Batxilergoa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Erantzukizun Mugatuko Sozietateak (SL)

Bazkide kopurua

Gutxienez bazkide bat edo gehiago izan behar dira. Sozietate pertsona bakarrak dira bazkide bakarra dagoenean. Bazkidea pertsona fisikoa edo juridikoa izan daiteke.

Erantzukizuna

Erantzukizuna mugatua da. Bazkideek egindako aportazioarekin soilik erantzungo dute sozietatearen zorren aurrean.

Gutxieneko kapitala eta osaera

• Gutxieneko kapitala 3.000 € da eta enpresa eratzen den unean guztiz harpidetua eta ordaindua egon behar du (aldi berean gertatzen den fundazioa da).
• Kapitala partizipaziotan banatuta dago (kapital sozialaren zati berdin eta zatiezinak dira).
• Kapitala eskudirutan, ondasunetan edo eskubideetan ordaindu daiteke.

Bazkide izaeraren eskualdatzea

Eskualdatzea ez da librea; administratzaileei...

Ekoizpen potentzialaren muga horri Ekoizpen Aukeren Muga (EAM) esaten zaio. EAM honek adierazten du gizarte batek denbora-aldi jakin batean ekoitzi ditzakeen ondasunen eta zerbitzuen gehienezko kantitatea, ekoizpen-baliabide eta teknologia-ezagutza jakin batzuk erabiliz.

Ekoizpen Aukeren Mugaren Analisia

EAM hiru kontzeptu garrantzitsu (baliabide-eskasia, aukera-kostua eta ekoizpen potentziala) adierazten dituen ekonomia-eredu baten bidez analizatzen da. EAMa grafikoki adierazteko, ohikoena da bi ondasun edo zerbitzu jakin (x eta y) ekoizten dituen herrialde hipotetiko bat erabiltzea, nahiz eta jakin badakigun herrialde bakoitzak urtean milaka ekoizten dituela, milioika ez badira.

Plangintza Zentralizatua

Plangintza Zentralizatua egiten duen organoa

Baliabideen...

Finantza-sistema

Zer da finantza-sistema? Azaldu.

Finantza-sistema erakunde publikoek garatutako egitura bat da, bitartekari multzo batez osatuta. Baliabide-aurrezkiak bideratzeko, kontsumo pribatua, enpresen inbertsioak eta gastu publikoak finantzatzeko.

Definizio barruan, batzuk aipatuko dira.

Finantza-baliabideak:

Titulo batzuk dira non jabeei aukera ematen die aberastasuna eusteko. Finantza aktiboak eta pasiboak daude. Aktiboa ezaugarri batzuk ditu:

• Likidezia: Eskudiru edo legezko dirua bihurtzeko erraztasuna.

• Arriskua: Aktiboaren jaulkitzaileak probabilitatea adierazi.

• Errentagarritasuna: Aktiboan interesak sortzeko duen ahalmena adierazten du.

Finantza bitartekariak: Aurreztaileen eta inbertitzaileen bitartekaritza egiten espezializatutako erakundeak...

Enpresaren Oinarrizko Kontzeptuak

Enpresa Sistema Giza

• Sistema irekia.
• Zenbait elementu konbinatu.
• Globala.
• Bere burua erregulatzen duena.

Enpresaren Elementuak

• Giza faktorea.
• Faktore materialak.
• Antolaketa.
• Ingurumena.

Enpresaren Helburuak

• Aberastasuna sortzea.
• Errentagarritasuna handitzea.
• Haztea.
• Gizarte erantzukizuna.

Enpresaren Funtzionamendu Arloak

• Merkaturatze arloa.
• Finantziazio arloa.
• Ekoizpen arloa.
• Giza baliabideen arloa.

Ingurune Orokorra

• Faktore ekonomikoak.
• Faktore soziologikoak.
• Lege-politika faktoreak.
• Ingurune teknologikoa.
• Ingurune ekologikoa.

Ingurune Espezifikoa

• Hornitzaileak.
• Bitartekariak edo banatzaileak.
• Bezeroak edo kontsumitzaileak.
• Lehiakideak.
• Finantza bitartekariak.
• Lan-merkatua.

Deslokalizazioa

Ekoizpen jarduerak herrialde industrializatuetatik...

Batez besteko heltze-aroa

Batez besteko heltze-aroa: Enpresak ekoizpen-prozesuan inbertitu duen dirua errekuperatzeko behar duen denbora da.

Heltze-aroaren osagaiak

• Hornidura Aldia: Lehengaiak normalean biltegian ematen dituen egun kopurua adierazten du.
• Ekoizpen Aldia: Produktuak fabrikatzeko normalean behar den egun kopurua da.
• Salmenta Aldia: Fabrikatu ondoren, produktuak saltzeko normalean behar den egun kopurua da.
• Kobrantza Aldia: Bezeroei fakturak kobratzeko normalean behar den egun kopurua da.
• Ordainketa Aldia: Hornitzaileei fakturak ordaintzeko normalean behar den egun kopurua da.

