Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

CLARA CAMPOAMOR DIPUTATUAK GORTE KONSTITUZIOGILEETAN EMANDAKO HITZALDIA (1931-09-01)

1. AURKEZPENA / SAILKAPENA
Aurrean dugun testua, forma aldetik narratiboa da eta edukiaren aldetik, soziala. Jatorria kontuan hartuta, historikoa, lehen mailakoa, zuzena eta garaikidea da.
Egilea Clara Campoamor da. Emakume politiko espainiarra, militantzia feministaren aitzindarietakoa (Madril, 1888 - Lausana, 1972). Bigarren Errepublikaren hasierarekin (1931) diputatu eserlekua lortu zuen Madrildik, Alderdi Errepublikano Erradikalaren zerrenden bidez. Batzorde konstituzionalaren kide izan zen eta 36. artikulua onartzeko eztabaidetan nabarmendu zen. Artikulu horrek onartzen zuen lehen aldiz emakumeen boto-eskubidea.
Kolektibo bati zuzenduta dago eta helburu publikoa...

INDUSTRIALIZAZIOA

Industrializazioa historia garaikidearen gertakari garrantzitsuenetakoa da, aldaketa sakonak ekarri baitzituen arlo guztietan: ekonomian, demografian eta gizartean.

Espainian, industrializazio prozesua beranduago gertatu zen.

Atzerapen horren arrazoi nagusiak, honakoak izan ziren:

• Lehengaien urritasuna
• Atzerapen teknologikoa
• Kapitalen falta
• Pentsamolde empresarialik eza

Industrializazioa ez zen gauzatu Espainiako lurralde guztietan. Katalunia izan zen lehena industrializazio prozesuan. Euskal Herriak ere garapen prozesu azkar bati ekin zion. Madril, administrazio eta zerbitzu gune garrantzitsuena zen. Kataluniako industrializazioa ehungintzan oinarritu zen.

Euskal Herriari dagokionez, siderurgian hasi zen industrializazioa. Siderurgia...

TESTUA: Erantzukizun Politikoen Legea (1939)

Kokapena

Aztergai dugun testua historikoa da, lehen mailako iturria. Formaren aldetik juridikoa da, lege-artikuluen sorta bat baita. Egilea Gobernua da, eta Francok sinatua dago. Helburu publikoa du, altxamenduarekin bat ez zetozen guztiak zigortzeko erabili zen legea baita; hortaz, eduki politikoa du. Erantzukizun Politikoen Legea 1939ko otsailaren 9an onartu eta 13an BOEn argitaratu zen. Espainiako Gerra Zibilaren amaieran sartu zen indarrean.

Analisia

Ideia nagusia

Gerra Zibila amaitu ondoren, gobernuak errepresioa bideratzeko onartutako legeetako bat da.

Ideien sailkapena

Garaileen ustez, garbiketa egiteko garaia heldu da. Lehenengo paragrafoan azaltzen den bezala, erantzukizun politikoak eskatzeko...

Estatu Batuen Sorrera

Estatu Batuak britainiar inperiotik independente izan ziren lehen koloniak dira. Estatu Batuak historikoki lehen sistema demokratikoa eratu zuen Frantzia eta Inglaterra aurretik. Iritar guztiek boto eskubidea zuten, emakumeak ez, 20 mendera arte.

Koloniak eta Sistema Politikoa

13 kolonia zituen Erresuma Batuak. Sistema politiko original bat sortzen dute: errepublika federala. Kolonietan ez zegoen nobleziarik eta klero indartsurik, eta gizartearen goiko mailan inportanteenak burgesak ziren.

Hegoaldeko Kolonien Egoera

Hegoaldeko kolonietan esklabutza sistema antolatua zegoen. Haien ekonomia plantazioetan oinarrituta zegoen (kafe, algodoi, ...), langile ugari behar zitzeten Afrikatik ekartzen zituzten.

Gizarteko Taldeak

• Iparraldeko

AEB: kronologia, protagonistak eta jatorria

AEB kronologia, protagonistak eta jatorria:

• Erresuma Batua zuten 13 kolonia, Amerikako ipar-ekialdeko kostaldean.
• AEB Ipar Amerikako ipar-ekialdeko kostan sortu zen, kolonoen eta Britainia Handiaren arteko tentsioen ondorioz.
• 1776an AEB sortu ziren; amerikako kolonoek independentzia aldarrikatu zuten.

Jatorri

Zerga berrien auzia

• Kolonoek zerga batzuk ordaindu behar zizkieten Britainia Handiari.
• Parlamentuan kolonoek ez zuten ordezkaritzarik; horregatik sortu zen "ez ordezkaririk, ez zergarik" eta, ondorioz, zergen auzia.

