Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Epitelio-ehuna

Epitelio-ehuna: Egiturak estaltzen ditu, substantziak jariatzen eta etengabe berriztatzen.

Estaldura-epitelioa

Estaldura-epitelioa: Gorputzaren azalerak estaltzen ditu, barru zein kanpokoak. Egiturak babesten dituzte; batzuk substantziak xurgatzen dituzte, eta beste batzuk ez. Espazio gutxi dituzte, oso gutxi eraldatuak eta gutxi espezializatuak. X2

Guruin-epitelioa

Guruin-epitelioa: Substantziak jariatzen espezializatua.

Ehun-konektiboak

Ehun konektiboak: Gainontzeko ehunak elkartzen, eusten, elikatzen eta babesten dituzte.

Konjuntiboa

Konjuntiboa: Gainontzeko ehunak lotu eta erlazionatzen ditu.

• Kolageno eta elastina ugari
• Funtsezko substantzia dentsua eta urtsua
• Fibroblastoak: matrizea sortzen duten zelulak
• Gantz-zelulak: lipidoak gordetzen

Metabolismoa eta Nutrizioa

Metabolismoa: Zelularen barruan gertatzen diren eta energia lortzea helburu duten erreakzio kimikoen multzoa da. Prozesu hauek entzima espezifikoen bitartez katalizatzen dira, ibilbide metabolikoen bidez kateatuz eta erredox (oxidazio-erredukzio) prozesuak erabiliz.

Nutrizio motak

• Autotrofoak: Ingurunetik elikagai ez-organikoak hartu eta euren elikagai organiko propioak sintetizatzen dituzte.
• Heterotrofoak: Beste izaki bizidun batzuetatik lortutako elikagai organikoak hartzen dituzte.

Fotosintesiaren faseak

• Fase argitsua: Kloroplastoetako tilakoideen mintzean gertatzen da.
• Fase iluna: Kloroplastoen stroman gertatzen da.

Izaki Bizidunen Sailkapena

Zelula anitzeko izaki bizidunak

• Talo motakoak: Alga eta onddoak.
• Briofitoak: Goroldioak

Gizarte Estamentala eta Taldeak

Antzinako Erregimena XVIII. mendean Europan indarrean zegoen sistema politiko, sozial eta ekonomikoa zen.

Gizartea hiru estamentutan banatzen zen. Gizarte eredu horren oinarrizko ezaugarriak hauek ziren:

• Pribilegioak: Gizarteko bi estamentu pribilegiatuak noblezia eta kleroa ziren. Abantaila handiak zituzten.

Noblezia

• Goi noblezia: Ondasun handiak zituen, jaurgo-eskubideengatik dirua jasotzen zuen eta armadan goi karguak lortzen zituen.
• Behe noblezia: Burgesia aberatsarekin ahaidetzen ahalegintzen zen.

Kleroa

• Goi kleroa: Familia nobleen semerik gazteenak izan ohi ziren.
• Behe kleroa: Herri xehekoak izaten ziren.

Herri Xehea

• Bi talde zeuden: nekazariak eta burgesak.
• Inmobilismoa: Estamentu batean jaiotzen baziren, ezin zen

Materiaren Egoerak eta Teoria Zinetikoa

Tenperatura handitzean materia dilatatu eta partikulen mugimendua handitu egiten da. Teoria zinetikoaren arabera, materia partikula txikiz osatuta dago eta hauek etengabe mugitzen dira.

Materiaren Propietateak

• Solidoak: Forma eta bolumen konstantea dute; ez dira hedatzen ezta konprimatzen ere. Dentsitatea likidoen antzekoa da.
• Likidoak: Forma aldakorra eta bolumen konstantea dute. Ez dira hedatzen eta oso gutxi konprimatzen dira. Tenperatura handitzean dilatatu egiten dira.
• Gasak: Forma eta bolumen aldakorra dute. Hedatu eta uzkurtu egiten dira.

Gasen Legeak

• Boyle-Mariotte: P1 · V1 = P2 · V2 (tenperatura aldatu gabe).
• Gay-Lussac: P1 / T1 = P2 / T2 (bolumena aldatu gabe).
• Charles: V1 / T1 = V2 / T2 (presioa aldatu

ESTRATIFIKAZIOAGizarte estratifikazioa: Gizarte bereizketa eta gizarte desbardintasuna alkartuz = gizarte estratifikazioa. Gizartearen banaketa geruzetan (estratoetan) Ezaugarriak: Egiturazkoa Gizartearen berezkoa Orokortua Iraunkorra Gizarte antolatzailea Hierarkikoa

Motak 1. Esklabotasuna:

- Gizarte desbardintze muturrekoa. - Gizabanako batzuk beste batzuen jabe dira. -Esklabotasunaren legitimazioa ideologikoki (e.a. sinismen arrazistak) eta legalki babestua.

