Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Veneziako pinturaren ezaugarriak

Veneziako pinturak Ekialdeko herriekin izan zuen harremanak eragin kultural handia ekarri zion, eta horrek eszena exotikoak sartzea ekarri zuen. Burgesiaren garapenak, ohiko familia dotoreen etxe bikainen bidez, maila soziala eta merkatu artistikoa bultzatu zituen, enkarguen bidez babestuta.

Obren ezaugarri nagusiak

• Serenitatea, oreka eta batez ere sentsualitatea.
• Argitasunaren islatzeko zaletasuna: Venezia hiriko argitasunaren islak, izarnadurak eta ñirñirrak paleta askatasunez eta pintzelada askeekin jasotzen dira.

Kolorea

Marrazkia baino gehiago, koloreen balio adierazkorra askatu eta goraipatu zuten. Kolorea kutsu sentsual eta apalarekin jantzi zuten, eta lerrotasuna eta ingerada zehatzak bigarren planora utzi...

Eskultura:

Ezaugarri orokorrak

Eskultura monumentala berreskuratu zen. Eskultura erlijioso izaerakoa da, eta eliza eta monasterioen arkitekturari lotuta agertzen da. Irudiak ageriko espazioaren mugetara moldatzen dira. Irudia ez da batere naturalista; konbentzioen eta estereotipoen bidez aurkezten da. XI. mendetik aurrera, formak gero eta naturalistagoak dira.

Ikonografiak eduki sinbolikoa zuen, eta ikasbide gisa erabili zen.

Bereizgarri formalak

• Antinaturalismoa
• Sinbolismoa
• Markoaren legera mugatutako eskultura
• Zentzu hierarkikoa
• Hieratismoa
• Frontalitatea
• Estatismoa
• Bidimentsionaltasuna
• Estilizazioa
• Errepikapena

Elizetako aurrealdeetan eta kapiteletan aurkitzen ditugu.

Gai ikonografikoak

Aldareko timpanoetan

Azken Epaiketa izan zen elizetako timpanoetan gehien...

Errenazimenduko pintura italiarra

Masaccio eta perspektibaren hasiera

Pintura: Masaccio-ren obretan gotiko internazionalaren eragina eta Brunelleschi eta Donatello-ren eragina ikus daitezke. Bere lanetan perspektiba espazioan eta irudietan nabarmena da.

San Pedroren zergak

San Pedroren zergak: Quattrocento-ko arkitektura, paisaia naturala eta buruan dituzten aureolak nabarmentzen dira.

Paradisuko erbesteratzea

Paradisuko erbesteratzea: mugimendua ez da erreala eta espazioa apurtua agertzen da.

Trinitatea

Hirutasuna: arkitekturan Jesus, Sena, Espiritu Santua, Joan eta Maria, kolomak, orden konposatua, kanoi-gangak, erdi puntuko arkua, kasetoidun dekorazioa, gizakiaren eskeletoa, noble baten izena eta kolore tartekatuak agertzen dira.

Paolo Uccello eta

Erromatar artea

K.a. 1895. urtetik aurrera birbaloratzen hasi zen erromatar artea. Greziar eta etruriarrenganako eragina izan zuen, eta mendebaldeko artean izango zuen eragina.

Aroak

• Etruriarra: K.a. VIII. mendetik K.a. VI. mendera arte.
• Errepublikarra: K.a. 509-K.a. 27.
• Inperiokoa: K.a. 27-K.o. 476.

Arkitektura

Ezaugarri orokorrak

• Originaltasun handiagoa.
• Injinieritza lanak.
• Egituraren garrantzia.
• Barne espazioak interesatzen zaizkie.

Eraikuntza elementuak eta eraginak

• Etruskoengandik: arkua eta ganga.
• Greziarrengandik: ataburu sistema.
• Egitura dinamikoak.

Materialak

Hormigoia, morteroa, adreilua eta marmola.

Aparailu-sistemak

• Opus reticulatum: tesela txikiekin egina.
• Opus testaceum edo latericium: adreiluz egina.
• Opus quadratum: harlauza paralelepipedoak morteroz

Pintura Barrokoa Europan

Italia: Caravaggiok pintura barrokoaren sorkuntzan eragin handia izan zuen. Kontrarreforma garatzeak katolizismoari arte mota berri bat sortzeko beharra eman zion. Naturalismo berri bat sortu zuen, begirada itxi batean sartzen zitezkeen pertsonaiak eta objektuak, argi-ilun efektuekin.

Errenazimenduaren garaian hedatu ziren lerro horizontal eta bertikalen konbinaketetan oinarritutako konposizio guztiz ordenatuak. Horietatik urrunduz, diagonal baten konposizioak bereizi zituen, irudiaren batasuna hautsi gabe.

Flandes

Europak pinturan landu ez zituen gaiak erabili zituzten: genero-eszenak, nekazari bizitza, natura hilak eta paisaiak.

Rubens

Rubens Flandesko pintore garrantzitsuena izan zen. Carracci eta Caravaggio ezagutu zituen,...

