Arkitektura Errenazentista

Antzinateko forma arkitektonikoak berreskuratu ziren, arkitektura klasikoaren printzipio eta eskema jakinak jarraituz:

• Ordena arkitektonikoetan oinarritutako diseinua.
• Elementu klasikoen berreskurapena: zutabea, taulamendua, frontoia, arkua, pilarea, atea eta leihoa.
• Giza arrazoian eta Antzinateko ereduen prestigioan oinarritutako espazioen antolaketa.

Arkitektura kalkulu arrazionalerako eta apaindura zibilerako tresna bihurtu zen.

Garaiak eta Ordezkariak

• Quattrocentoa (Florentzia): Brunelleschi (Santa Maria del Fiore katedraleko kupula, Inuzenteen ospitalea).
• Cinquecentoa: Bramante (San Pietro in Montorio, Belvedereko eskailera) eta Michelangelo (Biblioteca Laurenzianako eskailera, San Pedro basilikako kupula).
• Espainia:

Ekonomia Aberatsa

Al Andalusko biztanle gehienak nekazaritzan aritzen ziren. Labore garrantzitsuenek zerealak, mahatsondoa eta olibondoa izaten jarraitu zuten.

Ureztatzeko teknikak garatu zituzten, eta horri esker, ekoizpenak gora egin zuen. Labore berriak ere sartu zituzten:

• Kotoia
• Azukre-kanabera
• Indigoa

Hirietan, kalitate handiko eskulangintza garatu zuten: zeramika, larrugintza, etab. Al Andalus merkataritza biziko gunea izan zen. Produktuak munduko beste eskualde batzuetan saltzen ziren, eta haien truke, esklaboak eta urrea ekartzen zituzten.

Gizarte Heterogenoa

Konkistaren ondoren, musulmanak kristauekin eta juduekin toleranteak izan ziren hasieran, eta bi talde horiek Al Andalusen bizitzen jarraitu zuten. Talde boteretsuena konkistatzaileek...

INPRESIONISMOA

XIX. mendearen erdialdean, batez ere Frantzian, garatu zen mugimendu artistikoa.

Ezaugarriak

1. Gaia: Benetako gaia argia da, eta bere efektu aldakorrak paisaian (landatarra eta hiritarra). Aire librean margotzen dute: «plein air».
2. Pintzelkada: Soltea, laburra, urduria eta arina. Momentuko argiaren eragina islatzeko pintatu behar zuten, argia aldakorra baita egunean zehar orduen eta egoera atmosferiko desberdinen arabera.
3. Marrazkiaren lerroa: Ia inpresionista guztiengan marrazkia desagertzen da, eta kolorea nagusituko da haien lanetan.
4. Kolorea: Biziak, argiak eta puruak, paletan nahastu barik. Bata bestearen ondoan aplikatzen zuten, uste zutelako begiek erretinan nahastuko zituztela. Kolore beltza ez dute erabiltzen; koloreak koloreztatuagoak

1. Errenazimentuaren sorrera Italian

XVI. mendean Errenazimentua izenez ezagutzen den aldia sortu zen Italian. Estilo gotikoa gaitzetsiz, iturri klasikoetara itzuli beharra aldarrikatzen zen. Italiako kulturan Quattrocento eta Cinquecento izenez ezagutzen diren bi mendeak dira horren lekuko.

Florentzia, Erroma eta Venezia izan ziren Errenazimentua garatu zuten hiri nagusiak. Medici familiak eragin erabakigarria izan zuen garaiko ideiak eta artelanak zabaltzen zituzten artistak eta literatoak bultzatzen eta babesten, monarkia katolikoa bermatuz. Garai honetan Petrarka, Michelangelo eta Leonardo da Vinci nabarmendu ziren.

2. Gizarte eta ekonomia aldaketak

Egitura feudalaren gainbehera burgesiaren indartzearekin batera gertatu zen. Italiako hiriak...

Inpresionismoa

Testuinguru historikoa

• XIX. mendearen azken laurdena, Frantzian (Paris).
• Kapitalismoak eragindako aldaketa tekniko, ekonomiko eta sozialen emaitza da.
• Inpresionistek talde-kontzientzia zuten.
• Argazkigintzaren agerpenak krisi bat eragin zuen pinturan. Horrek ikerketa berriak eta pintura tradizionalarekiko haustura ekarri zituen.
• Abangoardia historikoei atea ireki zien mugimendua izan zen.
• 1874an, lehen erakusketa egin zuten Nadar argazkilariaren estudioan. Akademiak haien koadroak gustuko ez zituenez, beste areto batzuetan aurkezten zituzten lanak. 1874tik 1879ra bitartean, zortzi erakusketa egin zituzten.

