Hasiera / Apunteak / Historia /

Antzinako Erregimena eta Erregimen berria: krisia eta eraldaketa (1808-1814)

Historia-n eguneratua3,06 KB

Laburpena

Dokumentuak Antzinako Erregimenaren ezaugarriak azaltzen ditu: gizarte estamentala, monarkia absolutista, nekazaritzan oinarritutako ekonomia eta eliza-tradizioen pisua. Ondoren, Frantziar Iraultzaren ondorioz sortutako Erregimen berria aztertzen du: liberalismoa, botere banaketa, konstituzioa eta gizarte klasista. Ikasleak bi eredu horien arteko aldeak ulertuko ditu.

Funtsezko puntuak

  • Antzinako Erregimenean gizartea estamentuetan banatuta zegoen: pribilegiatuak (nobleak) eta ez pribilegiatuak (burgesia eta nekazariak).
  • Erregetza absolutistan erregeak botere guztia zuen: legegilea, judiziala eta betearazlea.
  • Ekonomia nagusiki nekazaritzakoa zen, eta lurrak noble eta elizarenak ziren.
  • Gremioek askatasun eza sortzen zuten.
  • Erregimen berrian liberalismoa eta kapitalismoa nagusitu ziren; gremioak desagertu eta lurrak desamortizatu ziren.
  • Erregetza konstituzionalean botere banaketa dago eta konstituzioa erregearen gainetik dago.
  • Erregimen berrian gizartea diruaren arabera klasista da: burgesia eta proletargoa.

Frogatu zeure burua

Antzinako Erregimenaren krisia (1808-1814)

Antzinako erregimenaz

Zer da?

  • Frantziar eta industria iraultzaren aurreko egoera.
  • Espainian, independentzia gudarartekoa.
  • Desberdintasuna da nagusi.

Gizarte estamentala

Gizartea estamentuetan banatuta dago, bakoitzaren jaiotzaren eta jatorriaren arabera, eta horrek desberdintasunak sortzen ditu:

  • Pribilegiatuak: nobleak (kargu publikoetarako aukerak; ez dute betebeharrik edo kargurik).
  • Ez pribilegiatuak:
    • Burgesia: botere ekonomikoa du; ez du gehienetan botere politikorik.
    • Nekazariak: ez dute botere ekonomikorik ezta politikorik.

Politika

  • Erregetza / monarkia absolutista → Erregeak du botere guztia: legegilea, judiziala eta betearazlea.
  • Botere banaketarik ez. Jainkoarengandik jasotako boterea. Sufragiorik ez.
  • Toki batzuetan foruak mantentzen dira.
  • Desberdintasuna herrien artean: foruak.
  • Erlazionatutako oharra: Euskaldunak kaparetasun unibertsala: zergak ez, kargu publikoetarako aukera...

Ekonomia

  • Nekazaritza da alor garrantzitsuena: abeltzainak, artzainak...
  • Beraiek lan egiteko lurrak noble eta elizarenak dira, eta amortizatuta zeuden botereari eusteko.
  • Mesta 1836 urterarte egon zen eta abeltzainak besteengandik desberdintzen zituen.
  • Gremioak sortzen zuen askatasun eza.

Pentsaera

  • Eliza eta tradizioek pisu handia dute.
  • 1834rarte, inkisizioa etorri zen berriz ere, askatasunaren aurka.

Erregimen berria (Frantziar Iraultza)

Ekonomia

  • Liberalismoa edo kapitalismoa: askatasuna; gremioak desagertu eta lurrak desamortizatu egin ziren.

Politika

  • Erregetza konstituzionala edo parlamentarioa → botere banaketa (erregeak ez du bere aldetik bakarrik agintzen).
  • Errepublika.
  • Sufragioa → jendeak bozkatuko du (adina eta diruaren arabera: unibertsala edo zentsitarioa).
  • Konstituzioa → estatu bateko legedia gorena (bozkatzeko eskubidea nork duten esaten da bertan, gobernuaren eta elizaren erlazioa, autonomia erkidegoak…) eta erregearen gainetik dago.
  • Berdintasuna: foruak desagertu ziren.
  • Eliza eta estatuaren bereizketa: tradizioek eta elizak boterea galtzen dute egoera ekonomikoagatik.
  • Gizarte klasista: berdintasuna bermatzeko ideiak (jaiotzez denok berdinak), baina banaketa praktikoa diruaren arabera gertatzen da.
  • Egiturazko banaketa: burgesia (dirudunak) eta proletargoa (diru gabeak).

Gizartea

Klasista: diruaren arabera antolatuta → burgesia eta proletargoa.

Pentsamendua

  • Eliza eta estatuaren bereizketa.
  • Liberalismoa eta askatasuna nagusi.
  • Elizak eta tradizioek boterea galtzen dute.
  • Berdintasuna helburu.

Deskargatu

PDF Word HTML

Ohiko galderak

Zer da Antzinako Erregimena?

Frantziar eta industria iraultzaren aurreko egoera da, non gizartea estamentuetan banatuta zegoen eta erregeak botere absolutua zuen. Espainian independentzia gerraren aurrekoa da.

Zein dira Erregimen berriaren ezaugarri nagusiak?

Liberalismoa edo kapitalismoa, erregetza konstituzionala edo parlamentarioa, botere banaketa eta konstituzioa. Eliza eta estatua bereizten dira eta foruak desagertzen dira.

Zer ondorio izan zituen desamortizazioak?

Lurrak desamortizatu ziren, eta horrek Antzinako Erregimeneko lur-egitura aldatu zuen. Testuak ez du xehetasunik ematen ondorio horiei buruz.

Frogatu zeure burua

Berrikuspen-txartelak

Sakatu txartel bat erantzuna ikusteko.

Testa

1. Zein estamentutan zeuden nobleak Antzinako Erregimenean?
2. Nola banatzen zen botere politikoa Antzinako Erregimenean?
3. Zer gertatu zen gremioekin Erregimen berrian?
4. Zein da erregetza konstituzionalaren ezaugarri nagusia?
5. Nork gainditzen du konstituzioak?

AA bidez dokumentutik sortutako galderak: egiaztatu erantzunak testuarekin.