Jarduera ekonomikoa eta enpresa: oinarrizko kontzeptuak

Laburpena

Dokumentu honek jarduera ekonomikoaren oinarrizko kontzeptuak aurkezten ditu: ondasun motak, ekoizpen faktoreak eta eragile ekonomikoak. Enpresaren definizioa, teoria nagusiak, enpresaburuaren historia eta enpresaren funtzioak, elementuak eta helburuak ere lantzen ditu. Ikasleak ekonomiaren eta enpresaren oinarriak ulertuko ditu.

Funtsezko puntuak

Ondasuna nahi bat edo premia bat asetzeko aukera ematen duen ondasun materiala da.
Ondasun libreak jaberik eta preziorik ez dutenak dira; ondasun ekonomikoak eta zerbitzuak, berriz, urriak dira eta ordaindu egin behar dira.
Jarduera ekonomikoak zer, nola eta norentzat ekoitzi galderei erantzuten die.
Ekoizpen faktoreak natura-baliabideak, lana eta kapitala dira.
Enpresa ekoizpen faktoreak konbinatzen dituen ekoizpeneko unitate ekonomikoa da.
Enpresaren helburuak balio ekonomikoa lortzea, haztea eta errentagarritasuna handitzea eta gizarte-erantzukizuna bilatzea dira.

Frogatu zeure burua

Jarduera Ekonomikoa

Ondasuna materiala da, nahi bat edo premia bat asetzeko aukera ematen duena.

Ondasun Motak

Eskuragarritasunaren arabera

Ondasun libreak: premiak asetzeko ondasunak dira, baina jaberik eta preziorik ez dutenak.
Ondasun ekonomikoak eta zerbitzuak: urriak dira eta ordaindu egin behar dira erabiltzeko.

Funtzioaren arabera

Kontsumo-ondasunak: pertsonen premiak zuzenean asetzen dituztenak.
Kapital-ondasunak: pertsonen premiak zeharka asetzen dituztenak.

Jarduera ekonomikoa pertsonen premiak asetzeko ondasunak eta zerbitzuak lortzeko prozesuari esaten zaio. Prozesu honek hiru galdera nagusi erantzuten ditu: Zer, nola eta norentzat ekoitzi?

Ekoizpen Faktoreak eta Eragile Ekonomikoak

Ekoizpen faktoreak: natura-baliabideak, lana eta kapitala.
Eragile ekonomikoak: familiak, enpresak eta estatuak.

Enpresa

Enpresa ekoizpen faktoreak konbinatzen dituen ekoizpeneko unitate ekonomikoa da. Ondasunak eta zerbitzuak ekoizten ditu, arriskupean jarduten du beti, baina aberastasuna sortzen du.

Enpresaren Teoriak

Teoria Neoklasikoa

Jevons, Walras eta Menger bezalako autoreek defendatzen dutenaren arabera, enpresa hasierako ondasunen merkatuaren eta amaierako ondasunen merkatuen artean dagoen mekanismo bat da.

Transakzio-kostuen Teoria

Williamsonek azaltzen zuen enpresak transakzioak kudeatu behar dituela kostuak murrizteko. Horregatik sortu ziren enpresa handiak, ekoizpen prozesu osoa kontrolatzen duten enpresak, hain zuzen ere.

Teoria Soziala

Helburua ez da ekonomikoa soilik; langileak, natura eta ingurumena ere hobetzen lagun dezake.

Agentziaren Teoria

Agentzia-erlazioen multzotzat jotzen du enpresa.

Enpresa Sistema Gisa

Elkarrekin erlazionatutako zenbait elementu dira, antolakuntza-egitura duena eta lana banatuta duena.

Enpresaburua

Historia

XVII. mendea: Adam Smith, ekoizpen bitartekoen jabe.
XVIII-XIX. mendeak: R. Cantillon eta J.B. Say, negozio-gizona.
XIX. mendea: Marshall, antolatzailea.
XX. mendea: F.H. Knight, arriskua jasotzen duena; J.A. Schumpeter, pertsona berritzailea; J.K. Galbraith, teknokrata.
XX-XXI. mendeak: W.G. Bennis, teknokrata.

Funtzioa

Aurretik zehaztutako helburuak lortzeko, erabakiak hartzen dituena da, eta honako hauek barne hartzen ditu:

Ekintza-plana egitea.
Kudeatzea.
Antolatzea eta koordinatzea.
Kontrolatzea.

Enpresaren Elementuak

Enpresaren jarduera baldintzatzen duten faktoreak honako hauek dira:

Giza faktoreak (langileak).
Faktore materialak eta ukiezinak.
Antolakuntza.
Ingurunea.

Helburuak

Balio ekonomikoa lortzea.
Haztea eta errentagarritasuna handitzea.
Gizarte-erantzukizuna bilatzea.

Funtzionamendua

Ekoizpen arloan: ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena kudeatzea.
Merkaturatze arloan: kontsumitzailearen premiak betetzea.
Inbertsio arloan: enpresa haztea eta inbertsioak kudeatzea.
Giza baliabideen arloan: oinarrizko administrazio-eginkizunak betetzea.

Ohiko galderak

Zer da ondasun ekonomiko bat?

Ondasun ekonomikoak eta zerbitzuak urriak dira eta erabiltzeko ordaindu egin behar da. Ondasun libreetatik bereizten dira, horiek jaberik eta preziorik ez dutelako.

Zein dira ekoizpen faktoreak?

Ekoizpen faktoreak natura-baliabideak, lana eta kapitala dira. Enpresak faktore hauek konbinatzen ditu ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko.

Zein dira eragile ekonomikoak?

Eragile ekonomikoak familiak, enpresak eta estatuak dira. Hiru eragile hauek jarduera ekonomikoan parte hartzen dute.