Batxilergoa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Jarduera Ekonomikoa

Ondasuna materiala da, nahi bat edo premia bat asetzeko aukera ematen duena.

Ondasun Motak

Eskuragarritasunaren arabera

• Ondasun libreak: premiak asetzeko ondasunak dira, baina jaberik eta preziorik ez dutenak.
• Ondasun ekonomikoak eta zerbitzuak: urriak dira eta ordaindu egin behar dira erabiltzeko.

Funtzioaren arabera

• Kontsumo-ondasunak: pertsonen premiak zuzenean asetzen dituztenak.
• Kapital-ondasunak: pertsonen premiak zeharka asetzen dituztenak.

Jarduera ekonomikoa pertsonen premiak asetzeko ondasunak eta zerbitzuak lortzeko prozesuari esaten zaio. Prozesu honek hiru galdera nagusi erantzuten ditu: Zer, nola eta norentzat ekoitzi?

Ekoizpen Faktoreak eta Eragile Ekonomikoak

• Ekoizpen faktoreak: natura-baliabideak, lana eta kapitala.

Zertan datza sindikatu baten lana?

Sindikatu bat langileen erakunde bat da, bere kideen eskubideak babesteko eta interesak sustatzeko prestatua, soldatari, prestazioei eta lan-baldintzei dagokienez. Sindikatuak langileek sortzen dituzte, langileek osatzen dituzte eta langileei mesede egiteko pentsatuta daude.

Sindikatuek, askotan, talde profesional jakin bateko langileak biltzen dituzte, adibidez, itsasoko jendea.

Lan kontratua:

Lan-kontratua enpresaburuaren eta langilearen arteko akordioa da. Horren arabera, enpresaburuak bere gain hartzen du enpresaburuaren kontura eta haren zuzendaritzapean zenbait zerbitzu emateko betebeharra, ordainsari baten truke.

Hitzarmen Kolektiboa:

Konstituzioan aitortuta dago, negoziazio kolektiborako eskubidearen bermearen...

1. Ekonomia eta sistema ekonomikoak

1.1. Ekonomia eta sistema ekonomikoak

Gizakiok beharrizan batzuk ditugu: elikadura, etxebizitza, jantziak, aisialdia, eta abar. Beharrizan hauek ondasun eta zerbitzu urrien bidez asetzen ditugu. Ondasun eta zerbitzu horiek erabilera alternatiboak dituzte, eta ondasun ekonomikoak deitzen dira. Ondasun ekonomikoak erabilgarriak, urriak eta besterenganagarriak edo eskualdagarriak dira.

Beste alde batetik, gizakiok ondasun mugagabeen bidez asetzen diren beste beharrizan batzuk ditugu, hala nola arnasa hartzea, argia, berotasuna... Horrelako beharrizanak asetzeko beste ondasun mota bat dugu: ondasun askeak edo libreak. Hauek mugagabeak dira eta mundu osoa asetzeko adina daude. Adibide batzuk: airea, eguzkia, itsasoaren...

Autonomia Erkidegoen Finantzaketa

Foru Erregimena

Lurralde historiko horietako bakoitza bere administrazio fiskalak bildutako zergekin finantzatzen da. Estatuarekin itun bat egiten da estatuaren karga orokorrak ordaintzeko inportazioa egiteko.

Erregimen Komuneko Erkidegoak

Nola finantzatzen dira? Zergen bidez: erkidegoak bilduak, estatuak emandakoak, edo estatuarekin partekatuak izan daitezke.

Funtsak

Oinarrizko zerbitzu publikoak bermatzeko gai ez badira jasotzen dituzten laguntzak dira.

Desorekaren Arrazoiak

• Natura baldintzak eta baliabideen banaketa.
• Aldi historiko bakoitzean jarduera ekonomiko dinamikoenen kokapena.
• Gertakizun ekonomiko, sozial eta politikoak.

Desorekaren Adierazleak

• Ekonomikoak: BPG, PC, I+G+B.
• Demografikoak: Biztanleriaren hazkundea

Enpresa eta Ekonomia Kontzeptuak

Merkatu-kuota

Enpresa batek produktu eta zerbitzuen salmentetan dagokion sektore guztian duen proportzioa da, aldi eta une jakin batean zehar.

Marka

Produktu, zerbitzu, enpresa edo instituzio baten izena, terminoa, sinboloa edo diseinu propioa da.

Patentea eta Markertza-fonda

Patentea: Aurkikunde bat egin duenari Estatuak ematen dion agiria da, aurkikunde horren onura zbera bakarrik balia daitekeela adierazten duena.

