Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Lexikoa eta Hiztegia

Atal honetan euskarako hitz baliokideak eta haien gaztelaniazko esanahia biltzen dira:

• Alfer: Hagi. vagancia
• Apaindu: edertu. adorar
• Baino ez (2): baizik ez, besterik ez. únicamente
• Bat etorri: ados egon. estar de acuerdo
• Behe-lainoa (3): lanbroa, gandua, bruma. niebla
• Bukatu (3): amaitu, agortu, xahutu. agotar
• Ebatsi (2): ostu, lapurtu. robar / erabaki, xedatu. decidir
• Ezizen (2): izengoiti, gaititzen. apodo
• Fin-fin: on
• Gaixo: Eri. enfermo
• Galdetu (2): itaundu, ihardetsi. preguntar
• Garatu (2): hazi, aurreratu. Desarrollar
• Higuin: Naza. Desprecio
• Hitz neurritsuak: hitz zehatzak
• Honetaz eta hartaz, saskiaz eta nahaskiaz: gai askori
• Iragar (2): igaro, eman. pasar
• Isilean (3): ebaska, gordeka, ezkutuan. a escondidas
• Ispilu: mirail. espeje /

1. Joera garrantzitsuenak postgerratik 70eko hamarkadaren amaierara

Gerra osteko aldian, poesia katalanak nortasun-gaindeterminatze handia izan zuen, funtsezko genero adierazgarri gisa nazio-esentzietarako, une hartan berriro ere espainiar hizkuntzaren eta kulturaren inposizioak mehatxatuta baitzeuden. Zorionez, literatura katalanaren geroagoko bilakaerak prosa eta antzerkia garatzea ekarri du berriro, nagusitasun poetikoa orekatu dutenak, panorama literari aberats eta orekatua osatu arte.

Postguerra garai errepublikarren arrasto guztiak ezabatzeko borondateagatik bereizten da; nazionalitate historikoetan errepresioa hizkuntza eta erakunde propiotara hedatu zen. Kataluniar eta euskal kasuetan, lurralde bakoitzean katalanaren, galizieraren eta...

Capacidad

Se define capacidad como “la facultad para tener, recibir, almacenar o dar cabida”.

• Economías de escala: Plantea que a medida que una planta crece y su volumen se incrementa, el costo promedio por unidad de producto va bajando.
• Enfoque en la capacidad: Cada departamento de la organización debe encontrar su mejor nivel de operación a través de su propia organización, equipamiento y políticas para el proceso, políticas para la administración del personal y métodos de control de la producción.
• Economías de alcance: Existen cuando múltiples productos se pueden producir a un costo más bajo en combinación que por separado.

Consideraciones para aumentar la capacidad

Tres consideraciones importantes son: conservar el equilibrio...

Un paso decisivo para o galego

Entre 1900 e 1936 o galego dá un paso decisivo: o movemento agrarista e o nacionalismo reflexionan sobre a necesidade de que o galego sexa usado en todos os ámbitos. Establécese a relación directa entre o idioma e a identidade colectiva: a súa desaparición significaría a desintegración do pobo. Dáse un proceso de aumento do bilingüismo e de diminución do número de monolingües.

En 1916 organízanse as Irmandades da Fala e a publicación de A Nosa Terra en defensa do idioma. En 1918 prodúcese unha recuperación política tras un fracaso previo. En 1920 a xeración Nós traballa para potenciar o galego, que daquela era moi localista. Os homes de Nós recollen obras internacionais para actualizar e universalizar...

27ko Belaunaldia: Testuingurua eta Ezaugarriak

Testuinguru historikoa eta literarioa

XX. mendearen lehen erdian hainbat gertaera nabarmentzekoak dira: 1931ko apirilaren 14an Errepublikaren aldarrikapena, eta geroago, 1923an, Primo de Riveraren diktadura. Azkenik, 1936an Espainiako Gerra Zibila hasi zen; horrek erbesteratzea ekarri zuen eta Frankoren diktaduran amaitu zen. Azpimarratu behar da garai honetan abangoardiaren eta tradizioaren arteko batasuna sortu zela.

27ko belaunaldia terminoak Góngoraren heriotzaren omenjeari begira 1927 inguruan bildu zen olerkari taldeari erreferentzia egiten dio. Urte hartan aldizkari garrantzitsuak agertu ziren eta poesia berriko liburuak argitaratu ziren; horregatik, idazle askok harreman pertsonal eta literarioak...

Testuaren Egokitasuna eta Ezaugarriak

Egokitasuna: testua testuinguruarekin egokitzea esan nahi du; hizkuntzak eskaintzen dituen aukera linguistikoetatik komunikazio-egoera bakoitzerako egokiena aukeratzen jakitea.

• Ingurune fisikoa: komunikazioa noiz eta non gertatzen den, alegia.
• Deiktiboak: komunikazio-egoeraren elementuei (igorlea, hartzailea, lekuaren, tokia) erreferentzia egiteko modua da; eta horretarako erabiltzen ditugun hizkuntza-unitateak deiktiboak dira.
• Pertsonak: solaskideak sinalatzeko erabiltzen diren testuko elementuak dira: pertsona-izenorainak, erakusleak eta aditzeko pertsona-morfemak batik bat.
• Tokienak: adierazpenaren tokiaren aztarna edo isla gertatzen dira: erakusleak, leku-aditzondoak eta adizlagun batzuk dira erabilienak.

Gipuzkera: Historia eta Prestigioa

Gipuzkerak prestigio handia du euskal dialektoen artean. Hasieran literatura lapurteraz idatzita zegoen arren, denborarekin gipuzkera gailendu zen, 1968an Euskara Batua (EB) sortu arte.

Ospearen ezaugarri nagusi bat da idazle asko, jaiotzez beste euskalki batzuetakoak izan arren, gipuzkeraz idazten zutela. Horien artean daude: Juan Antonio Mogel, Txomin Agirre eta Resurreccion Maria Azkue. Azken honek “gipuzkera osatua” proposatu zuen, Euskara Batuaren aitzindari gisa. Bertsolariek ere garrantzi handia izan dute euskalki honen hedapenean.

Lurraldetasuna eta Atsotitzak

Gipuzkera ez dator bat probintziaren luze-zabalarekin; izan ere, Gipuzkoan lapurtera, nafarrera eta bizkaiera ere hitz egiten dira. Hona hemen...