Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Testua: Estatuaren Lege Organikoa (1967)

Natura: Historikoa, azalpen-argudiozkoa, juridikoa. 1967ko urtarrilaren 11n BOEn argitaratua, publikoa eta hedapen nazionalekoa.

Eduki nagusia: Frankismoaren luzapena bilatzen duen legea, bi erakunde nagusiren sorreraren bidez: Estatuaren Buruzagitza eta Gobernuburutza, biak Mugimendu Nazionalaren barnean.

Egitura eta botereak

• Espainia erregerik gabeko erresuma da.
• Subiranotasun nazionala eta banaezina aldarrikatzen da.
• Estatuburua: Subiranotasun nazionalaren pertsonifikazioa da; legeak plazaratu eta onesten ditu, hiru ejerzitoetako buruzagitza du (jeneralisimoa), justizia banatzen du, indultu-eskubidea du eta kanpo-harremanak kontrolatzen ditu.
• Gobernuburua: 1973an Carrero Blanco izendatu zuten, eta hau erail

Eusko Jaurlaritzaren Defentsa eta Arabako Kontraerasoa

Orduan, Eusko Jaurlaritzak defentsa antolatzeko aprobetxatu zuen, Bilboko babesak gotortu zituen eta, gutxi balitz, Arabako lurretan kontraerasoari ekin zion; hala ere, erasoa ezerezean utzi zuten.

Burdin Gerrikoa: Bizkaiko Defentsa Lerroa

Porrot horren ondorioz, Bizkaian defentsa-gerrikoa prestatu behar izan zuten: Burdin Gerrikoa. Baina baliabiderik ez zegoenez, industria-eremu gehiena babestu beharrean, azkenean, Bilbo bakarrik babesteko erabili zuten.

Mola Jenerala eta Bizkaiko Konkista

Mola jeneralak, batez ere nafarrez eratuta zegoen iparraldeko armadaren buruak, Bizkaia konkistatzea erabaki zuen, Espainia nazionalak gerra jarraitzeko beharrezkoa zuen aberastasuna eskuratzeko. Gipuzkoaren...

Lizarrako Estatutua (1931)

Estatutu proiektu honek hainbat gai jorratzen zituen, besteak beste, inmigranteen eskubide politikoen demokratizazioa eta parlamentuko kide kopuruen aldaketa.

Proiektu honen aurrean, Lizarran bildutakoek jarrera ezberdina hartu zuten: EAJk onartu zuen; karlistek, ez. Hala, herriaren onarpena ikusteko testu bat egin zuten lau probintziatarako. Baina Nafarroako Udalen Bilkurak uko egitearen ondorioz, bigarren bat egin zen (Nafarroa sartu ez zena), eta herriak eta udalek onartu zutena, salbuespen bakarrarekin: Araban, baiezkoak ez ziren iritsi %50era.

Aitzakia hori jarri zuen boterea hartu berri zuen eskuinak bere aurkako autonomia estatutu hau ez onartzeko.

1936ko Estatutua

Hauteskundeak Euskal Fronte Popularrak irabaztea...

Lan Gatazkak eta Mugimendu Sozialak (1959-1975)

Lan gatazkak gehienbat industrializatutako lurraldeetan gertatu ziren. 1959-1975 aldiak bi ezaugarri nagusi izan zituen:

• Euskal Elizaren zati bat frankismoaren aurka jarri zela.
• Euskal nazionalismo erradikala sortu zela (1959an ETA, Euskal Herriaren nortasun eta eskubideen alde).

Ezkerreko erakunde berriak ere sortu ziren. 1961 eta 1962. urteetan langileen mugimendu garrantzitsuak gertatu ziren. 1964an, Gerra Zibilaren ondorengo lehen Aberri Eguna ospatu zen. 1966an (Bizkaian) eta 1968an (Gipuzkoan) gatazka garrantzitsuak izan ziren.

Alderdi politikoek ezin zituzten mugimendu horiek kontrolatu. Hala ere, Franco hil zenean (1975), autodeterminazioa, amnistia eta askatasunen aldeko proposamenak bertan...

