Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Greziako Artea: Mendebaldeko Oinarria

Mendebaldeko artearen bilakaeran arte erabakigarria izan da arte greziarra, Mendebaldeko historiako aldietan hainbestetan erreferentziatzat hartu, imitatu edo gainazpikatu izan dena. Baina, greziarrek ez baitzuten egun "arte" nozioaren bidez adierazten dugun horren ordaineko hitzik. Teknos izenaz baliatzen ziren, artisau lanen batean bideratu beharreko teknika edo antzea adierazteko. Lorturiko emaitzen perfekzio sinesgaitzarengatik ere, zurginen eta beste artisau batzuen maila berekotzat eta, apalagotzat zituzten eskultoreak eta pintoreak.

Geroago, Erdi Aroan, mesprezuz hartu zuen oro har eskulana balio aristokratikoak ahantzi ez zituen gizarte hark, eta merezimendu handiagoz hornitu zituen intelektualagotzat...

Monumentaltasuna: Venturi / Scott Brown, Sainsbury Wing eta Postmodernismoa

Postmodernismoan joera positiboa da modu askean konbinatzea, batzuetan umoretsu moduan. Sarritan inspirazioa edozein lekutik dator.

Testuingurua

Egileen biografiak eta kezkak

Robert Venturi

Italo-amerikar quakero bihurtutako katoliko baten semea, jaio aurretik bere gurasoek arkitekto izatea nahi zuten. Princetonen ikasi zuen, Romako Amerikar Akademian beka izan zuen eta Eero Saarinen eta Louis Kahnen estudioetan lan egin zuen. Bere karrera bultzatzeko, bere amaren etxea egiteari utzi zion eta barne diseinu kolonialari egokitu zitzaion, 1964tik John Rauchekin estilo berri baten bila. 1966an Complexity and Contradiction in Architecture liburua argitaratu zuen, Vanna Venturi...

1.2.2. Industria-hiria: XIX. mendeko zabalgunea eta hiri-periferia

Industrializazioarekin batera, espazioaren aldetik faktore erabakigarri bat garraioen eta bide-sareen garapena izan zen. Azpiegitura berriek (errepideek eta trenbidetokiek) hartzen zuten espazio fisikoagatik, barrutien arteko loturak errazten zituztelako.

Plangintza horren lehen emaitzak trena hiriguneetara iristea eta zabalgune proiektua izan ziren. Zabalguneok egiteko, Erdi Aroko harresiak bota eta sektore berriak planifikatu behar ziren hirigune historikoen inguruan, edo bestela, auzo historikoei erantsita.

Bi ezaugarri zituzten: batetik, bideplanoaren erregulartasuna (ortogonala edo erradiala), hiriko barneko joan-etorriak errazteko; eta bestetik, etxesailkoak antolamendua...

Pintura gotikoa

Marren nagusitasuna, kolore eneremuak bereiztuz. Marra lodia eta kontraste handikoa. Eskema hierarkikoak eta simetrikoak errepikatu egiten dira.

Sinbolismoaren erabilera

Ez dute natura imitatzen, munduhonetatik haratago beste errealitate bat irudikatzen dutelako. Irudien bidez, Bibliaren mezu doktrinala zabaltzea dute helburu.

Jainkotasun handiko irudietan, izaera jainkotarra nabarmentzen da hieratizazioa eta mugimendu falta antzemanez.

Irudi narratiboak eta adierazkorrak mezua ondo ulertu dadin, kolore biziak eta kontrastatuak oso egokiak suertatzen dira.

Batzuetan, expresibitatearen mesedetan, irudi deformatu eta desproportzionatuak egiten dira.

Teknikak

• Horma eta gangetan, nagusiki absidetan: freskoa
• Egur gainean, aldareko aurrealdeak:

Arkitektura: Hirigintza

Akropolisa greziar klasikotik heredatu den ondarerik garrantzitsuena da. Atenasen kokatua, 165 metroko mendi baten gainean dago. K.a. V. mendean eraiki zen, Periklesen agindupean, eta jatorriz gotorleku bat zen.

Arkitekturaren oinarriak

• Lan orekatuak eta proportzionalak sortzea da helburua, simetria eta armonia lortzeko.
• Edertasuna proportzioan eta neurrian oinarritzen da, gizakiaren ikuspuntutik.
• Kolosalismoaren aurkako artea da.
• Eraikin erlijiosoak eta zibilak eraikitzen dira. Tenplua jainkoaren egoitza da.

Bisualki perfektuak diren errekurtsoak

• Entasia: zutabeak erdian lodiagoak dira.
• Izkinetako zutabeak: lodiagoak dira.
• Zutabeen arteko espazioa: desberdina da.

Eraikuntza sistema

Eraikuntza dintelduna da, arkitrabedun sistema...

Nicolaes Tulp doktorearen anatomia-ikasgaia

Rembrandt van Rijn (Leiden, 1606 - Amsterdam, 1669) pintore barrokoa.