Merkataritza-fonda: Enpresa batek produzitzen dituen etekin guztien balioa da.

Mozkin-marjina, Fakturazioa eta Ekoizpena

Mozkin-marjina: Salmenta-prezioaren, BZGaz gabe, produkzio-kostuaren edota produktu baten prezioaren arteko aldea da.

Fakturazioa: Enpresa batek aldi batean zehar (urtebetea, hilabetea)...

Herrialde batzuekin merkataritzan aritzeko arrazoia: herrialdeak berak ez dituen ondasunak eta zerbitzuak lortzea da.

Ekoizpen-kostuak eta teknologia

Ekoizpen-kostuek eragin erabakigarria dute ondasunen eta zerbitzuen salmentarako ezarritako prezioetan, eta bi faktore hauen araberakoak dira: zer ekoizpen bitarteko dauden eta zer teknologia erabiltzen den.

Kokapen industriala Espainian

XX. mendearen erdialdean, automobilgintza-enpresek, Europako merkatuaren barnean, Espainia aukeratu zuten beren fabrikak ezartzeko, bertako eskulanaren kostua Europako baxuenetakoa zelako.

Gaur egun gure lanaren kostuak Europako beste leku batzuetakoekin parekatu direnez, enpresa multinazional asko fabrikak Asiara edo Ekialdeko Europara eramaten ari dira, eskulana

1. Diruaren Kontzeptua eta Motak

Dirua: Salerosketak egiteko bidea eta truke-bitartekoa da. Bere ezaugarri nagusiak dira konfiantza sortzen duela, baliabide urria dela eta gizarteak trukeak egiteko onartua duela.

• Salgai-dirua: Diru-merkataritzan oinarritua, balio intrintsekoa duen salgaia da.
• Diru-seinua (paper-dirua):
  • Bihurgarria: Urre-patroian oinarritua.
  • Bihurtezina: Legezko dirua (txanponak eta billeteak) eta banku-dirua (kontu-idazpenetan islatua).

2. Diruaren Funtzioak eta Prezioa

Diruak hiru funtzio nagusi betetzen ditu ekonomian:

1. Truke-bitartekoa: Salgaien eta zerbitzuen erosketa ahalbidetzen du.
2. Balio-gordailua: Diruak bere balioa denboran zehar mantentzen du.
3. Kontu-unitate komuna: Produktu eta zerbitzu guztien balioa neurtzeko erreferentzia

Kontabilitate Asientuen Azalpena: BEZ, Erosketak eta Salmentak

Dokumentu honek hainbat kontabilitate-asiento eta eragiketa laburbiltzen ditu, kutxa, bankua, hornitzaileak, bezeroak eta Balio Erantsiaren gaineko zerga (BEZ) barne hartuta.

1. Ekitate-ekarpena eta hasierako saldoak

IVA -I- 3.000.000
Kutxa, hornitzaileak 2.000.000 / 4.000.000
Bankua, hartzekoak zerbitzu prestatuak 10.000.006.000.000
Eraikuntzak, kapitala 15.000.005.000.000
Salgaiak

2. Salgai-erosketak eta BEZ jasanarazia

-1- 2.000.000
Salgai-erosketa, hornitzailea 11.600 / 32.000
OP. jasandako BEZa, kutxa 116.000

-2- 2.000
Salgai-erosketa, kutxa 2.320 / 320
OP. jasandako BEZa

-3- 116.000
Hornitzaileak, erosketen gaineko deskontua, goizean ordaindua 1.000
OP. jasandako BEZa 1.600
Kutxa...

Diru motak

1. Merkantzia-dirua: gatza, frutak...

2. Metalezko dirua: urrea, zilarra.

3. Urrezko ordezko dirua: biletea.

4. Diru fidagarria: dolarra, euroa, yena...

5. Banku-dirua: txekea, txartela...

Baldintzak: denek onartua izatea, garraiatzeko erraza, zatigarria eta iraunkorra izatea.

Moneta-eskaintza

• M1: esku-dirua eta agerikoa (txekea).
• M2: M1 gehi kartera-dirua.
• M3: M2 gehi epe-dirua.

Makroekonomia

Makroekonomiak herrialde bateko ekonomia aztertzen du. Bere helburua ekonomiaren funtzionamendua ulertzea eta haren garapenean eragitea da.

Arazo ekonomiko nagusiak: hazkundea, prezio-egonkortasuna, lana, defizit publikoa, kanpo-merkataritzaren oreka eta jasangarritasuna.

BPG (Barne Produktu Gordina)

Estatu bateko ekonomiaren egoera aztertzeko, ekonomian...