Medikuntza eta osasun zientziak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Giza Biologia eta Immunologia

Odola eta Zelulak

Zelulak: Eritrozitoak (hematieak) + zenbakia, garraioa oxigeno/dioxidoa. GB Defentu orokorra. 2 mota:

• Granulozitoak: Eosinofiloak (defentsa parasitoen aurka), Basofiloak (erantzun hanturazkoa), Neutrofiloak (fagozitoak).
• Agranulozitoak: Linfozitoak (erantzun immune espezifikoa), Monozitoak (tamaina handikoak, fagozitoak, makrofago bihurtzen dira).

Plaketak: Tapoi hemostatikoa. Koagulazioa: fibrinogenoa-fibrina.

Sistema Immunitarioa

Sistema immunologikoa zelula, organo eta ehunez osatuta dago defentsa antolatzeko. Defentsa motak:

• Kanpoko defentsa: Patogenoen sarrera ekidin (azala, mukosak).
• Barneko defentsa: Patogenoak ezabatu:
  • Inespezifikoa: Berdin dio zein patogeno den. Hantura (basofiloak), zelula defentsa

1: Garuna eta Gogoa

Garuna beharrezkoa da giza psikismoaren funtzionamendua azaltzeko. Adimen artifizialean aurrerapenak: ordenagailu ahaltsua = giza garuna. Ingeniaritza genetikoa: enbrioi-zeluletatik informazioa aldatzeko bideak aztertzen ari dira; gogoa = genetikan dagoen adierazpena.

Bada arimarik? Hil eta gero zer?

Teoria Monista Materialista

Demokrito (K.a. V.), Epikuro (K.a. III.). Prozesu mentalek erabat jatorri materiala dute: garuna.

• Materialismo fisikalista: Jarduera mentalak prozesu fisiko edo neurofisiologiko hutsak direla esaten du.
• Beste joera bat: Materialismo zibernetikoa.
• Materialismo emergentista (Bunge): Alderdi mentala ez da soilik fisikoa, baina eboluzioan zehar alderdi fisiko horietatik agertu zen.

Teoria Dualista

Gizakia ez da...

Eboluzioaren Teoriak

Lamarckismoa

Jean-Baptiste Lamarck izan zen espezieen eboluzio biologikoari buruzko lehen teoria orokorra (filogenesia) proposatu zuena. Lamarcken arabera, izaki bizidunak berez sortu ziren materia inorganikotik. Teoria hau laburbildu ohi da: "Funtzioak organoa sortzen du".

Eboluzio biologikoaren helburua zen espezieak gero eta konplexuagoak izatea. Teoria honek zenbait akats zituen, baina ez ziren erabat gainditu XIX. mendea hasi arte.

Darwinismoa: Hautapen Naturala

Lamarcken ideiak alde batera utzita, Darwinismoak beste ikuspegi bat proposatu zuen. Izaki bizidun bakoitzaren "diseinua" bizimoduaren araberakoa da; alegia, inguruarekiko interakzioen mende dago.

Izaki guztiek gogor jardun behar dute bizirik irauteko. Prozesu honetan,

1. Sarrera

Ondarearen gaineko Zergaren helburua ahalmen ekonomikoaren indize bat kargatzea da, zehazki ondarea. Zerga hau 1967an sortu zen, eta bere helburua informazioa lortzea eta maula ekiditea zen. Kontrol izaera bat izan zuen; ez zuen bilketa funtzio handirik izan, karga tasa txikiak ezarri zitzaizkiolako eta salbuetsitako gutxieneko handi bat zegoelako.

2008. urtean, bere karga kendu zen, baina, Ondarearen gaineko Zergaren legea indargabetu gabe. Honen arrazoia zen Estatuak ez zuela nahi, hau indargabetuz gero, Autonomia Erkidegoek hartu eta beren egitea. Hala ere, ez zegoen obligaziorik aitorpena egiteko, ezta ordainketa egiteko ere.

2011. urtean, berriz ere karga tasa indarrean jarri zen, baina, denboran mugatua.

2. Egitate Zergagarria

Testu publiko eta literario hau, eleberri zati bat da, idazle batek idatzia. Nobela da, idazlea errealitatea deskribatzen saiatzen delako. Errealitatea deskribatzeko, egileak meatzari anonimoak hartu ditu protagonistatzat. Blasco Ibáñez idazle valentziarrak, egunkarietako kolaborazioetan eta garai hartako gizartearekin zerikusia zuten eleberrietako gaiak plazaratu zituen. Pertsona arrunten bizimoduak deskribatu zituen, landa mundukoak, hiritarrak eta gerretan izandako bizipenak.

Meatzarien Lan Baldintza Gogorrak

Gizarte edukia da testuan agertzen dena eta, zeharkako moduan, XIX. mendeko azken laurdenean Bizkaian izandako industria iraultza. Meategiko harrobia bera deskribatzen du idazleak eta hor egiten diren lanen sekuentzia azaltzen du: harri...