2. Kasta:

- Indian dau adierazpide argiena.- Jaiotzetik jasotako bizitza osorako gizarte lekutzea. (Endogamia arauak) - Geruza itzi eta zurrunak. (Gizarte mugikortasun eza)- Instituzionalizazio maila altua, erlijio hinduari esker bermatua.

3. Estamentuak:

- Europar feudalismo garaiko estratifikazioa...

Familiartekoen beharrak

• Pertsonala: Laguntza emozionala eta psikologikoa. Depresioa, beldurrak, elikadura eta loarekin erlazionaturiko arazoak lantzen dira.
• Familiarra: Norberaren bizitza ez guztiz alde batera uzteko laguntza. Familiartekoen osasun arazoak eta arazo ekonomikoak lantzen dira.
• Soziala: Gizarteak eskaintzen dituen zerbitzuen eta baliabideen inguruko informazioa.

Adineko pertsonekin esku-hartzeko estrategiak

• Bizitza estilo positiboa bultzatu.
• Beraiekin hitz egin, maitasuna eta atentzioa eskainiz.
• Beraien autonomia, izakera eta autoestimua errespetatu.
• Pazientzia eta sentsibilitatea izan.
• Jarduera fisikoak bultzatu: paseoak eman, kirola praktikatu, etab.

Urritasunak dituzten pertsonekin estrategiak

• Beharrak dituen pertsonari ahalik eta autonomoen

Antzinako Erregimenaren krisia (1808-1814)

Antzinako erregimenaz

Zer da?

• Frantziar eta industria iraultzaren aurreko egoera.
• Espainian, independentzia gudarartekoa.
• Desberdintasuna da nagusi.

Gizarte estamentala

Gizartea estamentuetan banatuta dago, bakoitzaren jaiotzaren eta jatorriaren arabera, eta horrek desberdintasunak sortzen ditu:

• Pribilegiatuak: nobleak (kargu publikoetarako aukerak; ez dute betebeharrik edo kargurik).
• Ez pribilegiatuak:
  • Burgesia: botere ekonomikoa du; ez du gehienetan botere politikorik.
  • Nekazariak: ez dute botere ekonomikorik ezta politikorik.

Politika

• Erregetza / monarkia absolutista → Erregeak du botere guztia: legegilea, judiziala eta betearazlea.
• Botere banaketarik ez. Jainkoarengandik jasotako boterea. Sufragiorik ez.
• Toki

Espainiako Hirien Hierarkia

Espainiako hirien hierarkia hiru zatitan banatzen da:

1. Metropoliak: Hierarkiaren tontorrean dauden metropoliak dira; eginkizun dibertsifikatuenak dituzte eta eragin zabala dute.
   • Nazioko metropoliak: Madril eta Bartzelona inguruak. Eginkizun dibertsifikatuak eta eragin-esparru handia dute, nazioarteko beste metropoli batzuekin harreman estuak izanik.
   • Eskualde-metropoliak: Valentzia, Sevilla, Bilbo, Malaga eta Zaragoza inguruak. Metropoli ertainak dira, eginkizun dibertsifikatu eta espezializatuak dituzte, eskualdean eragina dute eta nazioko beste inguru batzuekin lotura estuak dituzte.
   • Bigarren mailako metropoliak: Valladolid, Iruña eta Palma. Eginkizun dibertsifikatu eta espezializatuak dituzte.
2. Hiri ertainak: Probintzietako

Zer da lan arriskuen prebentzioa?

Enpresako zuzendaritzak onartu beharreko agiria da, eta elementu hauek izan behar ditu: enpresaren identifikazioa, enpresaren antolaketa-egitura, ekoizpenaren antolaketa, enpresako prebentzioaren antolaketa, prebentzioaren arloko politika eta helburuak.

Zertan datza “arriskuen ebaluazioa”? Zein etapa antzeman daitezke?

Prozesu honen bidez, eragotzi ezin diren arriskuak zenbaterainokoak diren aztertzen da, eta beharrezko informazioa biltzen da, enpresaburuak prebentzio-neurri egokiak hartu eta lehentasunez abian jarri ditzan.

• Arriskua check-list baten bidez (azterketa galdetegia edo gida) aztertzea.
• Arriskuaren zenbatespena egitea (zenbaterainokoa, larritasuna...).
• Arriskuaren balorazioa (arrisku maila: altua,