Hezurrak, tendoiak eta giharrak: egitura eta funtzioak

Laburpena

Dokumentuak giza gorputzeko hezurren, tendoien eta giharren funtzioak eta egitura azaltzen ditu. Hezurren mikroskopia, hezur-ehun motak eta hezur-muinaren papera aztertzen dira. Giharren sailkapena ere jorratzen da: mugimenduaren arabera eta zuntz motaren arabera.

Funtsezko puntuak

Hezurrek babesa, euskarria, mugimenduaren oinarri mekanikoa, hematopoiesia eta gatzen biltegia egiten dute.
Hezur-ehunak zelulak (osteozitoak, osteoblastoak, osteoklastoak) eta matrize organiko eta inorganikoa ditu.
Hezur-ehun trinkoa kanpoaldean dago eta hezur-ehun arola barnealdean, hezur-muinez beteta.
Hezur-muin gorrian odol-zelulak sortzen dira; muin horia adipozitoz eta hematiez osatuta dago.
Tendoiek giharra hezurrari lotzen diote; lotura zabala eta zapala denean aponeurosia deitzen da.
Giharrek mugimendua eragiten dute, gorputz-beroaren %40 sortzen dute eta jarrera mantentzen dute.
Giharrak lisoak (borondatez kanpokoak), kardiakoak (bihotzekoa) eta eskeletikoak (borondatezkoak) dira.

Frogatu zeure burua

Hezurrak: Egitura eta Funtzioak

Hezurren funtzioak

Bizi-egituren babesa: Garezurrak burmuina babesten du; saihets-hezurrek bihotza eta birikak, etab.
Gorputzaren euskarria: Bizkarrezurra enborraren euskarri nagusia da.
Mugimenduaren oinarri mekanikoa: Mugitzeko, giharrek hezurretatik tiratzen dute, eta hori da gure mugimenduen oinarria.
Hematopoiesia: Odol-zelulak hezur-muin gorrian fabrikatzen dira.
Gatzen biltegia: Kaltzioa, fosforoa eta magnesioa, batez ere.

Hezurraren egitura mikroskopikoa

a) Hezur-ehunaren osagaiak

Zelula mota desberdinak: (osteozitoak, osteoblastoak eta osteoklastoak).
Zelulen arteko substantzia:
- Matrize organikoa (oinarrizko substantzia, kolageno-zuntzak).
- Matrize inorganikoa (kaltzio-kristalak).

b) Hezur-ehun motak

Hezurretan bi hezur-ehun mota aurki ditzakegu:

Hezur-ehun trinkoa: Kanpoaldeko geruza da.
Hezur-ehun arola: Barnealdeko geruza da. Ehun solidoz osatuta dago, eta bertan kaltzifikatu gabeko hutsune batzuk agertzen dira. Hauek hezur-muinez beteta daude (gorria edo horia).
- Hezur-muin gorria: Bertan sortzen dira odol-zelulak (globulu gorriak, globulu zuriak...). Hezur luzeen epifisietan eta hezur lau batzuetan ere aurkitu daiteke.
- Hezur-muin horia: Adipozitoz eta hematiez osatuta. Hezur luzeen diafisian kokatzen da.

Tendoiak

Tendoiak kolore zuriko ehunak dira, eta horien eginkizuna giharra hezurrari lotzea da. Giharra hezurrari lotzen zaion gunea kordoi itxurakoa ez denean, zabalagoa eta zapala baizik, tendoiak aponeurosi izena hartzen du.

Giharrak

Giharren helburua gorputzari mugimendua eman eta kontrolatzea da, uzkurtzeko ahalmena baitute. Uzkurtze hau gihar-zuntzen bidez egiten da. Gihar-zuntz hauek faszikuluetan batzen dira, eta faszikuluak, era berean, batu egiten dira, muskulua eratuz.

Giharren funtzioak

Gorputzaren mugimendua.
Beroa sortzea. Gorputz-beroaren %40 ekoizten dute.
Gorputzaren jarrera mantentzea.

Giharren sailkapena

Mugimenduaren arabera

Errotadoreak, gihar lisoa, kardiakoa eta eskeletikoa.

Zuntz motaren arabera

GIHAR LISOA: Uzkurdura ez-borondatezkoa. Odol-hodi eta organoen barrunbeak babesten ditu. Adibidez: digestio-hodiaren barneko aldean.
GIHAR KARDIAKOA: Ildaskatua da itxuraz eta uzkurdura ez-borondatezkoa du. Adibidez: bihotzeko muskulua.
GIHAR ESKELETIKOA: Uzkurdura borondatezkoa du. Eskeletoari itsatsita dagoena da. Adibidez: trizepsa, kuadrizepsa.

Ohiko galderak

Zer funtzio dute hezurrek?

Hezurrek bizi-egituren babesa, gorputzaren euskarria, mugimenduaren oinarri mekanikoa, odol-zelulen sorrera (hematopoiesia) eta gatzen (kaltzioa, fosforoa, magnesioa) biltegia egiten dituzte.

Zer da tendoi bat eta zer da aponeurosia?

Tendoiak kolore zuriko ehunak dira, giharra hezurrari lotzen dietenak. Lotura hori zabala eta zapala denean, tendoiak aponeurosi izena hartzen du.

Zein gihar mota dago bihotzean?

Bihotzeko muskulua gihar kardiakoa da. Ildaskatua da itxuraz eta uzkurdura ez-borondatezkoa du.