DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Nazioarteko testuingurua

Barne-politika

50eko hamarkadaren amaieran, garapen ekonomikoa bultzatzeko, Francoren gobernura tenokratak bildu ziren, erregimena berritzeko eta liberalizatzeko ahalegina eginez. Irekitzearen aldeko joerek barne politikan eragin zuten. Falangisten, katolikoen, militarren eta monarkikoen artean oreka mantentzen saiatu zen.

60ko hamarkadako lehen urteetan hezkuntzan irekitze batzuk jarri ziren martxan. J.R. Giménezek unibertsitatea modernizatu zuen, eta ondorioz, erbesteratutako intelektual batzuk itzuli ziren. Ikasle mugimendua sortu zen.

Francok orekari eusten saiatu zen lege hauen bitartez:

• Mugimendu Nazionalaren Printzipioen Legea
• Prentsaren Legea (1966)
• Estatuaren Lege Organikoa (1967)

Ekonomia

50eko hamarkadatik, estatuaren...

Testuaren Azterketa: 1876ko Konstituzioa (1876-06-30)

Aztergai dugun testua lehen mailakoa da jatorriari dagokionean, izan ere, konstituzioa bera da. Formari erreparatuz, juridikoa da konstituzio bat delako, eta azkenik, edukia kontuan izanez gero, politikoa, erlijiosoa eta soziala da. Alfonso XII.ak eta Gorteek idatzi zuten eta espainiar herritar guztientzat dago idatzia, beraien eskubide eta betebeharrak zeintzuk diren adierazteko asmoz. Madrilen idatzi zen, 1876ko ekainaren 30ean, beraz, Errestaurazio garaikoa da.

Testuaren Definizioak

Testuaren azterketarekin hasteko, beharrezkoa da aldez aurretik hainbat hitz definitzea. Kasu honetan, Gorteak eta Konstituzioa hitzak garrantzitsuenak direla deritzogu.

• Gorteak: Lege honetan, hauteskunde bidez

Poesia Lirikoa

Poesia lirikoaren ezaugarri nagusiak polimetria, musikalitatea eta sentimendu pertsonalen adierazpena dira. Ez da irakurtzeko sortua, errrezitatzeko baizik.

Katulo (k.a. 84-54)

Katulo neoterikoen buruzagi bezala ezagutzen da. Poesia epikoa atzean utzi nahi izan zuten eta egitura txikidun eraketa landuak sortu zituzten.

Bere korpusa 116 liburuz osatua dago eta hiru atal nagusi bereizten dira:

1. 1-60. poemak: Poema liriko laburrak, metrika eta gai desberdinekin osatuta.
2. 61-68. poemak: Poema luzeagoak. Mitologiari buruzko epopeia laburra, ezkontza ereserkia, etab.
3. 69-116. poemak: Gaia antzekoa izan arren, metrika landuagoa eta berdintsuagoa.

Inspirazioa grekoengandik jaso zuen. Landutako gaiak: poesia erotikoa, naturaren deskribapena... Sentimentalismoa,...

Bioteknologia:

Izaki bizidunak erabiliz gizakien intereserako produktuak edo prozesuak sortzen edo eraldatzen dituen teknologiari deritzo. DNA manipulatzeko teknika aurreratuak erabiltzen ditu.

Ingeniaritza genetiko:

Laborategian erabiltzen diren geneak manipulatzeko tekniken multzoari, pertsonentzat onuragarriak diren helburuak dituenari deritzo. Bioteknologia garatzeko funtsezkoa da DNA birkonbinatua erabiltzea. Ingeniaritza genetikoaren helburu bat, klonazioa: kopia berdin-berdinak lortzea.

Ingeniaritza genetikoko teknikak:

1. Errestrikzio-entzimak:

DNA zenbait puntutan ebakitzeko gai diren proteinak dira. Entzima horien laguntzaz gene jakin bat isolatu daiteke.

Jatorri desberdineko DNA zatiak lotzen dituzten entzimak dira, horrela DNA...

Pentsamendu kristaua eta antropologia

San Agustinen pentsamenduak gizakia aztertzen du, antropologia ikuspegitik. Bere oinarria kreazioaren teoria da, Biblian agertzen den unibertsoaren eta gizakiaren sorrerari buruzkoa:

• Jainkoak gauza guztiak ezerezatik sortu ditu.
• Berak nahi izan duelako sortu ditu.
• Gizakia kreazio horren gailurrean kokatu du.

Ikuspuntu dualista

Gizakiaren izaerak dualismoa du oinarri:

• Arima: Hilezkorra.
• Gorputza: Hilkorra.

Gizakiaren definizioa

San Agustinentzat arimak garrantzi nagusia du, arrazionala eta hilezkorra baita.

• Silogismoa: Arima bizitzaren printzipioa da; bizitza eta heriotza ezin dira batera eman; beraz, arima ezin da hil.
• Innatoa: Arima naturalki sartzen da gorputzean, hura gidatzeko.
• Jatorrizko pekatua: Adan eta Evaren

Arnas Aparatua: Egitura eta Funtzioa

Arnas Aparatuaren Atalak

Sudur Hobiak

Bi barrunbe horietan airea iragazi, hezetu eta berotu egiten da. Goiko aldean, gainera, usain-mukosa dago, usaimen-errezeptoreak dituena.