Ezaugarri nagusiak

Helburua

• Naturaren aurrean sentitutako zirrara adieraztea; bat-bateko inpresioak atzematea.

Kolorea

• Pigmentu berriak

Pintura Gotikoa: Estilo Nagusiak eta Ezaugarriak

Erromanikoaren elizetako horma-pintura desagertu zen, eta margotzeko lekua aldatu zen (erretaulak eta triptikoak), baita miniaturak ere sortu ziren. Pintura gotikoa hiru estilotan sailka dezakegu:

• Trecentoko Gotikoa (Italiako Gotikoa)
• Pintura Flandestarra

Trecentoko Gotikoa (XIV. Mendea)

Italian sortu zen. Horma-pintura ez zen desagertu, eta lan gehienak freskoak dira. Trecento esaten diote italiarrek XIV. mendeari, kultura-giroa adierazteko.

Naturaltasun Handiaren Ezaugarriak

Irudiek sakontasuna dute, espazioan kokatuta daude, itzalak adierazten dira, bolumenak eta sentipenak adierazten dira.

Florentziako Eskola

Cimabue izan zen aitzindaria eta Trecento pinturaren sortzailea. Giottok, berriz, irudiei...

Inprentaren Sorrera eta Bere Eragina Euskal Literaturan

XVI. mendea Pizkunde garaia izan zen. Inprentaren sorrerak erabat aldatu zuen ordura arteko egoera, liburuen zabalkundea erraztuz eta Europako hizkuntza askotan literaturaren hastapenak bultzatuz. Giro aproposa sortu zen literaturarako.

• 1456an, Gutembergek inprenta sortu zuen. Lehen liburua Biblia izan zen.
• Ordura arte, eskuizkribuak urriak eta garestiak ziren, eta latinez idazten ziren gehienbat, aberats eta intelektualen eskuetan zeudenak.
• Inprentaren sorrerarekin, liburuak ugaldu eta merkatu egin ziren, eta herri hizkuntzetara itzultzen hasi ziren.
• Inprenta erabakigarria izan zen Erdi Arotik Aro Modernorako urratsean.

Trentoko Kontzilioa (Erlijioan)

Trentoko Kontzilioa (1545-1563) Eliza Katolikoaren...

Kolorea Hizkera Plastikoan

1-Kolorea hizkera plastikoaren osagaia da, puntua, lerroa, planoa eta testura bezala. Gizakiak eta animalia batzuek duten pertzepzio subjektiboa da, argi ikusgaiko uhin-luzerek sortua.

Argia eta Kolorearen Pertzepzioa

2-Koloreak ezin ditugu argirik gabe ikusi, ARGIA ezinbesteko elementua da koloreen pertzepzioan. Isaac Newton izan zen lehena kolorea argia dela frogatzen. Argi izpia prisma batetik igarotzean ortzadarraren koloretan deskonposatzen zela ikusi zuen.

Argi Ikusgaia eta Uhin Elektromagnetikoak

3-Argia energia izanik uhin elektromagnetikoz osatuta dago, eta beste uhin batzuk bezala zabaltzen da: irratia, soinua... Argi ikusgaia giza-begiak ikus dezakeen espektro elektromagnetikoaren zatiari deitzen zaio, (380-...

Arkitektura Gotikoa: Katedralen Garaia

Arte gotikoaren aroa katedralen garaitzat jo genezake, eta hirietako artetzat. Biziki handitu ziren orduan hiriak, ikusgarriro hazi zen haietan ekonomia eta bizkor zabaldu ziren gremioak, orduko hirietako biztanleen erlijiotasun sendoarekin batean. Frantzian hasi zen mugimendua, baina laster hedatu zen Espainia, Alemania, Italia eta Europako beste lurralde batzuetara. XII. mendearen bigarren zatian sortu zen estilo berritzailea.

Giro Ideologikoa eta Saint Denis Basilika

Giro ideologiko horren erakusgarri gardena eskaintzen digute Hugo de Saint Victor teologoak eta Suger abadeak, Parisko Saint Denis abadiako abade nagusiak, eliz espazioaren inguruan plazaratu zituzten ideiek. Saint Denis basilika izan zen,...