Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

7/ 1- Foruen galerak eta industria iraultzak dakarten egoera soziopolitiko berriek euskararen alde hainbat mugimendu eta ahalegin bideratuko dituzte. 2- Kulturan eta hezkuntzan euskarazko egiturak falta ziren: hizkuntza batua eta normalizatua, unibertsitate publiko euskalduna eta batez ere politika eta ekonomia euskalduna.

3- Jose Manterola zenbait tokitan hainbat sariketa antolatu zituzten, eta gainera, ipuinak eta antzekoak ere onartu zituzten jokoetan. 4- Euskal lehiaketak kulturalak ziren, hasieran bertsolarienak eta gerora eboluzionatzen joan ziren. Joan Baista Elizburu, Pedro Maria Otaño, Jean Barbier. 6- Oñatin 1918an, euskal munduari dagozkion gaiak ikertzea helburu zuten. Ikasliburuak egin, udako ikastaroak… 7- Euskal ikaskuntzaren...

Eskultura:

Ezaugarri orokorrak

Eskultura monumentala berreskuratu zen. Eskultura erlijioso izaerakoa da, eta eliza eta monasterioen arkitekturari lotuta agertzen da. Irudiak ageriko espazioaren mugetara moldatzen dira. Irudia ez da batere naturalista; konbentzioen eta estereotipoen bidez aurkezten da. XI. mendetik aurrera, formak gero eta naturalistagoak dira.

Ikonografiak eduki sinbolikoa zuen, eta ikasbide gisa erabili zen.

Bereizgarri formalak

• Antinaturalismoa
• Sinbolismoa
• Markoaren legera mugatutako eskultura
• Zentzu hierarkikoa
• Hieratismoa
• Frontalitatea
• Estatismoa
• Bidimentsionaltasuna
• Estilizazioa
• Errepikapena

Elizetako aurrealdeetan eta kapiteletan aurkitzen ditugu.

Gai ikonografikoak

Aldareko timpanoetan

Azken Epaiketa izan zen elizetako timpanoetan gehien...

Erliebea

Erliebeak:

Kosta Erliebea:

Atlantikoa: Bizkaiko golkoa kosta zuzena da, gorabeherak, itsaslabarrak eta itsasadarrak dituena. Galiziako itsasafarra Espainiako gorabeheratsuena da, rias baixa-altas banatuta. Andaluziako kosta erliebe zuzena eta baxua da, gorabeherak padurak dituena.

Mediterraneoa: Gibraltarretik Ekialdera, Andaluzia tarte labartsua eta tarte baxua du; Valentzia hondo zabalekoa da; Katalunia hegoaldean ordoki txiki eta lauak ditu, eta iparraldean labarrak eta kalak.

Uharte Erliebeak

Uharte Baleariarrak:

• Menorca: Katalunia mendien luzapena, materiala paleozoikoa, iparraldean tramuntana mendia, hegoaldean lautada karexarriduna, materiala mesozoikoa.
• Eivissa eta Mallorca: Subbetiko mendien luzapena. Mallorca iparraldean tramuntana

Enpresa-motak eta enpresaburuak

Enpresaburua hauek izan daitezke:

• Klasikoa: Enpresa sortzeko behar den kapitala ekarri eta enpresaren kudeatzaile eta jabea da. Porrot egiten badu, arriskuak bere gain hartzen ditu.
• Berritzailea: Enpresarentzat produktu berri bat sortu eta merkatuari eskaintzen dio, arriskuak bere gain hartuz. Kapitalista funtzioa betetzen du (kapitala soilik ekarri dezake) edo enpresa-profesionala edo teknoegitura-kidea izan daiteke.

Enpresaren ingurunea

Enpresaren jardueran eragina duten kanpoko faktoreak:

• Orokorrak: faktore soziologikoak eta kulturalak, ekonomikoak, politikoak eta legalak, teknologikoak.
• Espezifikoak: bezeroak, hornitzaileak, lehiakideak.

Sozietate-motak

Sozietate kolektiboa

Ardurarik gabeko erantzukizuna (ondare pertsonal...

1812ko Espainiako Konstituzioa

Sarrera: Espainiako Konstituzioa 1812an Cádizko Gorteek onartu zuten. Espainiako Gorteak hiru hemisferiotako espainiar guztientzat osatu ziren, eta gehienak liberalak ziren. Dokumentu horrek Espainiako lurraldearen oinarri legegilea azaldu zuen.

Testuingurua

1812ko martxoaren 19an, Napoleonen Frantziaren aurkako Independentzia Gerran, Cádizko Gorteek lege-testua onartu zuten. Frantziarrek hegoaldea soilik okupatzen zuten, eta horregatik Gorteak han bildu ziren. Erregea alde egin zuenez, herriak gidaritza hartu zuen. Batzorde Zentral Gorenak, Cádizen bilduta, Gorteen deialdia egin zuen konstituzioa idazteko.