Zientzia Bigarrena edo Fisika

Aldaketak kategorien arabera sailkatzen dira. Aristotelesen arabera, lau aldaketa mota ematen dira:

• Aldaketa substantziala: Substantziari eragiten diona da. Izatetik ez izatera pasatzean, substantziaren usteldura gertatzen da; alderantziz, sorkuntzak ez izatetik izatera eramaten du substantzia.
• Aldaketa edo mugimendu kualitatiboa: Substantzia baten ezaugarriren bat aldatzen denean gertatzen da. Adibidez: haurrak heldu bihurtzen direnean.
• Aldaketa edo mugimendu kuantitatiboa: Substantziari eragiten dio, gehikuntza edo murrizketa gisa.
• Lekualdaketa edo translazio mugimendua: Mugimendu garrantzitsuena da; beste mugimendu guztiak horren mende daude, haien oinarri eta sorrera delako.

Aldaketa naturala eta artifiziala

Lau aldaketa...

Nazioarteko zuzenbidearen egituran duen lekua

Era linealean aztertzea gauza bat da. Baina kontuan izan behar da haren harremana gainerako egiturazko printzipioekin.

Adibidea: bestelako egiturazko printzipioak ditugu aurrean, esaterako, barne arazoen sartze eza. Errealitatean nola eman zen ikusi behar da printzipio honen sendotzea.

Printzipioen arteko harremanak

• Autodeterminazioa eta barne eskuduntzaren edukiaren arteko harremana
• Autodeterminazio eskubideak nazioarteko ordenamenduan duen maila juridikoa
• Herrien libre determinazioak nazioarteko sanzioak ekar ditzake
• Libre determinazioaren eta estatu lurralde osotasunaren arteko harremana
• Libre determinazioa eta indarraren erabileraren debekuaren arteko harremana

Askapen mugimendu nazionalen oinarria

2625ek

Zer da hizkuntza-ekologia?

Hizkuntza guztien eta ingurunearekin dituzten elkarreraginen azterketa.

Zer da ekologia?

Izaki bizidunen arteko harremanak eta ingurunearekin dituztenak aztertzen dituen zientzia.

Zer da ekosistema?

Bizitzarako beharrezkoa den oreka mantentzen duen animalien eta landareen arteko harreman-sarea.

Hizkuntza-ekologia ikertzeko lau ideia nagusiak

• Ekosistemaren izaera orekatua
• Sistemaren aldagaien identifikazioa eta haien arteko harremanak
• Desoreka arrazoiak, ardurak eta erantzukizunak
• Oreka berriak sortzeko proposamena

Maria Jose Azurmendiren hizkuntza-ekologiaren paradigma

• Giza eskubideak errespetatzen dituen aztergaia
• Berdintasuna komunikabideetan
• Eleaniztasuna
• Hizkuntzak eta kulturak mantentzea
• Subiranotasun nazionalaren babesa
• Atzerriko

Botere Judizialaren Printzipio Nagusiak

Botere judizialaren oinarriak finkatzeko, hurrengo printzipioak hartu behar dira kontuan:

1. Mugiezintasun-printzipioa

Aurrekoaren osagarria da: epaileak ezin dira euren postutik mugitu. Honen bidez bermatu nahi da epaileak ez direla 'lagunen' onerako mugituko.

2. Esklusibotasun-printzipioa

Auzitegiei bakarrik dagokie epaitzea eta epaitutakoa betearaztea. Adibidez, epaia betetzen ez bada, beste baliabide batzuk bilatuko dira hori betearazteko; dirua ordaintzen ez bada, beste ondasun batzuetatik kenduko zaio.

3. Batasun-printzipioa

Printzipio honen arabera, Espainian botere judizial bakarra aurkituko dugu.

4. Botere judizialaren autogobernu-printzipioa

Botere judizialak bere burua antolatzeko askatasuna eta independentzia...

Lurralde Diagnostikoa: Oinarrizko Kontzeptuak

Harrera Ahalmena

Inguru fisikoak giza jarduerekiko duen erlazioa da, harrera ahalmenaren bidez adierazten dena. Egokitasun mailari dagokio, inguruaren auskortasuna eta potentzialtasuna dela medio egin daitekeen erabilpena.

Inpaktua

Jarduera batek inguruan eragiten duen ondorioa edo aldaketa. Jarduerari atxikia bada ere, bere garrantzia inguru hartzailearen arabera dago (bere kalitatea eta urrakortasuna). (Adibidez: inpaktu ekologikoa, bisuala edo giza-ekonomikoa).

Hauskortasuna

Hondatzeari suszeptibilitatea. Lurraldeari eta bere osagaiei atxikia.

Gaitasuna

Lurraldearen egokitasuna edo harrera antolatu beharreko aktibitateentzat.

Kalitatea

Lurralde baten berezitasuna ez aldatzeko gaitasuna. Baloreak: berezitasuna,...