

1. Kontuko zorpetzea (zenbaki gorriak)

Finantzaketa-iturri ezohikoa da. Bankuaren baimenarekin, kontu korrontean dagoen saldoa baino diru gehiago erabiltzean datza. Abantaila: dirua berehala erabil daiteke, ia tramiterik gabe. Desabantaila: interesak altuagoak dira.

2. Kreditu-kontua

Enpresak finantza-erakunde batekin kontratua sinatzen du, muga jakin bat duen kreditu-kontu korronte bat izateko. Enpresak dirua erabil dezake eta ondoren:

• Erabilitako diruaren gaineko interesak ordainduko ditu.
• Erabili ez den kopuruaren gaineko komisioa ordainduko du.

3. Factoring

Enpresak bezeroengan dituen kreditu-eskubideak (fakturak, letrak) faktor izeneko enpresa bati saltzen dizkio. Horrela, enpresak berehalako likidezia lortzen du...

Enpresaren Barne Finantzaketa: Erreserbak

Erreserbak enpresak banatu ez dituen irabazietatik datoz eta barne autofinantzaketaren parte dira. Irabaziak enpresaren jardueraren ondorioz lortzen diren emaitzak dira. Erreserbak mota ezberdinetakoak izan daitezke:

• Legezkoak: Kopurua legeak ezartzen duenean.
• Estatutu-erreserbak: Enpresaren estatutuek ezartzen dituztenak.
• Borondatezkoak: Lortutako ezohiko irabazietatik ezartzen direnak.

Erreserbak enpresan geratzen diren irabaziak dira; hauekin inbertsio gehiago egin daitezke eta, beraz, mesede egiten diote hazkundeari. Hori dela eta, erreserbak aberaste-autofinantzaketa izenarekin ere ezagutzen dira.

Mantentze-finantzaketa

Erreserben aldean, badago enpresaren hazkundeari mesede egiten ez dion beste finantzaketa...

Defizit publikoaren finantziazioa

Estatuek gastuei aurre egiteko erabiltzen dituzten bide nagusiak:

• Zor publikoa jaulkitzea: Pertsonok banku bati mailegu bat eskatzen diogun bezala, estatuek dirua eskatzen diete enpresei, partikularrei eta beste herrialde batzuei, errenta finkoko titulu edo balore batzuen truke.
• Zergak igotzea: Gaizki ikusiak izateaz gain, dauden zergak igotzeak edo zerga berriak ezartzeak ondasunen eta zerbitzuen eskaria geldotzen dute.
• Zirkulazioan dagoen diru-kopurua handitzea: Neurri honek prezioen igoera eragin ohi du (inflazioa), eta, horregatik, estatuek oso kontu handiz aplikatzen dute.

Aurrekontuen oreka

• Oreka: sarrerak = gastuak
• Defizita: sarrerak < gastuak
• Superabita: sarrerak > gastuak

Langabezia motak eta enplegu-

Ekonomia-politikak

Estatuak ekonomian esku hartzeko eta herrialdearen bilakaera ona errazteko hartzen dituen neurriei eta erabiltzen dituen tresnei politika makroekonomikoa deritze.

A. Helburuak

• Ekonomia-hazkunde jasangarria (BPG): Estatua ekonomia-zikloen gorabeheren ondorio negatiboak arintzen eta minimizatzen saiatzen da.
• Enplegu betea: Biztanleria aktiboaren % 98 okupatuta dagoenean enplegu betea dagoela esaten da (jarduera-tasa, langabezi-tasa, okupazio-tasa).
• Prezioen egonkortasuna (KPI): Ondasun eta zerbitzuen prezioak kontrolatzea, erosteko ahalmena ez galtzeko eta inflazioak eragiten duen ziurgabetasuna saihesteko.

Zerga motak

Zerga-politika: Estatuak, Autonomia Erkidegoek, Foru Aldundiek, Udalek eta Gizarte Segurantzak finantziazioa lortzeko...