DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Erdi Aroko musika

Non garatu zen?

Musika jarduera hiru esparru nagusitan garatu zen Erdi Aroan: monasterioetan, katedraletan eta gazteluetan.

Monasterioak

Erromanikoaren garaian, monasterioak izan ziren kultur gune nagusiak. Bertan idatzi ziren lehen eskuizkribuak, eta musika guztia, erlijiosoa ez zen arren, eliz musika zen. Doinuak laburrak ziren eta testuaren erritmoari jarraitzen zioten. Idazkera pneumatikoa zen, nota edo nota multzo bakoitza pneumaz, testuko silaba bakoitzaren gainean ipinitako ikur makurtuaz adierazten zelako. Guido d'Arezzok XI. mendean asmatu zuen musika idazkera hau.

Katedralak

Gotikoaren garaian, musika jardueraren erdigunea katedraletara aldatu zen. Ars antiquaren garaian (XI-XIV. mendeak), pertsonaia ezagunena Guillaume...

Pertsiarren Manifestua (1814-04-12)

Testuaren kokapena eta sailkapena

Testu hau monarkia absolutuaren aldeko adierazpena da, 1814an idatzia, Cadizko Konstituzio liberala aldarrikatu eta bi urtetara. Independentzia Gerra bukatu ondoren, Fernando VII.ak tronua eskuratu zuenean idatzi zen. Lehen mailako dokumentu zirkunstantziala da, eduki politikoa duena. Hasiera batean pribatua izan zen, Fernando VII.ari zuzendutako eskutitza baitzen, baina ondoren erregeak publiko egin zuen. Testu honen asmo nagusia absolutismoa berrezartzea da.

Azterketa

Termino historikoak

Monarkia absolutua

Erregeak botere guztiak dituen sistema politikoa.

Konstituzioa

Herrialde bateko oinarrizko legeak; bertan, herrialdeko sistema politikoa eta herritarren eskubide eta betebeharrak

Gasen Legeak

Boyle-Mariotteren Legea

Gas batek tenperatura konstantean aldaketak jasaten dituenean, konstante mantentzen da eragiten duen presioaren eta hartzen duen bolumenaren arteko biderkadura.

• Bolumenak gora egitean, presioak behera egiten du, eta alderantziz.
• Presioaren eta bolumenaren arteko biderkadurak konstanteak dira.
• Presioaren eta bolumenaren arteko erlazioaren grafikoa hiperbola da.
• Hau da: p eta V alderantziz proportzionalak dira.

Gay-Lussacen Legea

Gas batek bolumen konstantean aldaketak jasaten dituenean, konstante mantentzen da eragiten duen presioaren eta tenperatura absolutuaren arteko zatidura.

• Zenbat eta handiagoa presioa, orduan eta handiagoa tenperatura, eta alderantziz.
• Presioaren eta tenperatura absolutuaren arteko zatidura

Kooperatiba-sozietateak

Kooperatiba interes eta premia berdinak dituzten eta enpresa-jarduera bat egiten duten pertsona fisikoen eta juridikoen elkartea da. Kooperatibek ondare erkidea sortzen dute, hura eskualdatzeko mugak dituzte eta ez dute irabazi-asmorik.

Ezaugarri nagusiak:

• Erantzukizuna: Bazkideek kooperatibaren aurrean duten erantzukizuna sozietatean duten ekarpenaren zenbateko izendatura mugatzen da (benetan ordaindu edo hitzemandako ekarpenen zenbatekora).
• Zerga-araubidea: Sozietateen gaineko zergak zergapetzen ditu kooperatibak, baina araubide berezi bat dute.

Enpresa txiki eta ertainak (ETEak)

Hauek dira ETEen oinarrizko ezaugarriak:

• Enpresa-prestakuntza urria: Enpresaburuak ezagutza tekniko urriak ditu eta, sarritan, enpresaren kudeaketa

Perpaus Menderatuak: Sarrera

Menderakuntzazko perpausetan, juntadurazkoetan bezala, bi perpaus daude, baina ez dira maila berekoak: bat perpaus nagusia da eta bestea mendeko perpausa. Mendeko perpausa nagusian txertatuta dago.

Sailkapena

• Esanahia eta forma: Perpaus txertatuak nagusiaren barruan betetzen duen funtzioa hartzen da kontuan.
• Forma edo itxura: Hartzen duten atzizkiaren edo aurrizkiaren araberako sailkapena da.

Izen-sintagmaren funtzioa duten perpausak

Perpaus konpletiboak

Zer? galderari erantzuten diote.

Zehar-galderak

Perpaus konpletiboen antza dute eta zer? galderari erantzuten diote, baina barnean galde-perpaus bat dute.

Izenlagun funtzioa betetzen dutenak

Adjektiboek, izenlagunek nahiz izenondoek izenari buruzko informazioa ematen dute....

