Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Fusiblea: Funtzioa eta Babesa

Fusiblea konexio-aparatu bat da, zirkuitu elektriko bat irekitzeko balio duena. Horretarako, korronteak balio jakin bat denbora-tarte batez gainditzen duenean, korrontea eteten du, zirkuitua babestuz.

Errele Termikoa: Gehiegizko Intentsitatearen Babesa

Errele termikoa babes-gailu bat da, gehiegizko intentsitateak gailu termiko baten bidez detektatzen dituena, zirkuitua eta konektatutako ekipoak babesteko.

Etengailu Magnetotermikoa: Zirkuituaren Kontrola

Etengailu magnetotermikoa konexio-aparatu mekaniko bat da, zirkuituaren baldintza normaletan korronteak ezartzeko, jasateko eta eteteko balio duena. Era berean, zirkuituaren baldintza anormaletan (adibidez, gainkarga edo zirkuitulaburra) korrontea eteteko ere erabiltzen...

Euskadiko Klimen Sintesia

Definizioa

Lurreko leku batean, denbora luzean atmosferak duen egoera orokorrari deritzo.

Klima Faktoreak

• Latitudea

  45º inguruan dagoenez, klima hezea eta epela da.

• Altitudea

  Oso aldakorra da, 0,65 gradu 100 metroko.

• Erliebea

  Mendilerroen kokapena ekialde-mendebaldekoa da. Ebroko haranean hezetasuna txikia da, prezipitazioak urriak, eta tenperatura-bitartea handiagoa. Föhn efektua iparraldeko Kantauriko kostaldean nabarmena da.

• Itsasoaren Eragina

  Mexikoko itsaslaster beroek prezipitazio ugari ekartzen dituzte Kantauriko itsasora. Neguan 10 gradu inguru eta udan 20 gradu inguru. Brisa efektua ere badago.

• Faktore Termodinamikoak

  Jet Stream. Atmosferaren zirkulazioa beheko geruzetan: antizikloiak dira nagusi. Europako antizikloiek

...

LITOLOGIA: Koropleta Mapa

Irudi legenda, non eremu silizeoak laukiz... Mapak eskala grafikoa du. Mapa litologikoak hiru eremu litologiko ezberdinen banaketa erakusten du:

Eremu Silizeoa

Iberiar Penintsulako (IP) mendebaldeko erdialdean, Galizia-Asturiasko lurretatik hasi eta mesetaren mendebaldetik jarraitzen du (Portugal barne), Salamanca, Extremadura eta Huelvako eremua hartuz. Penintsulako ekialdeko erdialdean adar moduan sarrerak ditu (Kantauriar mendikatearen ekialdeko zatia, Sistema Zentrala, Toledoko mendiak, Sierra Morena), baita irlak sortuko balitu bezala ere (Pirinio axiala, Iberiar mendikatearen zonalde batzuk, Kataluniako kostaldeko mendiak eta Sistema Betikoa). Nafarroan: Alduide, Oroz-Betelu eta Aiako Harrien mendigune zaharretan,...

Materialen Propietate Mekanikoak

Gogortasuna

Material batek beste batek marrarik ez egiteko duen erresistentzia da.

Harikortasuna

Trakzio indar bat eraginez, deformazio iraunkorra hartzeko gaitasuna.

Hauskortasuna

Aldez aurretik apur bat edo ezer ez deformatu gabe apurtzen diren materialen ezaugarria.

Zailtasuna

Apurtzea eragiteko behar den energia kantitatea neurtzen du.

Trakzioarekiko Erresistentzia

Apurtzea eragiten duten karga egoerak aplikatzen direnean, azalera-unitate bakoitzeko sortzen den indarra da.

Elastikotasuna

Deformazioa eragiten duen indarra desagertzean, aurreko forma berreskuratzeko gaitasuna.

Nekeari Erresistentzia

Aldian aldiko esfortzuak, behin eta berrirokoak, jasateko gaitasuna.

Xaflakortasuna

Konpresio indar bat eraginez, deformazio...

Afrikaren banaketa

Gatazkak saihesteko, Bismarckek deituta, Berlineko Konferentzian (1884-1885) bildu ziren, eta bertan Afrikaren banaketa erabaki zuten. Konferentziak ezarritakoaren arabera, kostaldeko zati bat izateak barrualdea ere okupatzeko eskubidea ematen zuen. Ituna sinatu eta hurrengo urteetan, azkartu egin zen kontinentearen okupazioa.

Asian eta Ozeanian hedatzea

Asian ondo antolatutako estatuak zeuden. Hori dela eta, ohikoagoak izan ziren kontzesioen sistema eta eragin-eremuen banaketa. Hala ere, lurralde batzuk Erresuma Batuaren, Frantziaren eta Herbehereen esku geratu ziren. Beste potentzia batzuk ere hedatze kolonialean murgildu ziren. Errusiak Siberia gehitu eta Indiarantz eta Txinaratz hedatu zen; Estatu Batuek Espainia Filipinetatik...

