Giza muskulu-sistema: funtzioak, motak eta uzkurdurak
Laburpena
Dokumentu honek giza muskulu-sistemaren oinarriak aztertzen ditu: muskulu-ehunaren funtzioak, muskulu eskeletikoa, kardiakoa eta leuna bereizten ditu, eta uzkurdura motak (isotonikoa, isometrikoa eta auxotonikoa) azaltzen ditu. Azkenik, gorputzeko palanka motak adibideekin azaltzen ditu, bizeps eta biki-muskuluaren kasuak barne.
Funtsezko puntuak
- Muskulu-ehunak uzkurtzeko gaitasuna du eta gorputzaren mugimenduak eragiten ditu.
- Hiru muskulu mota nagusi daude: eskeletikoa (borondatezkoa), kardiakoa (bihotza) eta leuna (nahigabekoa).
- Muskulu eskeletikoak mugimendua sortzen du, gorputza euskarritzen du eta beroa sortzen du.
- Uzkurdura isotonikoa zentrokideak edo eszentrikoak izan daitezke, muskuluaren luzeraren arabera.
- Uzkurdura isometrikoan muskuluaren luzera ez da aldatzen, baina tentsioa sortzen da.
- Gorputzeko hiru palanka motak euskarri-puntuaren, potentziaren eta erresistentziaren kokapenaren arabera bereizten dira.
Muskuluak: Sarrera eta Funtzio Nagusiak
Muskulu-ehunak uzkurtzeko gaitasuna du. Uzkurdura horiek gorputzaren atal ezberdinak mugiarazten dituzte. Muskulu-zuntzekin batera, ehun konektiboak muskulu-zelulentzako nerbioak eta kapilarrak zuzentzen ditu.
Giza gorputzean hiru muskulu mota nagusi daude, bakoitzak funtzio espezifikoak betetzen dituelarik:
- Muskulu Eskeletikoa: Hezurrak mugitzen ditu, borondatezko mugimenduak ahalbidetuz.
- Bihotz-Muskulua (Kardiakoa): Odola bihotzetik ponpatzen du, zirkulazio-sistemaren funtsezko atala izanik.
- Muskulu Leuna: Barrai hutsetatik igarotzen diren gaiak (elikagaiak, airea, etab.) eta odol-hodietako odola mugitzen ditu, nahigabeko mugimenduak burutuz.
Orokorrean, muskulu-sistemak gorputzari egitura ematen dio eta beroa sortzeko gaitasuna du, bere barnealdean sortzen diren erreakzio metaboliko desberdinen bitartez.
Muskulu Motak Zehatzago
Muskulu Leuna
Muskulu mota honen egitura muskulu eskeletikoarenarekin alderatuz, nahigabeko mugimendua burutzen du. Liseriketa-hodietan, arnasketa-bide batzuetan, eta kalibre txikiko arteria batzuetan aurkitzen da, besteak beste.
Muskulu Kardiakoa
Bihotza, azken finean, muskulu bat da. Egitura ildaskatua du eta burutzen dituen mugimenduak nahigabekoak dira. Bere funtzio nagusia odola gorputz osora ponpatzea da.
Muskulu Eskeletikoa
Egitura ildaskatua du eta borondatezko mugimendua burutzen du. Aparatu lokomotorearen elementu aktiboa da eta hiru funtzio nagusi ditu:
- Mugimendua sortu.
- Gorputzaren euskarria izan.
- Beroa sortu, bere barnealdean sortzen diren erreakzio metaboliko desberdinen bitartez.
Muskulu Uzkurdura Motak
Uzkurdura Isotonikoa
Mugimendua burutzen duen muskuluaren laburtze edota luzapena da. Bi uzkurdura isotoniko mota daude:
- Uzkurdura Isotoniko Zentrokidea: Muskuluaren luzera txikitzen denean eta muskuluaren indarrak erresistentziari irabazten dionean gertatzen da. Adibidez, pisu bat altxatzean.
- Uzkurdura Isotoniko Eszentrikoa: Muskuluaren luzera handitzen denean, muskuluaren indarrari erresistentziak irabazten dionean gertatzen da. Muskuluaren luzapena ematen da eta baita ere lan negatiboa eman dela esaten dugu. Adibidez, pisu bat poliki jaistean.
Uzkurdura Isometrikoa
Muskuluak mugitzen ez den pisu edo objektu baten aurka indarra egiten duenean gertatzen da. Muskuluaren luzeran ez da aldaketarik gertatzen, baina tentsioa sortzen da. Adibidez, horma bat bultzatzean.
Uzkurdura Auxotonikoa
Uzkurdura isometrikoa eta uzkurdura isotonikoa ere gertatzen diren uzkurdura da. Hasieran aldi isotonikoa izango da, eta amaieran, berriz, aldi isometrikoa gehiago nabarmenduko da. Adibidez, pisu bat altxatu eta gero posizio jakin batean mantentzean.
Gorputzeko Palanka Motak
Giza gorputzean hiru palanka mota nagusi bereizten dira, euskarri-puntuaren, potentziaren eta erresistentziaren kokapenaren arabera:
Lehenengo Motako Palanka
Bere euskarri-puntua potentziaren aplikagunearen eta erresistentziaren aplikagunearen artean dago. Adibide bat burezurrarekin duen artikulazioa da: erresistentzia buruaren pisua da, eta potentzia garondoko muskulua.
Bigarren Motako Palanka
Erresistentziaren aplikagunea euskarri-puntuaren eta potentziaren aplikagunearen artean dago. Adibidez, oinaren gainean zutik jartzean, non behatzak diren euskarri-puntua, gorputzaren pisua erresistentzia, eta biki-muskuluak potentzia.
Hirugarren Motako Palanka
Potentziaren aplikagunea erresistentziaren aplikagunearen eta euskarri-puntuaren artean dago. Adibidez, ukondo-humeroko artikulazioa, non euskarri-puntua ukondoa den, erresistentzia eskuan daramagun pisua, eta potentzia bizeps muskulua.
Deskargatu
PDF Word HTMLOhiko galderak
Zer funtzio ditu muskulu eskeletikoak?
Muskulu eskeletikoak hezurrak mugiarazten ditu, borondatezko mugimenduak ahalbidetuz. Gainera, gorputzari euskarria ematen dio eta beroa sortzen du.
Zein da uzkurdura isometrikoaren ezaugarria?
Muskuluak ez du mugimendurik sortzen eta bere luzera ez da aldatzen, baina tentsioa sortzen da. Adibidez, horma bat bultzatzean gertatzen da.
Zein da bigarren motako palankaren adibidea?
Oinaren gainean zutik jartzean gertatzen da: euskarri-puntua behatzak dira, erresistentzia gorputzaren pisua da eta potentzia biki-muskuluak ematen du.
Frogatu zeure burua
Berrikuspen-txartelak
Sakatu txartel bat erantzuna ikusteko.
Testa
AA bidez dokumentutik sortutako galderak: egiaztatu erantzunak testuarekin.