Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ilustrazioa: arrazoia, progresoa eta hezkuntza

2) AS NOVAS IDEAS: PROGRESO, EDUCACIÓN OU ILUMINACIÓN, HUMANIDADE, CIVILIZACIÓN, NATUREZA.

Oro har, Ilustrazioa (XVIII. mendeko mugimendu kulturala) arrazoiaren autonomia behin betiko onartzea da, eta arrazoi autonomo hori gizarte, politika, erlijio eta moral gaietan aplikatzea. Gizartea jakintzaren argiz argitzea da, giza arrazoiaren emaitza dena, eta horrela gizakiaren hobekuntzan laguntzea.

Ilustratuen pentsamolde berriaren helburuak

Pentsamolde ilustratu berriak helburu zehatzak zituen:

1) Aurrerapenaren aldeko optimismoa

Arrazoia gizartean aplikatzeko optimismoa nagusitzen da. Horregatik, aurrerapen mugagabearen ahalmen humanoan sinesten dute ilustratuek. Ikuspegi horrek historia humanoaren eta...

Inpresionismoa

Inpresionismoa pintura ofizialetik aldentzeko mugimendua izan zen. Mugimendu hau 1874an egin zen erakusketa batean aldarrikatu zen. Arte kritiko batek pintura erredikulizatzeko asmoz Monet-en pintura baten izena erabili zuen.

Ezaugarri nagusiak

• Argiaren garrantzia eta argiaren distira adierazteko ahalegina.
• Paisaiaren atmosfera islatzea.
• Pintura tradizionalaren moldeak apurtzea.
• XX. mendeko abangoardien aurrekaria izatea.

Ezaugarri teknikoak

XIX. mendeko garai industrialean, Velázquez, Goya, estanpa japoniarrak eta argazkilaritzaren sorrera izan ziren eragin nagusiak. Olio-pintura mihise gainean egiten zen, gai konplexuak landuz: paisaiak, argiaren aldaketak, objektuak, kanpoaldean margotzea, une konkretuak eta hiriko bizitza burgesa...

John Steinbeck

Steinbeck Tortilla Flat eleberriarekin ezagutarazi zen, eta bere gizarte-kezka agerian utzi zuen. The Grapes of Wrath eleberriarekin Pulitzer saria irabazi zuen.

Ondorengo obra nabarmenak The Pearl eta East of Eden izan ziren. 1962an Literaturako Nobel saria jaso zuen.

William Faulkner

Faulknerrek Ipar-Amerikako hegoaldeko egoera txarrak aztertu zituen Secession gerraren ondoren. Soldier's Pay eleberrian gai horiek landu zituen.

Bere kontakizun-lanetan beltz eta zuri biztanleen pasioak aztertzen ditu, kontraste tragikoan.

Obra garrantzitsuak

• The Sound and the Fury (Soinua eta haserrea)
• Sanctuary (Santutegia)
• Intruders in the Dust (Intrusoak hautsean)

Marcel Proust

Karaktere erreserbatua eta sentikorra zuen. Bere homosexualitateagatik jasan...

Kontabilitatea eta finantzak

Kontabilitatea enpresaren kanpoko eta barneko informazio ekonomikoa lortzeaz arduratzen den ekonomiaren zatia da, etorkizuneko erabakiak hartzea ahalbidetzen duena.

Finantzak enpresaren inbertsio eta finantzaketa optimoei buruzko erabakiak hartzeaz arduratzen da.

Egoera-balantzea

Egoera-balantzea une jakin batean enpresaren ondarearen egoera islatzen duen egoera kontabilea da.

Aktiboa

Aktibo ez-korrontea

Lurrenak, eraikinak, makineria, tresneria, altzariak, informazio-prozesatzeko ekipoak, garraio-elementuak, informatika-aplikazioak, patenteak eta marka.

Biltegiak

Merkantzia eta lehengaiak.

Errealizagarria

Bezeroak, BEZaren aurreko zorra, zorpetuak eta beste zordun batzuk.

Erabilgarria

Bankua eta kutxa.

Pasiboa

Pasibo ez-korrontea

Epe...

TEMA 4: O TEATRO DO PRIMEIRO TERZO DO SÉCULO XX: IRMANDADES, VANGARDAS E GRUPO NÓS

Teatro nacionalista das Irmandades da Fala. A peza de Ramón Cabanillas A man de Santiña significou a inauguración do Conservatorio Nazonal de Arte Galego.

