Naturaren historia eta ekologia politikoa: teknozentrismotik ekozentrismora
Naturaren historia: Grezia klasikotik gaur egunera
Naturaren kontzeptua historian zehar aldatu egin da. Honako etapa nagusiak bereizten dira:
- Grezia klasikoa: naturaren esentzia (physis) ulertzen zen.
- Erdi Aroa: teozentrismoa nagusi zen eta naturak esanahi erlijioso handia zuen; liburuaren metafora erabiltzen zen naturaren irakurketan.
- Errenazimendua: natura makina bezala ulertzen zen, zientziaren bidez.
- Erromantizismoa: naturaren handitasuna eta edertasuna goraipatzen ziren.
- Industrializazioa: naturaren ustiaketa intentsiboa gertatu zen.
- Gaur egun: ikuspegi ekologikoa, mehatxuak eta baliabide naturalen kudeaketa dira gai nagusiak.
Gaur egungo aktore nagusiak
Naturaren kudeaketan honako aktoreek parte hartzen dute: erakunde publikoek, teknozientzia-ekonomiak, gizarte mugimenduek eta eguneroko praktikek.
Ekozentrismoa eta teknozentrismoa
Naturaren definizioa
- Holistikoa: natura bizitzaren parte da.
- Atomistikoa: natura makina bat bezala isolatuta ulertzen da.
Naturarekiko harremana
Naturarekiko harremana espiritualtasunetik edo naturaren jabetza eta kontrolaren ikuspegitik ulertu daiteke.
Ezagutza mota
- Tradizio lokala eta zientzia eta objektibotasuna bereizten dira.
- Etorkizunaren eta iraganaren ezagutzaren arteko harremana ere aztertzen da.
Ekologia politikoa
Ekologia politikoa kolokan dagoen diskurtsoa da, eta honako kontzeptuak aztertzen ditu: habitata, habitatea, habitantea, sareak, eko-teknosfera eta ekoizpen espazioa eta denbora, bai eta botere harremanak ere.
Iraultza berdea
Iraultza berdeak eredu zikliko eta lineal bat proposatzen du. Dimentsio ezberdinak aztertzen dira:
- Dimentsio biologikoa: haziak zikloan, hibridoak eta laborategian landutako ereduak.
- Dimentsio antolamendukoa: nekazaritza heterogeneoa vs monolaborantza.
- Dimentsio teknologikoa: ezagutza lokala vs teknozientzia.
- Dimentsio ekonomikoa: tokiko merkatua vs merkatu globala.
- Dimentsio ekologikoa: landareen arteko harremanak, intsektizidak eta izurrite kontrola.
- Dimentsio soziala: autonomia eta nekazarien arteko desberdintasunak.
Ezagutza zientifikoa vs ezagutza lokala
- Produkzioa: esportazioa vs tokiko merkatua.
- Prezioa: merkatu inposatua vs prezio duina.
- Diru laguntzak: dumping-a saihestu behar da.
- Elikagaiak: kosifikatuak vs osasungarriak.
- Gosea: ekoizpen handia vs eskuragarritasun banakoa.
- Baliabideen kontrola: pribatua vs bertakoa.
- Lurra: eskuragarritasuna eta nekazaritzaren erreforma.
- Haziak: patente pribatuak vs bertako haziak.
- Nekazaria: kapitalismo menpeko eta teknozientziari lotua vs ohitura eta bizimodua aurrera eramatea.
Arazo nagusiak
- Ekologikoak: ezegonkortasuna, biodibertsitatearen galera, erresistentzia, kutsadura eta geneen kutsadura, osasun arazoak.
- Sozialak: autonomia galera eta ezagutza lokalaren desagerpena.
Deshazkundearen printzipioak
- Birbalioztatu: ekonomia birpentsatu.
- Biregituratu: ekonomiaren sektorea murriztu.
- Birkokatu: tokiko dinamikak sustatu eta tokikoa kontsumitu.
- Birbanatu: iparralde eta hegoalde arteko harremanak berrikusi.
- Berrerabili: birziklapena eta hondakinen ekoizpena murriztu.
Galdera orokorrak
Teknozentrismoaren eta ekozentrismoaren arteko eztabaida, ekologia politikoa, ekoesfera eta teknosfera, iraultza berdea, transgenikoak (ingurumen eta gizarte ondorioekin) eta teknozientziaren eta kolokan dagoen diskurtso objektiboaren arteko harremana aztertu behar dira.
Garapenaren diskurtsoaren azterketa
Garapenaren diskurtsoa natura merkantilizatuaren eta jabetza pribatuaren ikuspegitik aztertzen da. Hiru bide proposatzen dira: aztarna ekologikoa aztertzea, ekologia sortzea eta arrisku gizartea. Gaur egungo egoera jasanezina da, naturaren merkantilizazioa eta deshazkundea harreman-oinarriaren gainean eraikitzen dira.