DBH mailako Hizkuntza eta literatura ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Gogoan dut, haurtzaroan, goizero amak nola uzten zidan ohe gainean nire eskolako uniformea. Horrek lasaitasun handia eragiten zidan. Nire uniforme maitea, gainera oso polita zen. Eskolan janzkera bera genuen, denok berdinak ginen. Hara ikastera joaten ginen, eta ez jantziak erakustera.

Orain, berriz, eskola batera joaten bagara, ohart gaitezke egoera guztiz aldatu dela. Azken belaunaldietakoak parrandara joango balira bezala joaten dira eskolara. Jakina da hori kezkatzekoa dela; zeren eta eskoletan minimo batzuk errespetatu behar diren. Nik, behintzat, uniformea ezarriko nuke zentro guztietan, hala pribatuetan, nola publikoetan.

Begi bistan dago janzkerak bereizten gaituela. Uniformea erabiltzearen ondorioz, berdintasuna lor...

XX. Mendea: Euskal Pizkundearen Garaia

XX. mendea Euskal Pizkundearen garaia izan zen, antzerki berria, lore jokoak, eleberriak, aldizkariak... sortu zirelako. Mende honetako lehen hiru hamarkadetara arte luzatu zen Euskal Pizkundea. Erromantizismo abertzalea izango da literaturan errotuko den mugimendua. Euskararen eta kulturaren alde egiten duten bi gizon, Resurreccion Maria Azkue eta Jose Ariztimuño (Aitzol), "Euskaltzaleak" elkartea sortu zuten. Elkarte horren ekarpenak: euskal prentsa eta literatura sustatu zituen, eta euskal testuen ekoizpena nabarmen areagotu zen.

Pizkundeko Olerkaritza

Aitzolen inguruan, poeta belaunaldi berria sortu zen, "Olerkariak" izenekoa. Poesia tradizionaletik aldendu eta poesia landu eta jasoa sortu zuten. Gai...

Montesquieu eta Botere Banaketa

Montesquieuren arabera, pertsona edo erakunde bakar batek ezin ditu hiru botereak bere esku izan. Botereak honako hauek dira: legegilea, betearazlea eta judiziala. Izan ere, adibidez, monarkak eta senatuak lege tiranikoak egin eta aplika ditzakete. Estatu horretan dena galduko litzateke. Arrazoia, zientzia eta gizakirekiko errespetua aldarrikatzen zituen. Bere helburua ezjakintasunetik ateratzea zen. Amerikako eta Frantziako konstituzioetan eragina izan zuen. Konstituziorik gabe ez dago demokraziarik. Frantzian, demokrazia lortu zen. Konstituzioak demokraziaren legeak idazten ditu.

Rousseau eta Subiranotasun Nazionala

Rousseauren ustez, gizakia jaiotzean ona, independentea eta askea da. Helburua biziraupena da....

XX. Mende Hasierako Euskal Literaturaren Testuingurua

XX. mendearen hasieran, euskal gizarte eta kulturan aldaketa nabarmenak gertatu ziren, tradiziotik modernitaterako bidean. Garai honetako ezaugarri nagusiak honako hauek izan ziren:

• Abertzaletasunaren gorakada: XIX. mendeko Lore Jokoen ildotik, euskal kulturaren eta nortasunaren aldeko mugimendua indartu zen. Jaialdi eta ekimenen bidez egitura sendoagoa eman nahi izan zitzaion.
• Euskal aldizkarien ugaritzea: Prentsak garrantzi handia hartu zuen, eta hainbat aldizkari sortu ziren, hala nola Euskal Erria, Ibaizabal, eta Euskara, besteak beste.
• Sabin Aranaren eragina: Haren ideiek, bereziki hizkuntzaren garbizaletasunak, eragin sakona izan zuten garaiko idazle eta kultur eragileengan.
• Ohiko gaiak

Euskararen Jatorria eta Ahaidekoak

Vasco-iberismoa

Erromatarren okupazioarekin, iberiarrak Pirineo-aldera mugitu zirela eta hizkuntza hori euskara izango ez ote zen aipatzen dute hizkuntzalari batzuk. Ez da frogatua izan, izan ere, gaur egun esaten denez, familia urrunekoak baino ez baina egun gaztelania eta alemaniera diren bezain “ahaideko” lirateke. Harreman honetatik aurrera ezin da parekotasunik bilatu.

Hamitiko-semitikoak

Euskarak bereberearen antza duela dio Mukarowsky hizkuntzetan adituak. Kanarietako guantxearekin ere ahaidetu izan dute. Dirudienez, k.a. 8000. urte inguruan (glaziazioaren ondoren), Mediterraneo aldean eta Afrika iparraldean usko-mediterranearra edo garealdar familiako hizkuntzetatik etor daiteke euskara; indoeuroparrak...

Sautrela eta Linguae Vasconum Primitiae

“Sautrela” Bernard Etxepareren liburuan, Linguae Vasconum Primitiaen (Bordele, 1545), azaltzen den azken poema da. Liburua osatzen duten hamabost kantuetatik azken biek euskara dute gaitzat. Biak kantu alaiak dira, izenburuek berek adierazten diguten bezala: bai “Kontrapas” eta bai honako “Sautrela” ere dantza-doinuak baitira.

Liburu hau idazteko Etxeparek Garaziko (bere sorlekuko) hizkera erabili zuen; horregatik dio: “O heuskara lauda ezak Garaziko herria”. Argitaratu, berriz, Bordelen egin zuen, eta horren aipamena azken ahapaldian dator, aurrerago ikusiko dugun bezala. Bestalde, euskaraz kaleratzen zen lehenengo liburua zen. Hori izenburuak gogorarazten digu: euskaraz “Euskaldunon...

Gabriel Aresti (1933-1975)

• Arroa eta errealista.
• Espainolista eta "puta semearen semea" zela esan zioten.
• 12 urterekin ikasi zuen euskara bere kabuz, faxismo garaian, euskara debekatuta zegoenean.
• "Nire aitaren etxea" poema (Arkaitz Canok musikatu eta abestua): Euskal Herria eta euskal kultura defendatzeko idatzia.
• Edozeinek ulertzeko moduan idazten zuen.
• Hizkera sinplea erabiltzen zuen, baina mamitsua.
• Blas de Otero eta Gabriel Celayaren eragina jaso zuen.
• Poesia, antzerkia, artikuluak eta ipuinak idatzi zituen.
• Euskal kulturarekin eta

Analisi Kimikoa (mg/l)

Hona hemen azterketa kimikoaren emaitzak, miligramo litroko (mg/l) adieraziak:

• Bikarbonatoa: 14,7
• Kaltzioa: 1,9
• Sodioa: 4,7
• Magnesioa: 2,1
• Fluoruroa: 0,2
• Sulfatoa: 2,9
• Kloruroa: 7,0
• Hondakin lehorra (180ºC-tan): 43

Euskarazko Perpausen Sailkapena

Perpausak aditz kopuruaren eta egituraren arabera sailka daitezke:

Perpaus Bakunak

Aditz bakarra duten perpausak dira.

Perpaus Elkartuak

Aditz bat baino gehiago duten perpausak dira. Bi mota nagusi bereizten dira:

Juntadurazko Perpausak

Maila bereko bi perpaus elkartzen direnean sortzen dira.

Menderakuntzazko Perpausak

Bi perpaus ditu, baina maila ezberdinetakoak dira; bata nagusia da eta bestea menpekoa.

Menderakuntzazko perpaus mota nagusiak:

• Konpletibak (Zer?)

  Galderari erantzuten diote: zer?

  Atzizkiak: