Jonek liburu zahar batzuk aurkitzen ditu Berrota baserriko ganbaran. Liburuak or bizi izan zen neska bati buruz hitz egiten zuen. Neskato hau Miren deitzen zen, bere familia oso txiroa senez beste familia bati saldu egin zuten. Denbora pasa ondoren Miren bizi den baserriko jende guztia hiltzen, psikologikoki txarto egoten edo bidai batean egonda Miren bere aitaordearekin gelditzen da etxean. Bere aitaordea ia beti kanpoan dago horregatik Miren ia beti bakarrik dago bere txakurrarekin (Alaia). Egun batean kaletik joaten zenean ijito batekin topo egin zen eta beraz maitemindu egin zen. Bere aitaordea egun batean mozkortuta heldu zen etxera eta bera urratzen saiatu egin zen baina bat-batean Alberto(ijitoa) agertu zen eta bere aitaordea hil egin...

T(Z)EA          T(Z)EN          T(Z)ERA      T(Z)EKO

gustatu        hasi               behartu      gai izan

pentsatu        amaitu       gonbidatu   gauza izan

debekatu       ikasi            ausartu        lotsa izan

lortu                  irakatsi      heldu             prest egon

erabaki            jakin                                   agindu       

on(a) izan         lagundu                          gogoa eduki

hobe izan           ari izan                           eman

txarra izan          

...

1. Gaia: Hiztegia

Sinonimoak

• Hotsak: Irrintziak
• Ileorde: Peluka
• Galdetu: Galdegin
• Azaldu: Agertu
• Zerbitzaria: Morroia
• Aho-uhalde: Hede
• Nagusia: Burua
• Kaskagorri: Ile-gorri
• Debekatua: Galarazita
• Mutur: Moko
• Oihal: Ehun
• Buruko: Kapela
• Zintzilik: Eskegita
• Txukun: Garbi
• Aberatsak: Dirudunak
• Iratzeak: Garoa
• Jaiki: Altxatu
• Segitzea erabaki: Jarraitzea erabaki
• Ondora etorri: Hurbildu
• Mentura: Asturu
• Jazoera: Gertakizun
• Ondiko: Ezbehar
• Galzori: Peril

Antonimoak

• Azaldu: Desagertu
• Debekatu: Onartu, baimendu
• Nagusi: Morroi
• Aberats: Txiro, Pobre
• Txukun: Zikin
• Segitu: Gelditu, Utzi

Hitz-aukeraketa eta Esamoldeak

Aitonek beti kontatzen dizkigu gaztetako gorabeherak.

Garai batean oso ezagunak ziren euskal kortsarioen ibilerak itsasoetan.

Udan kanpoko neska batekin afera izan duela esan digu...

Txomin aguirre: ondarruan 1864-1920, 3 liburu: auñamendiko Lorea(1897), kresala(1906) eta garoa(1912) euskal letren munduan, aurrerapen asko egin zituen.

Kirikiño: mañarian 1866-1929, 2 liburu: anton berakatz(1914) abarrak(1918)1. Mundu gerra kronika. Euzkadi egunkarian. Herriko hizkera, idazkera ezerrazak, irudi aberatsak. bizkaian euskaltzaletasuna indartu egin zuen.

Pizkundea: XX. Mende hasieran Euskal kultura sustatzeko ahalegin handiari deritzo.

Pizkundea gertatu zen aldaketa sozioekenomikoengatik.

Egoera sozioekonomikoa: Industrializazioa, langileen mugimendua, tradizioekin haustura, abertzaletasunak indarra hartu eta kulturari bultzada eman.

Gertaerak: industrializazioa… eta gerraurea(Euskal Irakaskuntzaren hastapenak, Euskalgintzaren...

Menderakuntza: Definizioa eta Menderagailuak

Menderakuntza: Perpaus bat beste baten barruan txertatzean datza. Perpaus mendekoa esaten zaio, eta perpaus nagusiaren osagai bilakatzen da. Menderakuntzan menderagailuak erabiltzen dira. Menderagailuak aurrizkiak, atzizkiak edo aditzaren alboan jarritako hitzak dira.

