Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Kronologia Orokorra (1789-1833)

• 1789: Frantziako Iraultza.
• 1808-1814: Independentzia Gerra (Jose I.a Bonaparte).
• 1812: Cadizko Konstituzioa.
• 1814: Pertsiarren Manifestua.
• 1814-1820: Seiurteko absolutista.
• 1820-1823: Hirurteko liberala.
• 1823-1833: Hamarkada Doilorra (Fernando VII.aren heriotza 1833an).

2. Frantziako Iraultzaren Eragina Espainian

XVIII. mendearen amaieratik Espainiako ilustratuek hainbat aldaketa bultzatu zituzten Antzinako Erregimenean, Europan gertatzen ari zen bezala.

Frantzian, 1789ko Frantziako Iraultzaren ondorioz, monarkia erori zen. Ideia iraultzaile horiek Espainian ez zabaltzeko, Karlos IV.a erregeak muga itxi zuen eta ilustratuak jazarri zituzten. Hala ere, Espainia ezin zen luzaroan Frantziarekin haserre egon, biek etsai...

Ingurumena eta Natura

Hemen ingurumenarekin eta naturarekin lotutako hiztegia eta esapideak aurkituko dituzu:

• annoying: nazkagarri
• ash: errauts
• average: batez bestekoa
• black and white: zuria edo beltza
• beast: piztia
• beginning: hasiera
• benefit from: onura izan (-tik)
• carbon footprint: karbono-aztarna
• consist of: (-ez) osaturik egon
• crop: uzta
• disappear from: -tik desagertu
• dump: bota
• eco-friendly: ekologiko
• emission: emisioa
• endangered: galzorian
• exposure: esposizioa
• flooding: uholde(ak)
• fossil fuel: erregai fosila
• get rid of: gainetik kendu
• give or take: gutxi gorabehera
• greenhouse effect: berotegi-efektua
• hazardous: kaltegarri
• insulate: isolatu
• knock down: lurrera bota
• knowledge: ezagutza(k)
• landfill: zabortegi
• large-scale: eskala handian
• layer: geruza
• leak: filtrazioa

Erromatarren aurreko herriak

Penintsulara erromatarrak iritsi arte (K.a. 218), hiru kultur eremu finkatuko dira, unitate politiko eta muga zehatzik gabe:

• Herri iberiarrak: Mediterraneoan, Kataluniatik Andaluziara; tartesiar-turdetiarrak nabarmentzen dira. Iberiarrek greziar, feniziar eta kartagotarren eragin sakona jaso zuten. Estatu-hirietan antolatuta, moneta propioa eta ekonomia garatua zuten.
• Zeltak (K.a. 1000 - V. mendea): Penintsulako goi-ordokian eta mendebaldean, kastroetan finkaturik zeuden. Artzain-gerlari indoeuroparrak ziren, eta burdina zein errausketa-kutxen kultura ekarri zuten. Aurreko bien fusioak zeltiberiarren kultura osatuko du.
• Iparraldeko herriak: Galaikoak, astureak, kantabroak, baskoiak eta lusitanoak zeuden. Ekonomia xumea

Sofistak: Eszeptizismoa, Erlatibismoa eta Legeak

K.a. V. mendean, demokrazia zen nagusi Atenasen, eta batzar politikoetan hitz egiteko eskubidea aitortzen zitzaien herritarrei. Hiritarrek foruetan eztabaidatu, entzun eta erabakiak hartzen zituzten; horregatik, hitzaren erabilera egokiak garrantzi handia hartu zuen. Testuinguru horretan sortu eta nagusitu ziren sofistak. Sofistak ez ziren atenastarrak; beraz, ez zuten hiriko batzarretan parte hartzeko eskubiderik. Hala ere, kultura jasokoak ziren, eta erretorika-eskolak nahiz elkarrizketarako teknikak saltzen zizkieten aberatsei.

Sofisten arabera, naturak ez zuen ikerketa-gai izan behar, eta horregatik gizakiari eman zioten garrantzi gehiena. Arazo berriak planteatu eta plazaratu zituzten: antropologia,...

Sarrera

Euskal nazionalismoa (CNV eta Aberri) antolaketa sendoarekin. Karlistek indarra zuten, eta eskuma eta ezkerra non indartsu zeuden eztabaidagai zen (errep. ez ideologia EHn). Landa eremuan karlisten eta abertzaleen eragina nabarmena zen.

Autonomia Estatuaren Aldeko Ekimenak

1. Ekimena: Lehenengo guda munduala amaitu zen, Wilsonen printzipioekin eta gobernuko liburuarekin (bertan krisi politikoa zegoen).

Lizarrako Estatutua: Errepublikaren aukera autonomia lortzeko. Agirreren mugimendua (abertzaleak, karlistak, katolikoak). Euskal estatutuaren aurreproiektua (4) udal ordezkariekin. Hauteskundeak EAJ eta CEDArekin. Gorteetan estatutua aurkeztu zen, baina ez zuen bat egin konstituzioarekin.

Diputazioen Kudeaketa Batzordearen Proiektua: Konstituzioa...

Lipidoen Sailkapena eta Funtzioak

Fosfolipidoak eta Esfingolipidoak

• Fosfolipidoak: Gantz-azido 1 edo 2, alkohol 1, azido fosforiko molekula 1 eta konposatu polar 1 (aminoalkohola) dituzte.
• Glizerofosfolipidoak: Azido fosfatidikoaren deribatuak dira. Glizerina molekula batek bere alkohol-taldeetako 2 esterifikatzen ditu gantz-azidoen 2 molekularekin; azken alkohol-taldea azido fosforikoarekin esterifikatzen dute.
• Esfingolipidoak: Zeramida bat (esfingosina baten eta kate luzeko gantz-azido baten arteko bat-egitea) azido fosforikoko molekula batekin eta aminoalkohol batekin elkartuta daude.

Esteroideak

Ziklopentanoperhidrofenantrenotik edo esteranotik eratorritako lipidoak dira. Egitura-funtzioa ez duten esteroide nagusiak:

1. D bitamina: Kaltzioaren eta

Arrazionalismoaren Ezaugarriak

1. Erabateko konfiantza giza arrazoian: Kontsideratu ohi da arrazionalismoaren moduko sortzailea eta korronte filosofiko berean kokatzen direla Spinoza, Malebranche eta Leibniz. Arrazionalismoa beste ezagutza-ahalmenen gainetik jartzen da, sentipenezko organoak eta irudimena engainagarriak direlako. Fedea, tradizioa eta autoritatea, Eliza Katolikoaren kasuan pisu handikoak, zalantzan jartzen hasi zirenean.

2. Metodo berri baten bilaketa: Arrazionalismoaren helburua arrazoibide zuzenera eramango zuela metodo bat bilatzea zen, eredua matematikan topatuz.

3. Intuizioa eta dedukzioa ezagutza lortzeko ahalmenak: Arrazionalismoaren bidez ezagutza-edukiak ditzakegu, intuizio intelektuala eta dedukzio-ahalmenak ditugulako....