Gerra Hotzaren Ezaugarri Nagusiak

• Sistema bipolarra: Mundu osoan eragina izan zuen bi blokeren arteko lehia (AEB eta SESB).
• Eragin-eremua: Helburuak ezarri, disidentzia deuseztatu, eta abar.
• Armamentu-norgehiagoka: Blokeek armamentu atomikoa, hidrogenozko bonbak, irismen handiko kontinentearteko misilak eta arma kimikoak garatu zituzten.
• Propaganda: Beren eragin-eremuak sendotzeko eta aurkariaren ideologia deabrutzeko erabili zen.
• Gerra pizteko beldurraren politika: Tentsio handiko uneak eta une lasaiagoak tartekatu ziren.
• Intentsitate txikiko gatazkak: Hainbat gatazka periferiko sortu ziren.
• Espioitza eta zerbitzu sekretuak: CIA (AEB) eta KGB (SESB) erakundeek garrantzi handia izan zuten.

Berlingo Blokeoa (1948-1949)

Potsdamgo Konferentzian (1945),...

Gizartea eta Politika

Nazioa eta Aberria

• Nazioa: Ezaugarri komun batzuk dituen gizatalde aski zabalari deritzo, bere batasunaren eta elkarrekin bizitzeko nahia ezaugarritzat dituena.
• Aberria: Naziotzat hartzen den herria da. Giza talde batek daukan kontzientzia politikoa.

Ideologia Politikoak

• Liberalismoa: Frantzian XVIII. mendean sortutako ideologia politiko-ekonomikoa, askatasun indibidualak azpimarratu eta gobernuen boterea murrizten duena.
• Frantsestuak: Independentzia Gerran Frantsesen ideologiaren aldeko espainiarrak.
• Absolutismoa: Estatuburuak botere mugagabea duen gobernu sistema.
• Liberalismo doktrinarioa: 1817an sortutako korronte liberala, autoritatea askatasunarekin batu nahi duena, subiranotasun mugatua helburu duena.

Boterea eta Gobernua

• Desamortizazioa:

Feudalismoa eta Erdi Aroko Gizartea

Bigarren Inbasioak

IX. eta X. mendeetan, Europak bigarren inbasio olatu bat jasan zuen, hiru talde nagusiren eskutik:

• Bikingoak: Eskandinaviarrak ziren. Britainiar uharteak, Frantziako iparraldea eta Italiako hegoaldea konkistatu zituzten.
• Magyarrak edo Hungariarrak: Europako ekialdean kokatu eta Hungariako Erresuma eratu zuten.
• Sarrazenoak: Pirata musulmanak ziren, inbaditzaile izugarri krudelak.

Errege-erregin Ahulak eta Babes Beharra

Inperio Karolingioa zatitu ondoren, Europa osoa hainbat erresumatan banatu zen. Errege-erreginak oso ahulak zirenez, ez zuten ez baliabiderik ez armadarik (oso gutxi) beren lurraldeak defendatzeko.

Nekazariek, errege-erreginen babesik ez zutenez, nobleei eskatzen zieten laguntza....

Gerra Zibila 1939ko apirilaren 1ean amaitu zen, eta etapa berri bat hasi zen, Franco buru zela, armadaren, Falangearen, Elizaren eta estatuaren propagandaren babesarekin. Garaituak fusilamenduak, espoliazioak, errekisak, zigorrak eta espetxeratzeak jasan zituzten. Egoera horrek Francoren heriotza arte iraun zuen, 1975ean.

Francoren Erregimenaren Oinarri Ideologiko, Politiko eta Sozialak

Gerra Zibila amaitu zenean, batzuek Franco txalotu zuten, beste batzuk, berriz, erbesteratu, exekutatu, espetxeratu edo baztertuak izan ziren. Diktaduraren burua Franco zen, diktadura pertsonala ezarriz, eskubideak eta askatasunak urratu eta errepresioa erabiliz.

Oinarri Politikoak

Estatu berria konstituzio, alderdi politiko eta eskubide zibilik gabe sortu zen....