DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Noiz eman zen Euskal Herrian, Euskal Kantagintza Berria?

1961etik 1980ko hamarkadaraino eman zen Euskal Kantagintza Berria.

Euskal Kultura Garai Hartan

Euskal kultura azpiratua zegoen garai hartan. Euskal abesti herrikoiak jendartean entzuten ez zirenez, abesti zahar horiek jantzi berriekin aurkeztu zituzten.

Abestien Eduki Berriak

Euskal abestietan politika eta gizarte gaiak sartu zituzten, euskaldun jendea pizteko.

Eredu Artistikoak

Formaren ikuspegitik, Kataluniako, Frantziako eta Ameriketako hainbat egile abeslari hartu zituzten eredutzat.

Edukiaren Ekarpena

Edukiaren aldetik, gizarte injustiziak salatu eta bertako hizkuntza aldarrikatu zuten.

Kantautorearen Rola

Taldeetan abesteko ohituraren aurrean, kantautoreak "bakardadearen aroa" hasiko du.

• Bob

Zalantza metodikoa eta lehen ziurtasuna: Cogito-a

Descartesek bere metodoan oinarrituriko zalantza metodikoa proposatu zuen, horretarako matematika oinarri gisa erabiliz eta filosofiaren zein zientziaren eraikuntza lortuz. Lehen printzipio hauek lortzeko, zalantza metodikoa erabiliko du; izan ere, printzipio hauek nabariak eta zalantzarik gabekoak izan behar dute.

Zalantzak bi funtzio nagusi ditu:

• Garbiketa gnoseologikoa: Hondakinak kentzeko egiten da, horretarako existitzen den oro zalantzan jarriz, baita zentzumen bidez jasotako guztia ere.
• Ziurtasun iturria: Zalantza ziurtasunak lortzeko tresna dela esan genezake.

Beraz, zalantza metodikoaren bidez dakigun oro baztertu eta pentsatzen jarriz gero, lehen ziurtasunera iritsiko gara: "Cogito ergo

Hotz Gerra (1946–1991): Ekialdeko eta Mendebaldeko tentsioa

1946–1948: Estalinismoa eta blokearen sorrera

1946tik 1948ra, Ekialdeko blokean Stalinek bultzatutako diktadura komunista izan zuten. Marshall Planari erantzuteko, SESB-k COMECON (Elkarren Laguntza Ekonomikorako Kontseilua) antolatu zuen. Honen helburua Europako SESBk kontrolatzen zituen lurrak ekonomikoki koordinatzea zen. NATOren sorrerari erantzuteko, sobietarrek Varsoviako Ituna eratu zuten; aliantza militarraren antolaketa hori izan zen.

SESBeko gobernu-eredua eta blokeen izaera

SESBeko herri-demokrazia: alderdi bakarreko sistemak ziren eta botere politikoa ez zegoen banatuta.

Hotz Gerraren ezaugarri nagusiak

• Armamentu norgehiagoka: armamentu norgehiagoka AEB eta SESBren artean;

Paul Ricoeur filosofoak "susmoaren maisutzat" hartu zituen Karl Marx, Nietzsche eta Freud. Hiru autoreok eztabaidan jarri zituzten Mendebaldean sakon errotutako zenbait ideia eta balio. Mendebaldearen arrazionalismoa jarri zuten ezbaian, arrazoiak sakonagoak diren bulkadak edo motiboak ezkutatzen dituela salatu baitzuten.

Marx eta materialismo historikoa

Marxek gizarteko ideia politiko eta juridikoak, eta gizartearen egitura bera, klase nagusien zerbitzura daudela salatu zuen. Marxen materialismo historikoaren arabera, giza historia ekonomiaren legeen araberakoa da, eta gizartearen egitura ekonomikoak determinatzen ditu artea, politika, filosofia, ideologiak, erlijioa…

Nietzsche eta moralaren kritika

Nietzschek zalantzan jarri zuen gizadiak azken...

Energia Motak eta Faktore Eragileak

Energia ez dago faktore bakar baten mende: batzuetan, abiadura izaten da energian eragina duen faktorea; beste zenbaitetan, berriz, altuera, substantzia mota edo gorputzaren tenperatura. Energiaren izaera askotariko hori adierazteko, hainbat energia mota daudela esaten da.

Energia Mekanikoa: Zinetikoa eta Potentziala

Energia mekanikoa osatzen duten energia motak hauek dira:

• Energia zinetikoa: Abiadurari esker gorputzak duen energia da.
• Energia potentzial grabitatorioa: Altuera dela eta gorputzak duen energia da. Lurraren eta gorputzaren arteko elkarreragina da energia mota horren funtsezko zergatia.
• Energia potentzial elastikoa: Gorputz elastikoek duten energia da. Gorputza oreka-posiziotik (egonaldi-posiziotik)

Sofistak: Greziako Ilustrazioaren Aitzindariak

Sofistak: Greziako polis askotan demokrazia ezartzeko, beste polis batzuetatik pertsona ekintzaile asko iritsi ziren. Haiek izan ziren sofistak: ideia berriak hedatu zituzten eta ilustrazio greziarra sortzen lagundu zuten. Lehen irakasle profesionalak izan arren, ezin zuten zuzenean politikan parte hartu, atzerritarrak zirelako.