Printzipio nagusiak

Subiranotasuna: Subiranotasuna nazioan dago, eta Gorteak sufragio bidez aukeratutako ordezkariek...

Seiurteko Absolutista (1814-1820)

Absolutismoa ezartzeko, erregimen zaharrera itzuli zen estatua, krisi eta orekarik gabe. Martin de Garayk dirua eskatu zuen, eta erregeak errepresioa erabili zuen liberalen aurka. Liberalak eta frantses erbestera joan ziren, eta armen bidezko estatu-kolpeek porrot egin zuten: Espoz y Mina Iruñean (1814) eta Lacy Bartzelonan (1817). Azkenean, Riegok 1820an arrakasta izan zuen eta liberalismoa berrezarri zuen.

Hirurteko Liberala (1820-1823)

Amerikar koloniak kontrolpean izateko armada bidali behar zen, Riego buru zutela. Fernandori 1812ko konstituzioa onartzera behartu zuten, monarkia konstituzionala eta erreforma liberalak ezarriz: estatuaren zorra gutxitzeko, eliza eta herri lurrak desamortizatu ziren. Boterean...

Errealitate birtuala

Kontzeptua

Errealitate birtuala simulazio informatiko dinamiko eta hiru dimentsiotakoa da, eduki grafiko, akustiko eta ukimenezko handikoa, konplexuak diren egoerak eta aldagaiak bisualizatzera bideratua. Erabiltzaileak gailu sofistikatuen bidez (kaskoak, entzungailuak, eskularruak) sartzen da, errealak direla dirudien

Bigarren Errepublika eta Gerra Zibila

Euskal autonomia estatutuaren bidea

1931an Euskal autonomia aldarrikatu zuten, foru erakundeak galdu ondoren. 1931ko apirilaren 17an, Euskal autonomiaren aldeko kanpainaren ondoren, errepublikan mugimendu bat hasi zen. Apirilaren 18an, erakunde ez politiko bat sortu zen eta Euskal autonomiaren proiektua egin zuen.

Garai hartan, euskal mapa politikoak hiru erpin zituen: EAJ (Eusko Alderdi Jeltzalea), ezkerreko eta eskuineko indarren aurka jo zuten eta ez zuten Donostiako Itunean parte hartu. Eusko Ikaskuntzak proiektua sortu zuen, eztabaida soilik sortuz.

Ezaugarriak

• Ez zen Konstituzioak autonomiari ezarritako esparrura mugatu.
• Euskal estatu bat aldarrikatu zuten.
• Askatasuna ezarri zen irakaskuntzan eta administrazioan.

Espainiako Isurialde Hidrografikoak

Espainiako isurialde hidrografikoak.

Bizkaiko Golkoko Isurialdea

Penintsularen iparraldeko ibaiak sartzen dira: Galizia, Asturias, Kantabria eta Euskadiko ibaiak. Batzuek Atlantikoan dute isurialdea (Miño, Sil edo Nalón). Ibai laburrak dira, higadura handia dute baina landaredia murriztua, eta desnibel handia.

• Emari erlatibo handiko ibaiak eta erregimen nahiko erregularra.
• Emari gehiena neguan, fronte atlantikoaren eraginez; gutxiena udan, Azoreetako antziklonaren eraginez.
• Topografia malkartsua.
• Energia elektrikoa sortzeko erabiltzen dira.

Adibideak: Miño, Sil, Nalón, Sella eta Nerbioi.

Atlantikoko Isurialdea

Duero ibaia Urbion mendian jaiotzen da eta Porturaino itsasoratzen da; mesetatik iparraldera dauden urak...

Erromatarren aurreko herriak

Erromatarren aurreko herriak: erromatarrak sartu aurretik (K.a. VIII-III) Iberiar penintsulan zeuden herriak dira. 3 eremutan banatzen dira: iberiarrak, feniziar eta greziarren eraginak zituztenak (aurreratuenak); zeltak eta zeltiberiarrak; eta iparraldekoak, galaikoak, asturiarrak...

Baskoiak

Baskoiak: erromatarrak heldu aurretik (K.a. II. mendean), Pirineoetako 2 maldetan bizi zen herri ez indoeuropearrari eman zioten izena. Gaur egungo Nafarroa, Gipuzkoa, Aragoi eta Errioxaraino zabaltzen zen. Ezaugarri nagusia hizkuntza, euskara da. K.o. IX. mendean baskoiek Iruñeko erresuma sortu zuten.

Erromatar probintziak

Erromatar probintziak: Hispania konkistatu ondoren Erromak ezarritako antolakuntza administratiboa. K.a....