Enpresaren definizioa

Enpresa ekoizpen baliabideak (lurra, lana, kapitala) antolatzen dituen eta ondasun edo zerbitzuak ekoizten dituen erakundea da. Definitzeko modu posibleak: ekoizpenerako unitate ekonomiko bat; ekoizpen baliabideak konbinatzen dituen erakundea; zuzendariak planifikazioaz arduratzen den erakundea; etekina lortzeko asmoa duen erakundea; aberastasuna sortzen duen erakundea.

Sektore ekonomikoak

• Lehen sektorea: jarduera arbolen arabera — baliabide naturalak ustiatzen dituena.
• Bigarren sektorea: eraldaketak eta jarduera industriala burutzen dutenak.
• Hirugarren sektorea: gizakientzako jarduerak burutzen dituzten zerbitzuak.

Tamaina, jabetza eta eremua

• Tamaina: txiki (<50), ertaineko (50–250), handia (>250).
• Jabetza: pribatu,

Dolce Stil Nuovoko ezaugarriak

• Italiako eskola lirikoa da.
• Dantek eman zion izena eskola poetiko honi; maitasunari ez zion feudal garaiko trobalarien eskema eman, garaiko ideia filosofikoak baizik.
• XIII. mendean sortu zen Toscanan.
• Gorte-maitasunaren tradizioari jarraitzen dio, aldaketa batzuekin:

Ezaugarri nagusiak

• Poesia benetakoa izan behar du.
• Garaiko proventzar poesia gainditu zuen, maitasunaren barneratze espirituala zela bide.
• Jainkoaren eta gure artean bi bitartekari mota daude: zeruak eta aingeruak.
• Maitasuna ez da bekatua.
• Maitasunaren harremana espiritualizatu egiten da, eta mundu honetako emakumea figura espiritual eta idealizatua bilakatzen da.
• Maitasun gaien osagarria natura izango da.
• 11 silabako bertsoak erabiltzen dira.

Decameron: Errenazimenduko

Nerbio Sistema Periferikoa (NSP)

Zer da: Nerbio Sistema Zentraletik (NSZ) kanpo dagoen nerbio sistemaren atala da. NSZ eta organo zein egituren artean kokatzen da, eta gorputz osoan zehar banatzen diren zuntzez eta kordioz osatua dago.

Funtzioa: NSZ organoekin konektatzea, zentzumenen errezeptoreekin, muskuluekin eta guruinekin.

Osagaiak

• Sistema somatikoa: Zentzumenek jasotako informazioa hartu eta muskuluak mugitzeko erantzuna bidaltzeaz arduratzen da. Borondatezko mugimenduak kontrolatzen ditu eta gorputza bere ingurunearekin kontaktuan mantentzen laguntzen du.
• Sistema autonomo edo begetatiboa: Informazioa errai eta barne ingurunetik jaso, eta odol-hodi, guruin eta muskuluen gain eragiten du.

Sistema Somatikoa

Zer da: NSP-aren parte da.

Funtzioak:

Iraultzaren hasiera: 1789

Gobernu neurriak: Asanblada Nazionalak nobleziaren eta kleroaren pribilegioak kentzen ditu, eta eskubideak herritar guztiei ematen dizkie.

Alderdi politikoak: Oraindik ez daude erabat osatuta.

Gertaerak:

• Hirugarren Estatuaren ordezkariak Asanblada Nazional bihurtzen dira, konstituzio bat idazteko helburuarekin.
• Parisko herriak Bastilla hartzen du, erregearen kartzela.
• Landa eremuan, nekazariek nobleziaren eta kleroaren aurkako erasoak egiten dituzte.

Fase moderatua: 1789-1792

Gobernu neurriak: Asanblada Nazionalak konstituzio bat aldarrikatzen du, subiranotasun nazionalean, botere banaketan eta sufragio zentsitarioan oinarrituta.

Alderdi politikoak:

• Moderatuak: boterean.
• Radikalak: oposizioan.

Gertaerak:

• Konstituzioa onartu ondoren,

Gizarte desberdintasunak

Gizarte berria desberdintasun juridikoan oinarrituko da, hau da, lege berdinak guztiontzat. Desberdintasunak ekonomikoak izango dira hemendik aurrera. Gizarte estamentala desagertu egingo da eta klase gizartea sortuko da; horrela posible izango da gizartean gora edo behera egitea.

Goi burgesiaren egoera

Gizarte industrialeko klase berria da; oso boteretsu bihurtuko da. Medikuak, abokatuak, enpresariak eta goi funtzionarioak dira. Hirietan bizi dira, luxuzko etxebizitzetan. Operara, antzerkira eta dantzara joatea gustatzen zaie. Lan egitea, aurreztea eta familia dira haien balore nagusiak.

• Medikuak
• Abokatuak
• Enpresariak
• Goi funtzionarioak

Erdi mailako klaseak

Talde heterogeneoa da: maisuak, irakasleak, merkatari txikiak, jabeak…...