Hizkuntzen egitura eta sailkapena

Egitura: Monosilabikoak: erroak ez dira inoiz aldatzen. Funtzioa jakiteko esaldiaren ordena ari behar da begiratu. Txinera adibide klasikoa da.

Eranskariak: erroak batetik bestera ondoan jarri, eta hizkera osatzen da, hitzak bat egin gabe. Finlandiera eta japoniera dira adibideak.

Malgukariak: erroa eta morfemak dituzte. Indoeuroparren hizkuntzak dira.

Genetika

Familiakasailkatu: elkarren antzekoak dira. Amahizkuntza beren kabuz dago. Metodo konparatiboa erabiltzen da.

Indoeuroparren hizkuntzak

Asia erdialdetik, Errusiako hegoaldera bizi zen herri nomadako batek hasiera batean hizkuntza bakarra hitz egiten zuen: protoindoeuropearra. Hemendik sortu ziren indoeuroparrak. 19. mendera arte, hipotesi bat zegoen: metodo...

Erroma aintzinako botere militar eta politiko boteretsuena izan zen, eta hainbat modutan gobernatu zuen bere lurraldea.

Erromatar Inperioaren Zabalkundea

Lurralde asko konkistatu zituen, Europa, Afrika iparraldea eta Ekialde Hurbila barne, ejertzito handi eta disziplinatu baten laguntzaz. Hiriak fundatu zituzten, kontrol politikorako zentro, kultur eta merkataritza guneak izan zirenak. Gizarte eredua sortu zuten, oinarrituta esklabotzan eta hierarkia sozialean.

Eraikuntza teknika aurreratuak erabili zituzten, eta zibilizazio komun bat sortu zuten inperio osoan zehar, honako ezaugarri hauekin:

• Hizkuntza: latina
• Zuzenbidea: zuzenbide erromatarra
• Bizimodua: ohitura partekatuak

Sistema Politiko Desberdinak

Erromak hainbat sistema politiko izan zituen historian...

Humanismoa

Humanismoa Italiatik Europa osora zabaldu zen mugimendu intelektuala izan zen. Haren oinarriak printzipio filosofikoetan eta antzinateko literatura klasikoan zeuden.

Garai hartan Europan inprenta asmatu zuten, eta horri esker ideiak lehen baino azkarrago zabaldu ziren liburuen bidez.

Filosofo nabarmenak

• Tomas Moro: teorikorik nabarmenena izan zen. Haren pentsamendua moral kristauan oinarritzen zen. Utopia lanean monarkia despotikoa, materialismoa, jabetza pribatua eta pribilegioak kritikatu zituen.
• Nicolás Maquiavelo: pertsonaia garrantzitsuenetakoa. Bere pentsamendu errealistak ez zuen printzipio moralei jarraitzen. Printzea lanean agintearen autonomiari eta agintzeko moduari buruzko ideiak azaldu zituen. Haren iritziz, agintzeko maltzurkeria

ELEMENTU APAINGARRIAK

Arku itsuak (arkuak baina guztiz itxiak, ezin da pasa ez argirik ez pertsonarik estalita baitaude).

Lesenak, arku itsuen bezalakoak baina txikiagoak.

ERAIKINAK:

ELIZAK

Oinplano motak

Basilikala

Erromatar basiliketan oinarritua Nabe bat edo batzuk, burualdea ábside formaduna duena

 Gurutze latinoa Beso bi dituen gurutzea eredu duen oinplanoa

Erromesak

Girola handia duen oinplanoa, erlikiak bisitatzeko aukera ematen duela, kultua hautsi barik

Kanpoko elementuak:

Dorreak

Egitura erantsia, zirkularra, karratua edo poligonala izan daiteke Funtzio defentsiboa edo kanpandorrerakoa

Portadak

Ate apaindua; bertan, Pantokrator agertu ohi da Tetramorfos inguratura. Mainelak banatzen du eta arkiboltak inguratzen ditu.

Absideak

Elizaren zati bat da,...

INTRODUKZIOA

XII.mendearen erdian hasi zen garatzen eta XVI. menderaren hasiera arte iraungo du. XII.mendetik aurrera birpizkundea eta giza klase baten sorkundea ezagutuko du Europak: burgesia. Mundu erromanikoa nekazaritzakoa zen eta nobleziak eta kleroak boterea mantentzen zuten. Jainkoa epaile bezala ikusten zuten, ahalguztiduna eta errukigabea. "Egi errebelatuaren" aurrean, "arrazonamendua" agertuko da. Ezagutza berriak sortzen dira eta hauei esker, katedralak altxatuko dira. Erromanikoan eraikuntzarik inportanteenak monastegiak izan ziren, Gotikoan eraikuntzarik inportanteena katedrala izango da. Katedrala hiritar gutztiak lotzen dituen lokarria izango da. Gotikoari mina interesatzen zaio, sufrimendua: horrexegatik Jainkoa minduta errepresentatuko...