Pedro Agerre "Axular" (1556-1644)

Biografia

Pedro Agerre Azpilikueta, Axular izengoitiz ezagunagoa, apaiza eta euskal idazle handienetakoa da. Jaiotzez nafarra, goitizena bere baserritik datorkio, Lapurdiko mugan dagoen Urdazubiko Axular baserritik, hain zuzen. Salamancako Unibertsitatean egin zituen ikasketak. Apaiztu ondoren, Donibane Lohizunera joan zen. 1600ean, Sarako parrokiako erretore izendatu zuten, eta han bizi izan zen hil arte. Idazle, sermoilari eta hiztun oparoa izan zen, eta horregatik izan zuen hainbesteko eragina geroko euskal idazleengan.

Obra, gaiak eta balioa: Gero

Obra bakarra eman zuen argitara: Gero, bi partetan banatua eta berezia. Erlijio- eta aszetika-liburua da, kristauak bide zuzenetik ez aldentzeko eta salbaziorako...

Sozializazioa: Zer da eta nola garatzen da?

Sozializazioa prozesu bat da, non gizabanako bakoitzak bere gizarteko kultura bereganatu, identitate propioa garatu eta pertsona bilakatzen den. Bizitza osoa ematen dugu sozializatzen, baina bi etapa bereizten dira:

1. Lehen mailako sozializazioa

Haurtzaroan gertatzen da, familiaren baitan. Etaparik garrantzitsuena da, gizabanakoa gizarteratzea baitu helburu. Haurrak familiakoen jarrerak eta balioak hartzen ditu, eta etxeko giroarekin identifikatzen hasten da. Prozesu hau ez da soilik ezagutza bidezkoa; alderdi emozionalak ere berebiziko eragina du.

2. Bigarren mailako sozializazioa

Prozesu horretan mundu instituzionalak barneratzen dira. Erakundeetan parte hartu beharko du gizabanakoak. Berak erabakiko...

Ehunak: Definizioa eta Osagaiak

Ehuna espezializatutako zelulen multzoa da. Askotan, ehunek zelulak edukitzeaz gainera, zelula horiek substantziak sortzen dituzte. Horiei zelularteko substantzia deritze. Funtzio bera egiteko elkartzen diren zelula multzoari ehun esaten zaio. Gehienetan, mota bereko zelulak elkartzen dira.

Ehun Epiteliala

Gorputzaren kanpoko gainazala eta organoen barnealdea nahiz kanpoaldea biltzen ditu. Bi mota nagusi daude:

• Estaldura epitelioa: Zenbait zelula geruzak osatuta egon daiteke. Haren funtzioa babestea da.
• Guruin epitelioa: Substantziak sortzen eta jariatzen espezializatutako zelula epitelialek osatzen dute. Multzotan biltzen dira eta guruin izeneko egiturak osatzen dituzte.

Nerbio Ehuna

Nerbio ehunek entzefaloa, bizkarrezur-...

Klima Kontinentala

Iberiar penintsularen barnealdean kokatzen da (Ebro haranaren erdiko zatian izan ezik). Prezipitazio urriak eta moderatuak dira (300-800 mm). Bitarte termiko handia (16ºC-tik gora). Itsasoaren eraginik ez.

Hiru eremu bereizten dira:

Ipar Goi-lautada eta Guadalajara, Teruel eta Cuencako Goi-lautadak

Udak freskoak (22ºC-tik behera). Neguak hotzak (6ºC-tik behera). Izozteak eta lainoak ohikoak dira.

Hego Goi-lautada eta Ebroren Haranaren Ertzak

Udak beroak (22ºC-tik gora). Neguak hotzak, baina izozteak ez dira oso ugariak.

Extremadura eta Andaluziaren Barnealdea

Udak oso beroak. Neguak moderatuak (6-10ºC).

Klima Lehorra (Subdesertikoa, Estepa)

Iberiar penintsularen hego-ekialdea (HE) eta Ebro haranaren erdiko zatia. Prezipitazio...

Elikadura eta Nutrizioa: Mantenugaiak

Izaki bizidunek, beren materia sortzeko eta bizi-funtzioak betetzeko behar dituzten materia eta energia lortzeko, zenbait prozesu baliatzen dituzte; prozesu multzo horri nutrizioa deritzo.

Nutrizioa prozesu ez-borondatezkoa eta oharkabekoa da. Energia lortzeko eta gure gorputza sortzeko baliatzen ditugun substantzia kimikoei mantenugaiak deritze. Mantenugai horiek elikagaietatik lortzen ditugu. Elikagaiak, dituzten mantenugaien eta horien kantitatearen arabera bereizten dira.

Izaki bizidunok elikaduraren bidez hartzen ditugu elikagaiak. Elikagai horiek gure dieta osatzen dute eta gure nutriziorako beharrezkoak dira.

Mantenugai Motak

Mantenugaiak bi motatakoak izan daitezke: ez-organikoak eta organikoak.

Mantenugai

...