O teatro era o instrumento ideal para popularizar o ideario nacionalista:

• Recreación de episodios singulares da nosa historia.

• Reivindicación social.

• Recuperación cultural.

Xorden novas formas: o drama simbolista, o teatro cómico e infantil, a comedia burguesa e a ópera.

Manuel LUGRÍS FREIRE.

Cofundador da Escola Rexional de Declamación, da RAG, das Irmandades ou do PG.

En A ponte (obra coa que se inaugurou a ERD), hai unha denuncia directa do caciquismo. Minia, O pazo ou Estadeíña. Teatro social e de...

Prosa didaktikoa, erlijiosoa eta moralizatzailea

Erdi Aroan termino nagusiak Jainkoa eta erregea ziren. Literatura guztiak asmo moralizatzailea zuen, eta gizarte egozentriko baten erantzuna zen. Jarduera erlijiosoa eta literarioa erlijio-nukleoen inguruan biltzen ziren.

• Erlijiositatea: jainkotasunarekiko devozioaren sentimendua.
• Moralizazioa: kristautasunaren balio etikoak iritzian eta portaeran eragiteko orientazioa.
• Didaktismoa: balio etiko eta moralak ulergarri bihurtzen dituena.

Generoak eta errekurtsoak

Lau genero didaktiko daude:

• Fabula: animalia pertsonifikatuek protagonizatutako narrazioa, moral-irakaspen bat transmititzen duena.
• Exemplum: moral-irakaspen bat argitzen duen ipuina.
• Sermoia: preceptu moralei eta doktrinalei buruzko azalpen ahozkoa.

Errorearen azalpena

Jainkoa ezinbestean perfektua denez, ezin du engainatzailea izan. Orduan, nola azaldu gizakia errorearen menpe egotea? Descartesentzat, errua gizakiarena da, bere askatasunaren gaizki erabileragatik. «Borondate askea» moduan, Jainkoaren antzekoak egiten gaituen borondate infinitua dugu. Gaizki erabiltzen dugunean engainatzen gara, hau da, behar bezain argi eta bereizgarri ez ditugun gauzei baiezkoa ematen dieguna.

Gorputzaren eta arimaren arteko bereizketa

MEDITAZIOEN aurrerapenak arimaren eta gorputzaren arteko bereizketa argia dakar eta gu «substantzia pentsatzailea» garela frogatzen du. «Seigarren Meditazioan», Descartesek idatzi zuen, ordea, arima «ez dagoela [bere] gorputzean itsasontziko piloto bat bezala». Beraz,...

Naturaren historia: Grezia klasikotik gaur egunera

Naturaren kontzeptua historian zehar aldatu egin da. Honako etapa nagusiak bereizten dira:

• Grezia klasikoa: naturaren esentzia (physis) ulertzen zen.
• Erdi Aroa: teozentrismoa nagusi zen eta naturak esanahi erlijioso handia zuen; liburuaren metafora erabiltzen zen naturaren irakurketan.
• Errenazimendua: natura makina bezala ulertzen zen, zientziaren bidez.
• Erromantizismoa: naturaren handitasuna eta edertasuna goraipatzen ziren.
• Industrializazioa: naturaren ustiaketa intentsiboa gertatu zen.
• Gaur egun: ikuspegi ekologikoa, mehatxuak eta baliabide naturalen kudeaketa dira gai nagusiak.

Gaur egungo aktore nagusiak

Naturaren kudeaketan honako aktoreek parte hartzen dute: erakunde publikoek, teknozientzia-...

Unibertsoaren jatorria: teoriak

Unibertsoaren jatorriari buruzko teoriak asko dira. Zientifikoak, Big Bang teoria, eta ez-zientifikoak, besteak beste, Bibliaren, beste erlijioen eta kulturen araberako sorrera-kontakizunak.

Big Bang teoria

Big Bang da unibertsoaren sorreraren teoria zabalena. Teoria honen arabera, unibertsoko materia guztia gune bakar batean bildua zegoen eta duela 13.800 milioi urte inguru eztanda egin zuen. Materia hori unibertsoan zehar zabaldu eta sakabanatu zen. Geroago, materia horretatik galaxiak, izarrak eta planeta-sistemak sortu ziren.

Unibertsoa hedatzen eta hozten joan da. Hoztu ahala, fase-trantsizio kosmologikoak gertatu dira, dentsitate altuko unibertso beroatik, pixkanaka-pixkanaka, gaur egun ikusten dugun unibertsora...