Ezaugarriak:

• Data: 1632
• Tekniken: olioa lienzoan
• Neurriak: 216 x 169 cm
• Estiloa: barrokoa
• Gaia: talde-erretratua
• Kokalekua: Mauritshuis Museoa, Den Haag

Deskribapen formala

Gremio-erretratuak Holandako barroko garaiko genero garrantzitsuenetako bat izan ziren. Erretratu mota horien konposizioaren eskema oso zurruna da: pertsonaien jerarkia errespetatzen da, eta denak aurrez aurre kokatuta daude. Rembrandtek, ordea, eskema hori baztertu zuen, eta pertsonaia bakoitzaren maila ekintzaren menpe utzi zuen. Horregatik daude figurak piramide formako multzo batean, gorputzaren inguruan antolatuta.

Errealismo hori figura bakoitzaren erretratu indibidualetan...

Arte erromanikoa eta gotikoa

Arkitrabeak, zur landuz bideratutako zur-ajeak, gangak, zirkulu erdiko eta ertz ganga zorrotza, eta kupulak bizantziar gangetan oinarrituta daude.

Omeiarren arte islamiarra

Kalifak errein-aldian (750-1031) hainbat kupula, gurutz-kupula eta arku-ateak erabili zituzten, atalduna eta kalitate handikoa.

Kordobako mezkita erromatarren osagai batzuk ditu.

• Sarreran ferra-arkua ikusten da, alfiz batek inguratua.
• Goialdean gurutzatutako ferra-arkuak daude.
• Alboetan lehio sareatuak ditu.
• Otoitz aretoan 18 nabe daude eta 600 zutabe, kapitel desberdinekin.
• Zutabe gainean gainka jarritako arku-saileak: ferra-arkua behe mailan eta puntu erdikoa goi mailan.
• Egurrezko teilatua eta dekorazio oparoa mihrabean, motibo epigrafikoen bidez.
• Mosaikoak.

PPA

Prima Porta-ko Augustoren estatua

Aurkikuntza eta kokapena

Eskultura erromatarra, 1863an aurkitu zen Erromako Prima Porta auzoaren ondoan. Egilea anonimoa da. Gaur egun Vatikanoko Museoan dago, eta K.o. 20. urtekoa dela uste da (Augustoren garaia).

Testuingurua: Erroma, hiriburu inperiala

Erroma Lazioko hiriburua izatetik inperioaren hiriburua izatera pasa zen, Europa, Afrika eta Asia barne hartzen zituen inperioarena. Hizkuntza, artea eta ekonomia garatu ziren.

Erromatar periodizazioa

• Erregetza (K.a. VIII-VI. mendeak)
• Errepublika (K.a. 509-27)
• Inperioa (K.a. 27-K.o. 476)

Irudikapena eta ikonografia

Enperadorearen erretratua

• Soldadu-jantzia, halakretak (bular-babesa) eta aginte-makila erabiliz.
• Oinutsik agertzen da, heroi klasikoen antzera.
• Halakretak

1) Greziako arkitektura

A) Ezaugarriak

• Garrantzia: mendebaldeko arkitekturen eragina.
• Oinarrizko kontzeptuak: orekatua, simetrikoa, ordenatua, harmonizatua.
• Klasikotasuna: Gizakiaren neurria; Arkitrabe sistema.

B) Arkitektura ordenak

Doriarra, joniarra eta korintiarra (neurrien konbinaketaren oreka bilatuz).

Eraikuntza motak

Tenplua

• Greziako arkitekturako eraikin tipikoena.
• Aro arkaikoa.
• Jainkoaren etxetzat zuten greziarrek tenplua, haren irudia gordetzen baitzen barruan, eta apaiz gutxi batzuk baizik ez ziren hartan sartzen.
• Tenpluaren kanpoaldean ospatu ohi ziren kultuaren araberako zeremoniak.
• Pronaos: ataria.
• Naos: jainko edo jainkosaren estatua atau erreferentzia egokitzen zen gela.
• Opistodomos: tenplua oparituriko jainkoari egiten zitzaizkion eskaintzak.

Inpresionismoa

Inpresionismoa pintura ofizialetik aldentzeko mugimendua izan zen. Mugimendu hau 1874an egin zen erakusketa batean aldarrikatu zen. Arte kritiko batek pintura erredikulizatzeko asmoz Monet-en pintura baten izena erabili zuen.

Ezaugarri nagusiak

• Argiaren garrantzia eta argiaren distira adierazteko ahalegina.
• Paisaiaren atmosfera islatzea.
• Pintura tradizionalaren moldeak apurtzea.
• XX. mendeko abangoardien aurrekaria izatea.

Ezaugarri teknikoak

XIX. mendeko garai industrialean, Velázquez, Goya, estanpa japoniarrak eta argazkilaritzaren sorrera izan ziren eragin nagusiak. Olio-pintura mihise gainean egiten zen, gai konplexuak landuz: paisaiak, argiaren aldaketak, objektuak, kanpoaldean margotzea, une konkretuak eta hiriko bizitza burgesa...