Descartes eta Errorea: Gorputza, Arima eta Objektu Materialen Existentzia

Errorearen azalpena

Jainkoa ezinbestean perfektua denez, ezin du engainatzailea izan. Orduan, nola azaldu gizakia errorearen menpe egotea? Descartesentzat, errua gizakiarena da, bere askatasunaren gaizki erabileragatik. «Borondate askea» moduan, Jainkoaren antzekoak egiten gaituen borondate infinitua dugu. Gaizki erabiltzen dugunean engainatzen gara, hau da, behar bezain argi eta bereizgarri ez ditugun gauzei baiezkoa ematen dieguna.

Gorputzaren eta arimaren arteko bereizketa

MEDITAZIOEN aurrerapenak arimaren eta gorputzaren arteko bereizketa argia dakar eta gu «substantzia pentsatzailea» garela frogatzen du. «Seigarren Meditazioan», Descartesek idatzi zuen, ordea, arima «ez dagoela [bere] gorputzean itsasontziko piloto bat bezala». Beraz, gorputzaren eta arimaren arteko bereizketa eta haien lotura estua aldi berean pentsatu behar dira.

Esparru honetan, Descartesek sentsazioen benetako funtzioa erakusten du, gure izaera gorputzduna dela eta. Sentsazioak ez dira errealitatea ezagutzeko bide hutsak, baizik eta naturak zer saihestu edo zer bilatu behar dugun adierazteko informazioak.

Seigarren Meditazioaren helburua

Meditazio honetan arazoa objektu materialen existentziaren oinarria da, hau da, kanpokotasunarena. Izaki infinituaren esentziak bere existentzia dakar, finituen esentziek, berriz, objektu errealen posibilitatea soilik dakarte.

Meditazio metafisikoen lehen unean, gauza sentsibleen existentzia posiblea besterik ez da. Jainkoaren existentziak geometria-ordenaren egia bermatzen du eta, gainera, lehen paragrafoan esaten duenez (testuaren 106. orrialdea): «nire barnean dagoen irudikatzeko gaitasunak (...) konbentzitzeko gai da». Testuak dudaren errefusarekin amaitzen du.

Eskema

1. Nola frogatu objektu materialen existentzia?

• Ideia geometrikoak argiak eta bereizgarriak direnez, gorputzen existentzia posible gisa suposa daiteke.
• Irudikapenaren eta ulermenaren arteko bereizketa: ulermenarekin (ulermen hutsa edo kontzepzioa) izpirituak bere buruan zentratzen da; irudikapenarekin [nire barnean dagoen irudikatzeko gaitasuna] gorputzei begira jartzen da. Irudikapenaren ariketak kanpoko gorputzen existentzia suposatzen du. Haien existentzia probablea dela suposa daiteke, baina ez beharrezkoa.
• Sentitzeko gaitasunera jotzea, objektu materialen existentzia frogatzeko helburuarekin.