Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Tema 10: A poesía de fins do s. XX e comezos do XXI

A partir de mediados dos anos 70 asistimos a unha ruptura das nosas letras en canto á diversidade temática, que se vai prolongar ata comezos do século XXI.

Características xerais

• Reflexión sobre a propia linguaxe poética.
• Apertura temática (primeiro cosmopolita e despois temáticas sociais).
• Aparición dun movemento en canto á presenza do «eu» poético.
• Incorporación de elementos procedentes das artes musicais e plásticas.
• Presenza destacada de mulleres escritoras.

Este período pode analizarse en tres momentos:

Primeira fase: cambio de rumbo

Supón o inicio do cambio de rumbo. A partir dos anos 80, prodúcese o abandono da poesía comprometida e búscanse novas pautas estéticas. Hai dúas...

Modernismoa

Modernismoa: XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran garatu zen. Modernitatea azaltzeko egindako ahalegina da. Alemaniatik Europara zabaldu zen.

Ezaugarriak:

• Irrazionalismoa berritzeko nahia, helburua errealitatea baino egilearen sentimenduak adieraztea da.
• Filosofia bizitzailea, Nietzsche eta nihilismoaren eragina. Gizakiak nihilismo hau gainditu behar du, errealitateari zentzu berri bat emanez.
• Hizkera erasokorra eta zorrotza, aberastasun lexiko handia.

Idazleak: James Joyce (Ulises), Marcel Proust (Denbora galduaren bila), Virginia Woolf.

Bloomsbury taldea

Abangoardia taldeen ezaugarriak zituen, eta moral wiktoriarra deusezteatu nahi zuen, batez ere sexu-arauei dagokienez. Idazleak gerraren aurka zeuden eta agnostizismoa eta...

Marx: materialismo historikoa eta alienazioa

Marxen ustez, gizakia ideia-ale pizgarria duen izaki praktiko, historiko eta sozial bat da. Gizakiaren benetako izaera bere historia eta praxia sozialean datza. Lana beharrezkoa eta askatzailea izan daiteke, baina sistema burgesean lana merkantzia bihurtzen da, eta horrek alienazioa eragiten du: klase-banaketa, diskriminazioa eta duintasunik eza.

Marxek erlijioa "herriaren opioa" dela dio, etorkizun zeruzaleko desira sortzen duelako eta gizarte-egoera garatzeko bidean.

Egitura eta superegitura

Egiturak ekonomia-sistema osatzen du: produkzio-indarrak (makinak, lurra) eta produkzio-harremanak (lan-banaketa eta jabetza). Gaineko egitura edo superegitura hainbat ideiak osatzen dute: erlijioa, zuzenbidea,...

Metafísica de Platón

Platón plantea a través de su teoría de las ideas, en la que propone un dualismo metafísico, distinguiendo en la realidad entre el mundo sensible y el mundo inteligible.

Esta forma dual de entender la realidad genera un dualismo ontológico, según el tipo de realidad que estemos hablando. Los elementos que la constituyen serán las ideas (mundo inteligible) y las cosas (mundo sensible).

Teoría de las ideas y el mito de la caverna

Para explicar la teoría de las ideas, Platón utiliza el mito de la caverna, en el que nos presenta dos mundos: el mundo sensible, que no es más que una copia o imitación del otro, y el mundo de las ideas, que es la auténtica realidad.

En este mito se exponen los distintos grados posibles...

Primers moviments d'avantguarda: futurisme, cubisme, dadaisme

Manifestats en totes les arts, experimentació creativa, tendència i abstracció, fascinació pel desenvolupament tecnològic.

Cubisme: Pablo Picasso

Moviment artístic en què els objectes es trenquen i s'analitzen, i es reconstrueixen en una forma abstracta. L'artista pinta els objectes amb perspectives múltiples i els situa en un context més ampli.

Futurisme: Filippo Tommaso Marinetti

Rebuig frontal del passat i la tradició, defensa un nou art modern i no té sentimentalisme en l'art.