Sofistekin, pentsamendu greziarrak gizakia jarri zuen erdigunean, eta ordura arteko filosofiaren bereizgarri zen naturari buruzko hausnarketa bigarren mailan gelditu zen. Hausnarketa gizarte eta politikako gaietara bideratu zuten, gai kosmologikoetara baino gehiago.

Eszeptizismoa eta Erlatibismoa

Sofisten pentsamenduak bi zutabe nagusi izan zituen:

• Eszeptizismoa: Jarrera filosofiko

Elektroskopioa

Gorputz bat elektrikoki kargatuta dagoen ala ez detektatzeko erabiltzen den tresna da. Elektroskopioa metalezko bi xafla oso mehez osatuta dago, beirazko ontzi baten barruan, metalezko euskarri batetik zintzilik.

Esfera batek aztertu nahi den gorputzaren karga elektrikoak jasotzen ditu. Karga horiek (positiboak edo negatiboak) bi xafletaraino iristen dira euskarritik, eta karga berdinak direnez, xaflak zabaldu egiten dira. Zenbat eta handiagoa izan karga kopurua, orduan eta gehiago zabaltzen dira xaflak.

Coulomben Legea

Elektrizitatez kargaturiko bi gorputzen arteko erakarpen- edo aldarapen-indarra bien kargen biderkadurarekiko zuzenki proportzionala da, eta bien arteko distantziarekiko alderantzizko proportzionala.

F = K·q1·q2D2...

Dirua: Oinarrizko Kontzeptuak

Dirua onartutako truke-bitartekoa edo ordainketa- eta kobrantzia-bitartekoa da.

Diruaren Funtzioak

• Truke bitartekari: Ondasunak ondasunen truke ez, dirua mundu osoan onartzen da bitartekotzat, eskaintza eta eskaria egokitzeko arazoak sinplifikatzen ditu.
• Balio-gordailua: Dirua iraunkorra da, gorde dezakezu geroago erabiltzeko, baina inflazioaren erruz diru berarekin gauza gutxiago erosi ditzakezu.
• Kontu-unitate komuna: Ekonomiak dirutan neurtzen du gauzen balioa. Ondasunen balioa neurtzeko neurri-unitate komuna baliatzeak aukera eman haien arteko alderaketak eta multzokatzeak egiteko, bestela ezinezkoa izango litzateke.

Diruaren Prezioa: Interesa

Interesa: Maileguan hartutako kapitalaren zerbitzuen truke egiten den ordainketa...

Jende, kultura, politika, ekonomiak, abantaila handiak, egoitzak, ekoizpen guneak, nazioarteko truke gehienak, urbanizazio pribatuak, baztertutako inguruetan, lurzoru, joan-etorriak.

Hiri industrialen sorrera eta ezaugarriak

Hiri industrialak industriaren ondorioz sortu ziren. Izan ere, fabrikak eta trena jaio zirenean, langile gehiago behar izan ziren, eta hirietako biztanleria izugarri hazi zen. Bizitegi-auzo berriak eratu ziren, eta eraikuntza eta ingurunearen ezaugarriak industria jarduerekin lotuta zeuden.

Gizarte-klaseak eta etxebizitza egoerak

Klase sozialen bizi-baldintzak ezberdinak izan ziren batzuetan eta besteetan. Langileen auzoak kanpoaldean zeuden, etxebizitza xumeetan eta osasun-baldintza txarrak zituzten; burgesen auzoak zabalagoak...

Balio motak

Gure bizitzan gauza asko daude aintzat hartzekoak eta baliotsuak begitantzen zaizkigunak. Hori dela eta, mota askotako balioak bereizten dira:

• Balio instrumentalak (utilitarioak)
• Balio bitalak
• Balio zientifikoak
• Balio estetikoak
• Balio erlijiosoak

Balio etikoak

Balio etikoak gainerako guztietatik argi bereizten direnak dira. Hori zergatik gertatzen den ulertzeko, komeni da zenbait balio etiko zehatz kontuan hartzea, hala nola: zintzotasuna, ondasuna, adorea, zuhurtasuna, eskuzabaltasuna eta justizia. Giza portaera deskribatzeko eta ebaluatzeko erabiltzen ditugunean, orduantxe dute zentzu erabatekoa balio etikoek. Baldintzagabeak, unibertsalak eta beharrezkoak: horrelaxe interpretatzen ditugu gizakiok balio etikoak.

Zertaz dihardu Etikak?

Etika...