27ko Belaunaldia: Testuingurua, Etapak eta Egileak

27ko Belaunaldia: Testuingurua eta Ezaugarriak

Testuinguru historikoa eta literarioa

XX. mendearen lehen erdian hainbat gertaera nabarmentzekoak dira: 1931ko apirilaren 14an Errepublikaren aldarrikapena, eta geroago, 1923an, Primo de Riveraren diktadura. Azkenik, 1936an Espainiako Gerra Zibila hasi zen; horrek erbesteratzea ekarri zuen eta Frankoren diktaduran amaitu zen. Azpimarratu behar da garai honetan abangoardiaren eta tradizioaren arteko batasuna sortu zela.

27ko belaunaldia terminoak Góngoraren heriotzaren omenjeari begira 1927 inguruan bildu zen olerkari taldeari erreferentzia egiten dio. Urte hartan aldizkari garrantzitsuak agertu ziren eta poesia berriko liburuak argitaratu ziren; horregatik, idazle askok harreman pertsonal eta literarioak mantendu zituzten. Nabarmendu behar da belaunaldi hau Pedro Salinas, Jorge Guillén, Gerardo Diego, Lorca, Dámaso Alonso, Aleixandre, Cernuda, Alberti, Emilio Prados eta Altolaguirrek osatzen zutela. Haien poesia joera aniztasunagatik bereizten zen.

Etapak

• 1. etapa (21etik 28ra): Aberastasun eta joera barietateagatik nabarmentzen da, abangoardia eraginpeko lirika, poesia pura eta neopopularismoa direlarik nagusi.
• 2. etapa (29tik 39ra): Hemen Espainiako egoera politiko eta sozialak eragiten du eta bitatismo berria sortzen da. Nabarmendu behar da surrealismoak parte hartzen duela poesia inpura, konprometitu eta neorromantikoa agertzen. Etapa honetan gerra zibilak premiazko eta konpromisozko poesia bultzatu zuen.
• 3. etapa (39tik aurrera): Hemen olerkariak sakabanatzen dituzten eta beren ondorengo produkzioa markatzen duten hainbat gertaera daude; bakoitzak bere bideari ekiten dio. Poesia honek berritzeko afana du, metafora, irudi, bertso libre eta forma tradizionalen nagusitasunarekin.

Egileak

Jorge Guillén

Lehen etapan nabarmentzen da; bere poesia puruak garrantzi handiagoa ematen dio funtsezkoaren bilaketari, bizitzaren alaitasunari eta formaren kezkei. Bere estiloan sintaxi sinplea eta estilo nominala nabarmentzen dira, abstrakziorako joerarekin. Lan garrantzitsuak: Cántico, Clamor eta Homenaje.

Pedro Salinas

Maitasunaren olerkaria da, eta 3 etapa ditu: abangoandiek eragindako poesia, maitasunezkoa eta erbesteratzearena. Poeta honetan berezkotasuna, "zu"arekiko elkarrizketa eta metaforaren nagusitasuna nabarmentzen dira. Lan garrantzitsuak: La voz a ti debida, Razón de amor eta Confianza.

Gerardo Diego

Joera aniztasunagatik nabarmentzen da; poesia absolutua edo abangoardista (ultraista eta kreazionista) idatzi zuen. Bere lanetan esperimentazioa eta irudiaren kultua gailentzen dira. Azpimarratu behar da poesia erlatiboa edo tradizionala ere idazten duela, klasizismoa eta abangoardia uztartuz. Bere lanetako gai nagusiak maitasuna, paisaiak, zezenak eta fedea dira. Lan aipagarriak: Ángeles de Compostela eta Alondra de verdad.

Vicente Aleixandre

Bere ideia gizakiaren eta unibertsoaren arteko integrazioa da. Poesia surrealista idatzi zuen, eta bertan naturaren goraipamena, maitasuna, erotismoa eta maitasun-fusioa nabarmentzen dira. Bigarren etapan gizakia subjektu historiko gisa, denboraren joana eta elkartasuna nabarmentzen dira. Bere lanetan errepikapenak, paralelismoak, irudi ikusgarriak, konparazioak eta enumerazioak ugari erabiltzen ditu. Lan nagusiak: Espadas como labios eta La destrucción o el amor.

Rafael Alberti

Bere obra ugari eta anitza da; horien artean nabarmentzen dira: neopopularismoa, haurtzaroko paraiso galdua, barrokotasuna eta abangoardismoa, surrealismoa, krisi pertsonal eta estetikoa, desolazioa eta nagusia, irudi irrazionalak eta erbesteratzearen poesia soziala. Lan aipagarriak: Marinero en tierra eta Sobre los ángeles.

Luis Cernuda

Desioaren eta errealitatearen arteko norgehiagoka gailentzen da. Introspekzio lirikoa, maitasuna, naturaren edertasuna, denboraren iheskortasuna, paraiso galdua, desioa eta bakardadea nabarmentzen dira. Bere produkzioan 3 etapa daude: poesia pura, surrealista eta neorromantikoa, eta erbestearen etapa. Bere estiloan soiltasuna, irudi irrazionalak eta prosaismorako joera nabarmentzen dira. Lan nagusiak: Un río, un amor, Los placeres prohibidos eta Donde habite el olvido.

Federico García Lorca

Bilakaera poetikoa

• 1. etapa: Aberastasun eta joera barietateagatik ezaguna; lan garrantzitsuak dira Romancero gitano, Primeras canciones eta Suites, poesia tradizionalaren ezaugarriak estetika modernoarekin konbinatzen dituztenak.
• 2. etapa: Surrealismoaren eraginagatik bereizten da, poesia inpura konprometitua eta neorromantikoa agertzeko; lan aipagarriak: Poemas en prosa eta Poeta en Nueva York.
• 3. etapa: Olerkari bakoitzak bere bidea jarraitzeagatik nabarmentzen da; lan azpimarragarriak: Seis poemas gallegos eta Diván del Tamarit.

Ezaugarri nagusiak

Lorcaren lanak tradizio literario zabala du, modernitatearen elementuekin berreraikia eta fundatua. Olerkariak abangoardiatik gaiak eta berrikuntza adierazkorrak hartzen ditu, batez ere irudien erabileran. Gai nagusiak hauek dira: maitasun heterosexuala desirarekin batzen dena, erotismoa, frustrazioa, zori tragikoa, maitasunarekin eta sufrimenduarekin lotutako heriotza, baztertuak, eta sinbolo poetikoak (ilargia, ura, odola, zaldia, metalak, beltza eta berdea).

Estiloa eta metrika

Erabilitako baliabide ohikoenak pertsonifikazioa eta metafora dira. Sentsorialtasuna nagusitu eta errepikapenak, aliterazioak, egitura paralelistikoak eta estribilloak ere nabarmentzen dira. Azpimarratu behar da errimarik gabeko eta batzuetan bertso askeko zortziko, hendekasilabo eta alexandrino bertsoak erabiltzen dituela. Azkenik, Lorcaren lan garrantzitsuenak Romancero gitano eta Poeta en Nueva York dira.