Guillem Apollinaire

Afirma que l'art es basa en la creació i que ha de venir de la imaginació i la intuïció. Mestre del caligrama: creació poètica visual que recorre la disposició de paraules...

Phrasal Verbs eta Esapideak

• Fussing around: queixar-se
• Inadvertently: involuntàriament
• Moan: queixar-se
• Stamp your feet (Stownup your feet): plantejar-se
• Disruptive: trencar amb els patrons
• Play down: minimitzar la importància
• Take up: començar un hobby
• Held up: hace retrasar tiempo
• Put somebody up: acoger / acollir
• Show up: sentirse inferior
• Take up: comenzar una actividad
• Turn down: rechazar
• Do it up: arreglar algo / decorar
• Die down: irse disminuyendo
• Back down: canviar les teves opinions o idees
• Ended up: llegar a una situación
• Wind down: con menos intensidad / relajarse
• Look up: elevar la mirada
• Play something down: minimitzar importància
• Wind-up: dar cuerda a algo / concluir algo
• Turn into: transformar-se
• Get on with: llevarse bien
• Comes down to: ser esencial
• Turn

Hirigintzaren bilakaera historikoa

1. Industrializazio aurreko hiria

Hiri zaharra eta bere ezaugarriak.

1.1 Industrializazio aurreko herrien ezaugarriak

Industrializazio aurreko hiriak kale estu, harresi eta lur erabilera anitzeko gizarte-eremu trinkoz osatuta zeuden.

• Erromatar garaia: plano erregularra, kanpamenduen eredua, cardus eta decumanus ardatzak eta foroa.
• Erdi Aroa: musulman harresia hiria barrurantz zabaltzen zen kale estuekin, eta kristau harresia elizak, gazteluak eta gazte plaza merkatuarekin.
• Errenazimentua: kale berriak, udaletxea, jauregiak eta plaza nagusia.
• Barrokoa: kale zabalak, jauregi eta lorategiak eta plaza berriak irekitzea.

1.2 Industria garaiko aldaketak

Industrializazioak hiria aldatu zuen: planoak antolatu, kaleak zuzendu...

Frenoen Matxurak eta Portaera

Atzeko gurpilen blokeoa

Kurbetan sobrevirajea gertatzen da, ibilgailuaren atzeko ardatza kanpoalderantz joaten da, baina muturra ez.

Trayektoria galtzea gurpilak blokeatu gabe

Frenatze desekilibratu batengatik gertatu ohi da, hau da; ardatz berdineko gurpil batek gehiago frenatzen du besteak baino. Lurrarekiko adherentzia berdina denean, akatsa zirkuituan edota frenoaren dispositiboetan egon ohi da. Hau gehiago nabaritzen da abiadura handiarekin.

Danbor Frenoaren Osagaiak eta Misioa

Enumera los componentes del freno de tambor y la misión de cada uno en el conjunto:

• Chapa portafrenos: Multzoa osatzen duten elementu guztiak eusten ditu.
• Zapatas: Elementu frenatzailea da tanborrarekin batera, eta portafrenoseko txapara loturik

Frenu-diskoaren osagaiak eta funtzioak

Zer osagai ditu frenu-diskoak eta zein da bakoitzaren misioa?

• Diskoa: Gurpilari tornilluen bidez lotuta dago eta energia zinetikoa beroan bihurtzen du balatak diskoaren aurka presionatzen direnean.
• Pintza: Balatak eusten ditu eta bertan purgadorea, akzionamenduko enbolo, erretenak eta frenu-likidoaren sarrerako rakorra kokatzen dira.
• Balatak: Pintzetan kokatuta daude eta frenatzeko diskoaren aurka egiten dute.

Zein disko mota erabiltzen dira gaur egun beroa ahalik eta azkarren disipatzeko?

Disko aireztatuak, hauek airea kanalizatzeko kanalak dituzte; edota zulatuak, hauek airea kanalizatzeko marruskadura-guneetan zuloak dituzte.

Zein da servofrenoaren eta bonbaren multzoaren funtzioa frenu-zirkuituan?

Frenatzean...