Perpaus Osagarriak

Perpaus Osagarriak: ‘Zer?’ galderari erantzuten diote eta objektu funtzioa betetzen dute gehienetan.

Adierazpen-perpaus Osagarriak

Adierazpen-perpaus arruntak dira, baina perpaus nagusi baten mende daude.

• Aditz jokatuekin: -(e)la, -(e)nik
• Aditz jokatugabeekin: -t(z)ea (baiezkoa), -t(z)erik (ezezkoa)

Aginte-perpaus Osagarriak

Aginte-perpaus arruntak dira, baina perpaus nagusi baten mende daude. Aditza baiezkoa zein ezezkoa...

Ahalera

1. Gure lagunek ezin dezakete/zezaketen/lezakete ezer egin, guk ez badiegu.
2. Gu ohera goiz joan gaitezke/gintezkeen/gintezke, baina ez dugu nahi.
3. Zuek (niri) dei zakizkidakete/zenkizkidaketen/zenkizkidake ortera, baina niri...
4. Bizikleta ekartzea ahaztu egin zait... diezadakete/ziezadaketen/liezadekete (niri)?
5. Aizu, Mikel, hurbil diezaieke/zeniezaiekeen/zeniezaioke hor dagoen liburu hori?
6. Botika horrek kalte egin diezazuke/ziezazukeen/liezazuke.
7. Guri bila etor dakiguke/zekigukeen/lekiguke zure ama, goizeko...
8. Zure lagunei azterketako data ahaztu dakieke/zekiekeen/lekieke, apuntatzen ez badute.
9. Ikasleei esan diezaiedake/niezaieken/niezaieke (nik) azterketako nota?
10. Zuek ni utz nezakezue/nintzakezuen/nintzakezue bakean, mesedez?
11. Nire amak zu kotxez eraman

...

Narrazioaren Elementuak eta Argudio Motak

Narrazioaren Elementuak

2. Ekintzak: Argumentuaren Oinarria

Narrazioaren nondik-norakoa. Ekintza, istorio eta pasadizoen multzoak osatzen du narrazioaren argumentua.

3. Gaia: Autorearen Mezua

Aditzera eman nahi zaiguna; hau da, ekintzen azpian autoreak ezkutatzen duen intentzioa edo mezua.

4. Ikuspuntua edo Fokalizazioa (Narratzailea)

Barruko Ikuspuntua duten Narratzaileak

• Protagonista: Pertsonaietako bat izanik, beroni gertatzen zaiona ezagutu eta kontatuko digu. Istorioan inplikatuta egongo da.
• Protagonista Anitzak: Pertsonaia bakar baten ordez, hainbat pertsonaia dira gertaerak, arrazoiak eta iritziak kontatzen dizkigutenak.
• Lekukoa: Gainerako pertsonaien ekintzak ikusi eta kontatuko dizkiguna.

Kanpoko Ikuspuntua

...

Euskarazko Aditzak: Azalpen Erraza eta Adibideak

Euskarazko aditz-sistemak ulertzea zaila izan daiteke hasieran, baina oinarrizko kontzeptuak ikasiz gero, askoz errazagoa egingo zaizu. Atal honetan, aditz-mota nagusiak eta haien erabilerak aztertuko ditugu, adibide argiekin.

NOR-NORK Aditzak

NOR-NORK aditzetan, subjektuak (nork) ekintza burutzen du objektu zuzen baten gainean (nor). Hona hemen adibide batzuk, pertsona ezberdinetan:

• Zuk ni nauzu.
• Nik zu zaitut.
• Zuk gu gaituzu.
• Nik zuek zaituztet.
• Hark ni nau.
• Hark zu zaitu.
• Hark gu gaitu.
• Hark zuek zaituzte.
• Zuek ni nauzue.
• Guk zu zaitugu.
• Zuek gu gaituzue.
• Guk zuek zaituztegu.
• Haiek ni naute.
• Haiek zu zaituzte.
• Haiek gu gaituzte.
• Haiek zuek zaituztete.

NOR-NORI Aditzak

NOR-NORI aditzetan, ekintza nork jasotzen...