Medikuntza eta osasun zientziak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Antigenoak eta Antigorputzak

Definizioak eta Ezaugarriak

Antigenoak: Gorputzera sartzen diren molekula ezezagunak dira, immunitate-erantzuna sortzen dutenak.

Antigorputzak: Serumean, ehun linfoidetan eta zelula batzuen azalean dauden glukoproteinak dira. Immunoglobulina (Ig) edo gamma-globulinak ere esaten zaie. Antigenoak molekula nahiko handiak dira eta aske egon daitezke edo izaki bizidun bati lotuta. Antigorputzek, berriz, Y-itxura dute eta antigenoarekin lotzeko bi elkargune berdin dituzte.

B Linfozitoen Funtzioa

B linfozitoak lipidoen, proteinen eta gluzidoen antigenoak ezagutzeko gai dira, eta erantzun humoralaren arduradunak dira. Antigeno bat dagoenean, antigorputzak sortzen dituzte. Antigeno espezifikoarekin lotzen badira, ugaldu eta azpipopulazioak...

Erizaintzako Arreta Prozesua (EAP)

Zer da EAP? Zergatik da garrantzitsua erizaintzan?

EAP, Erizaintzako Arreta Prozesua, erizaintzako zaintzen metodo zientifikoa aplikatzea da. Pazienteek zaintza egokia jasotzea ezinbestekoa da, eta EAPk hori bermatzen du, osasun arazoak konpontzeko ordena logikoa jarraituz.

EAPren helburuak

• Pazientearen osasun arazoak identifikatzea.
• Pazientearen egoerarako egokienak diren zaintzak prestatzea.
• Zaintzen plana abian jartzea.
• Emaitzak baloratzea.
• Pazientearen osasun arazoak era pertsonalizatuan eta arreta ordenatu eta sistematizatu baten bidez konpontzea.

EAPren ezaugarriak

• Sistematikoa: Planteamendu antolatua du eta erizaintzako jardueren sekuentzia logiko bati jarraitzen dio.
• Malgua eta dinamikoa: Edozein egoeratara

Hezurrak: Egitura eta Funtzioak

Hezurren funtzioak

• Bizi-egituren babesa: Garezurrak burmuina babesten du; saihets-hezurrek bihotza eta birikak, etab.
• Gorputzaren euskarria: Bizkarrezurra enborraren euskarri nagusia da.
• Mugimenduaren oinarri mekanikoa: Mugitzeko, giharrek hezurretatik tiratzen dute, eta hori da gure mugimenduen oinarria.
• Hematopoiesia: Odol-zelulak hezur-muin gorrian fabrikatzen dira.
• Gatzen biltegia: Kaltzioa, fosforoa eta magnesioa, batez ere.

Hezurraren egitura mikroskopikoa

a) Hezur-ehunaren osagaiak

• Zelula mota desberdinak: (osteozitoak, osteoblastoak eta osteoklastoak).
• Zelulen arteko substantzia:
  • Matrize organikoa (oinarrizko substantzia, kolageno-zuntzak).
  • Matrize inorganikoa (kaltzio-kristalak).

b) Hezur-ehun motak

Hezurretan bi...

Desgaitasun fisiko-motorra: definizioa eta sailkapena

Desgaitasun fisikoa honela defini daiteke: “Gorputzaren zati baten edo batzuen mugimendu-gaitasuna nabarmen murriztea”.

1.1. Motrizitate-ezintasunak, garunean eragin gabe

a) Sortzetiko anomaliak

• Arantza bifidoa:
  • Bizkarrezur bifido ezkutatua: irekidura bat orno batean edo gehiagotan, bizkarrezur-muinean kalterik eragin gabe.
  • Meningozelea: irekiduraren bidez meningeak ateratzen dira (hezur-muina ez).
  • Mielomeningozelea: irekiduran hezur-muin zati bat ateratzen da.
• Agenesiak: Organo baten edo ehun baten ez-egote partziala edo osoa.
  • Amelia: goiko edo beheko gorputz-adar bat edo biak falta dira.
  • Meromelia: gorputz-adarra eskuetara edo oinetara murrizten da, hezur txiki baten bidez enborrari lotuta.
  • Mikromelia:

Zirkulazio Aparatuaren Funtzioa

Gasak (O₂ eta CO₂), mantenugaiak/hondakinak eta sistema immuneko zelula batzuk garraiatzea.

Atal Nagusiak

Zirkulazio aparatuak 3 atal nagusi ditu:

• Bihotza
• Odola
• Odol-hodiak

Zirkulazio-aparatuarekin lotutako sistemak

Digestio aparatua, arnas aparatua eta iraitz sistema zirkulazio aparatuarekin konektatzen dira, haien funtzioak betetzeko:

• Digestio aparatua: Xurgatutako ura eta mantenugaiak gorputz osora eramatea.
• Arnas aparatua: Biriketan lortutako oxigenoa gorputz osora eramatea eta gorputz osoko karbono dioxidoa biriketara eramatea.
• Iraitz sistema: Odoleko hondakinak giltzurrunetara eramatea.

Osasun‑hezkuntza: kontzeptua eta helburuak

Osasun‑hezkuntza (ADIBIDEA → Tabernan erre) Esaten da osasun‑hezkuntza dela gizabanakoari informatzea, kontzientziatzea eta gaitzea, banakoaren osasuna eta osasun kolektiboa defendatzeko eta sustatzeko beharrezkoak diren ezagutzak, ohiturak eta jarrerak eskuragarri eduki ditzan. Helburu nagusia da biztanleek osasun hobea lortzera bideratutako bizi‑estiloak aukeratzea, eta, beraz, norberaren osasunerako eta inguruko pertsonen osasunerako arriskuak saihesteko gai izatea.

Osasun‑hezkuntza eta norbanakoaren askatasuna ezin dira bereizi; bereziki, lotura estua dago osasun‑hezkuntzaren eta gizarte‑erantzukizunaren artean. Zuzenean edo zeharka, jarduera ekonomiko asko erlazionatzen dira osasunaren...

Familiartekoen beharrak

• Pertsonala: Laguntza emozionala eta psikologikoa. Depresioa, beldurrak, elikadura eta loarekin erlazionaturiko arazoak lantzen dira.
• Familiarra: Norberaren bizitza ez guztiz alde batera uzteko laguntza. Familiartekoen osasun arazoak eta arazo ekonomikoak lantzen dira.
• Soziala: Gizarteak eskaintzen dituen zerbitzuen eta baliabideen inguruko informazioa.

Adineko pertsonekin esku-hartzeko estrategiak

• Bizitza estilo positiboa bultzatu.
• Beraiekin hitz egin, maitasuna eta atentzioa eskainiz.
• Beraien autonomia, izakera eta autoestimua errespetatu.
• Pazientzia eta sentsibilitatea izan.
• Jarduera fisikoak bultzatu: paseoak eman, kirola praktikatu, etab.

Urritasunak dituzten pertsonekin estrategiak

• Beharrak dituen pertsonari ahalik eta autonomoen

1. Historia Klinikoaren Ezaugarriak

7. artikulua: Intimitaterako Eskubidea

Datuak isilpekoak eta konfidentzialtasun-eskubidearen menpekoak dira; inork ez du datu horiek eskuratzeko aukerarik izango, aldez aurreko baimenik gabe.

14. artikulua: Historia Klinikoaren Kudeaketa

• 1. puntua: Zentro bakoitzean, bakarra. Paziente bakoitzaren asistentzia-prozesuei buruzko dokumentu guztiak bilduko dira, parte hartu duen profesionalaren izenarekin.
• 2. puntua: Artxiboek seguruak izan behar dute.
• 3. puntua: Edukiak egiazkoak izan behar dute. Osasun-administrariek benetakotasuna bermatuko dute, etorkizunean berriro erabili behar badira.
• 4. puntua: Zentroek historia klinikoak artxibatzeko, babesteko eta ez galtzeko neurri tekniko eta antolakuntzakoak hartuko dituzte.

Lagin Biologikoak

Lagin biologikoa: gernua, karkaxak, jariakinak, odola,... edo honelako materialen lagina da. Kanporaketak: ere bai lagin biologikoa, baina, gorputzak bide naturaletik baztertzen dituen hondakinak dira. Mikzioa: gernu-maskuriak beteta dagoenean gernua kanporatzea. Exudatua: odol-hodietatik gertuko ehunetara iragazten den likidoa da. Glukosuria: azukreen presentzia gernuan. Karkaxa: biriketan sortzen den mukositate lodi mota bat da.

Zertarako ateratzen da zainetako odol lagina?

Hainbat froga mikroskopioak egiteko.

Lagin biologikoetan zein analisi mota egingo dira?

• Makroskopioa.
• Mikroskopioa: mikrobiologikoa, anatomia patologikoa eta biokimikoa.

Gernuaren ohiko konposiziotik, zein aldaketa behar dira?

• Osagaiak.
• Kantitatea.
• Kolorea.
• Usaina.