Tearen matxinada

• Zergak bertan behera gelditu ziren, baina tearen gaineko zergak indarrean jarraitu zuten.
• Erantzuna Tearen Matxinada izan zen: gazte batzuek itsasora bota zituzten konpainien

iruzkina: Clara Campoamorren hitzaldia

Testu honen izenburua Clara Campoamor diputatuak Gorte Konstituziogileetan emandako hitzaldia (1931-09-01) da, eta bere izenak dioen bezala, Clara Campoamorrek egin zuen 1931ko irailaren 1ean. Gaiari dagokionez, Espainiako Konstituzioak onartzen zuen emakumezkoen sufragio unibertsalaren aurrean poztasuna agertzea da. Edukiaren arabera, politikoa eta publikoa dela esan dezakegu eta, iturriari dagokionez, historikoa.

Clara Campoamor eta emakumeen eskubideak

Testu hau Clara Campoamorrek Gorteetan egindako hitzaldi baten zati bat da; honetan, emakumezkoen eskubideak defendatzeaz aparte, Espainia sufragio unibertsala onartzen duen lehen herrialde latindarra izatearen garrantzia azpimarratzen du. Honekin batera,...

Estatu Nagusien Deialdia (1789): Bankarrota

1789an, Frantzia bankarrotan zegoen, eta horren aurrean, Estatu Nagusien deialdia egin zen.

• Hiru estamentuetako ordezkariek kexuen koadernoak idatzi zituzten, euren proposamenak eta asmoak adierazteko.

• Botoaren arazoa

  • Pribilegiatuek eta erregeak boto estamentala nahi zuten.
  • Hirugarren estamentuak pertsona bakoitzeko botoa eskatzen zuen.

• Pilota-jokoaren aretoko zin egitea

  Hirugarren estatuko ordezkariek Estatu Orokorrak utzi eta Pilota-jokoaren aretoan bildu ziren, Frantziarako konstituzioa lortu arte bananduko ez zirela zin eginez.

Asanblada Nazional Konstituziogilea (1789-1791)

1789ko uztailaren 14an Bastillaren kontrako erasoa izan zen, iraultzaren hasiera markatuz.

• Asanblada Nazionala Asanblada Konstituziogile

Clara Campoamorren Hitzaldia eta Testuingurua

Testua, Clara Campoamorrek 1931ko irailaren 30ean emakumezkoen bozkatzeko eskubidearen gainean hasitako eztabaidako hitzaldi batetik aterata dago. Ez dago osorik, Victoria Kentek eta beste diputatu batzuek kontrako iritzia ematen zutelako; hemen agertzen zaigun testua bere alderdiko edota ideologiako kideei zuzenduta baitago. Testu zirkunstantziala da, Espainiako Gorteetan emandako hitzaldia baita, eta eduki politikoa du. Hartzailea, beraz, kolektiboa da (gainontzeko diputatu guztiak), eta egile pribatua, Clara Campoamor. Lehen mailako informazio-iturria daukagu eta 1931ko irailaren 1ekoa da; argia da, beraz, ezkertiarren artean bera izan zela eskubide hau lortzeko ahalegin handiena egin zuena eta...

Al-Andalus: Emirerri Menpekoa (714-756)

Al-Andalus izena jarri zieten mendean hartutako lurraldeei eta Kordoba izendatu zuten hiriburu. Musulmanek konkistekin jarraitu zuten eta Pirineoetatik gorago erasoaldiak egin zituzten, baina 732. urtean Poitiersko borrokan frankoen aurka garaituak izan ziren. Horren ondorioz, musulmanek Galiako (Frantziako) lurraldeetan zituzten konkistak utzi zituzten. Kordoban, 751. urtean, Abd ar-Rahman I.a emir izendatu zuten.

Kordobako Emirerri Independentea (756-929)

Abd ar-Rahman I.ak estatu berri bat sortu zuen, eta Kordobako emirrak Abbastar Kalifari obeditzeari utzi zion. Islamiar inperioaren hiriburua Bagdad zen. Abd ar-Rahman I.ak Al-Andaluseko lurraldeko administrazioa berrantolatu zuen eta armada iraunkor...

Lehen Mundu Gerraren Hastapenak

Arrazoiak

Lehen Mundu Gerra 1914 eta 1918 artean gertatu zen, baina haren arrazoiak XIX. mendearen amaieran sortu ziren.

a) Herrialde kolonizatzaileen arteko lehia

• Alemaniak kolonia gutxi zituen, eta Frantziari eta Britainia Handiari gailendu nahi zien.
• Haien arteko gatazkak Marokon gauzatu ziren nagusiki.

b) Asaldura nazionalista

• Alemania eta Frantzia etsai ziren:
  • Frantziak Prusiaren aurkako gerra galdu zuenean, Alsazia eta Lorrena eskualdeak galdu zituen Alemaniaren mesedetan.
  • Bi herrialdeek Europan nagusi izan nahi zuten.
• Alemaniaren eta Britainia Handiaren arteko lehia: itsasbideak eta nazioarteko merkataritza kontrolatu nahi zituzten.

c) Balkanetako gatazka

• Turkiar Inperioaren mendeko zenbait herrik gerrak sustatu eta