• Bataz Besteko Heltze Aro Ekonomikoa (HAE) = HAH + HAE + HAS + HAk. Ustiapen Zikloa kontutan hartzen du, hau da, lehengaiak biltegian sartzen diren momentutik bezeroek

Makroekonomiaren Oinarriak

Makroekonomia ekonomia osoaz eta haren funtzionamendu orokorraz arduratzen da; mikroekonomiak, berriz, osotasun horren atal batzuk soilik aztertzen ditu.

Adierazle Ekonomikoak

• BPGd (Barne Produktu Gordina): Herrialde batean, denboraldi jakin batean ekoizten diren azken ondasun eta zerbitzuen balioa da, dirutan neurtua.
• BPGdmp (Merkatu-prezioetan): Familia-kontsumoa + Enpresa-inbertsioa + Gastu publikoa + Esportazio garbiak.
• BPGdfk (Faktore-kostutan): Soldatak + Alokairuak + Interesak + Enpresa-etekinak.
• Kontabilitate nazionala: Herrialde baten barnean, aldi jakin batean egiten diren ekonomia-jarduerei buruzko informazioa jaso eta jakinarazten duten adierazleen multzoa da.

Enplegua eta Biztanleria

• Biztanleria: Eremu geografiko

Merkataritza Integrazioaren Mailak

Lehentasunezko merkataritza herri batzuen arteko akordioak dira, esportazio eta inportazio kostuak murrizteko helburuarekin.

Merkataritza Askerako Gune edo Akordioa

Akordioa sinatzen duten herrialdeen arteko barne-mugazerga edo arantzelak ezabatzea dakar. Hala ere, bakoitzak bere kanpo-merkataritza politika mantentzen du akordioa sinatu ez duten herrialdeekin dituzten harremanetan. Adibideak:

• EFTA (European Free Trade Association): Europako Truke Librearen Elkartea.
• NAFTA (North American Free Trade Agreement).

Aduana Batasuna

Merkantzien zirkulazio libreaz gain, aduanetan muga-zerga edo arantzel bakarra ezartzen da, gainerako herrialdeen aurrean denek batera kudeatzen dutena (aduana guztietan arau eta eskubide berberak...

Errenta eta ekoizpen faktoreak

Ekoizpen faktoreen jabeek ekoizpen faktoreak erabiltzearen truke ordainsaria jasotzen dute, errenta. Ekoizpen faktoreen jabeei, hau da, lana, lurra eta kapitalaren jabeei ordaintzen zaiena ematen dituzten zerbitzuen ekoizpenaren arabera zehazten da.

Ekoizpen faktoreen jabeek ekoizpen faktoreak erabiltzearen truke ordainsaria jasotzen dute, errenta. Ekoizpen faktoreen jabeei, hau da, lana, lurra eta kapitalaren jabeei ordaintzen zaiena ematen dituzten zerbitzuen ekoizpenaren arabera zehazten da.

Errenta motak

Errenta bezala ezagutzen dira:

• Alokairua: lurraren edo natura-baliabideen prezioari edo ordaindu beharrekoari deritzogu. Lurrak adierazten duen ekoizkortasunaren balioa da.
• Soldata: lanaren prezioari edo ordaindu

Zer da dirua?

Inork ezin du legezko dirua sortu: ondasun urria da, eta urritasun horrek ematen dio balioa. Diruak balioa izango du harengan konfiantza dugun bitartean. Diruaren funtzio nagusia truke-bitartekotzat erabiltzea da, baina ez da bakarra.

Diruaren historia eta motak

Diruaren bilakaeran zehar, hainbat diru mota sortu dira:

• Salgai-dirua

  Diruak berezko balioa du (adibidez, metal preziatuak, gatza, ardoa…).

• Paper-dirua

  XVII. mendean sortu zen. Ingalaterrako urre-gileen ohitura batetik sortu zen: urrea gordailuan uztean, bezeroek paperezko agiri bat jasotzen zuten. Agiri hori truke-bitartekotzat erabiltzen hasi ziren. Agiri horrekin urre-gilearengana joan eta urrea berreskuratu zitekeen.

• Diru fiduziarioa

  Gaur egungo diruaren ezaugarri nagusia

Enpresen Kontabilitatea

Aktiboa, Pasiboa eta Ondare Garbia

Sarrera

Dokumentu honetan, enpresen kontabilitatean erabiltzen diren kontzeptu garrantzitsuenak azalduko dira, hala nola aktiboa, pasiboa eta ondare garbia.

Aktiboa

Aktiboak enpresak kontrolatzen dituen baliabide ekonomikoak dira, etorkizunean onura ekonomikoak sortzea espero denak. Hainbat aktibo mota daude:

• Ibilgetu ukiezina: Aplikazio informatikoak.
• Ibilgetu materiala: Lurrak eta ondasun naturalak (orubeak), eraikuntzak (bulegoak), instalazio teknikoak, makineria, altzariak, informazio prozesuetarako ekipamenduak, garraio elementuak. Kontuan izan behar da ibilgetu materialaren amortizazio metatua.
• Izakinak: Salgaiak, lehengaiak, produktu bukatuak.
• Zordun komertzialak eta kobratzeko bestelako