Faringea

Digestio- eta arnas-aparatuaren hodi komuna da. Amaieran bi hodi sortzen dira: laringea, arnas-funtzioa duena, eta horren atzetik hestegorria, digestio-funtzioa duena.

Laringea

Lepoan dago. Kartilagozko eraztun batzuk ditu. Kartilago bat, epiglotisa, laringearen zuloa ixten du irensketan, janari-edariak arnasbide horretara ez igarotzeko.

Trakea

13 cm luze den hodia da. Horma C forma duten eraztun kartilaginosoz eratuta dago. Kartilagoari esker trakea beti dago zabalik.

Bronkioak eta Bronkioloak

Trakearen amaieran bi adarkadura eratzen...

Zirkulazio Sistema

Odolaren Zirkulazio Sistema eta Sistema Kardiobaskularra

Zirkulazio sistemak hiru osagai nagusi ditu:

• Likido zirkulatzaile bat (odola).
• Ponpa bultzatzaile bat (bihotza).
• Hodi sare bat (arteriak, zainak eta kapilarrak).

Zirkulazio Sistemaren Funtzioak

• Substantzia elikagarriak garraiatzea digestio aparatutik gorputzeko ehun guztietara.
• Oxigenoa eramatea arnas aparatutik zeluletara, eta karbono dioxidoa zeluletatik arnas aparatura.
• Hondakinak biltzea eta iraitz organoetara garraiatzea, kanpora ditzaten.
• Organismoaren defentsan espezializatutako zelulak eta molekulak eramatea infektatutako ehunetara.
• Guruin endokrinoek sortutako hormonak ehunetara garraiatzea.
• Tenperatura erregulatzea.

Odola

Odol Plasma

Kolore horixkako likido bat da.

Plaketak

Hezur-...

Arau bereziak

1. Gauza higiezinak

Gauza hiritarra edo landatarra izan, hurrengo hiru balio hauetan handiena hartuko da kontuan:

• Katastro-balioa (adibidez, IBI).
• Beste tributuetan Administrazioak egiaztatua (adibidez, Eskualdaketen Zerga).
• Eskurapen-balioa.

Gipuzkoan katastro-balioa hartzen da kontuan.

2. Jarduera profesional edo enpresa-jarduerei lotutako gauzak

Kasu honetan, gauza guztiak batera baloratuko dira. Kontabilitatea hartzen da kontuan, hau da, aktiboaren eta pasiboaren artean dagoen diferentzia. Hala ere, gauza higiezinak lehendabiziko irizpidearen arabera baloratzen dira, salbu hori baldin bada enpresa-jarduera bera.

3. Kontu korronteak eta aurrezpen-kontuak

Sortzapen-egunean (abenduaren 31n) dagoen saldoa hartzen da kontuan, betiere saldo...

Energia Geotermikoa: Lurraren Barneko Beroa

Lurraren barneko beroa, sakonerak eragindako tenperatura gehikuntza da, eta gradiente geotermikoa deitzen zaio. Gradiente geotermiko handiak energia iturri gisa erabil daitezke, energia geotermikoa sortuz.

Energia geotermikoa lurraren barneko beroa aprobetxatzen du, energia iturri berriztaezinen ordezko gisa. Jarduera bolkaniko aktiboa duten eskualdeak dira energia lortzeko egokienak. Bertan, lur azpiko ura berotu egiten da, eta geiserrak sortzen dira. Energia hau elektrizitatea sortzeko, etxean erabiltzeko edo helburu terapeutikoetarako erabil daiteke.

Energia geotermikoa sortzeko dauden instalazioei zentral geotermikoak deritze.

Lurraren Litosfera eta Plaken Tektonika

Litosfera

Litosfera lurraren kanpoko...

Gilen I.a eta Bismarcken garaia Alemanian

Gilen I.a Alemaniako enperadorea zen eta Bismarck Kantzilerra. Hauen helburuak bi ziren:

• Frantzia isolatzea (Alsazia-Lorrena)
• Balkanetan oreka lortzea (Errusia – Austria-Hungaria)

Helburu hauek lortzeko aliantza batzuk egin zituzten: Aliantza Bikoitza, Austria-Hungariarekin; Hiru Enperadoreen Ententea, Austria-Hungaria eta Errusiarekin.

Gilen II.aren garaia

Gilen II.ak Bismarck kargutik kendu zuen eta jarrera oldarkorragoa erakutsi zuen. Bere garaiari Bake Armatua deitzen zaio. Garai honen ezaugarriak:

• Europako potentziek bloke militarrak osatzen dituzte: Aliantza Hirukoitza (Alemania, Austria-Hungaria, Italia); Entente Hirukoitza (Errusia, Frantzia eta B. H.)
• Herrialdeak armak pilatzen hasten dira: armamentu