Noiz hartu zuten nazionalek Bilbo?

1937ko ekainaren 19an nazionalek Bilbo osoa hartu zuten, Artxandatik behera hirira jaitsi ondoren.

Zer izan zen Burdin Gerrikoa?

Bizkaiko defentsa-lerroa izan zen, baina azkenean Bilbo bakarrik babesteko erabili zen baliabide faltagatik.

Noiz bonbardatu zuten Gernika?

1937ko apirilaren 26an Condor Legio alemaniarrak bonbardatu zuen Gernika.

Bilboko erorketa eta Burdin Gerrikoa: Gerra Zibila Euskadin

Laburpena

Testuak Gerra Zibilean Euskadin izandako gertakariak azaltzen ditu: Bilboko defentsa, Burdin Gerrikoa, Mola jeneralaren Bizkaiko konkista eta Gernikako bonbardaketa. Halaber, Bilbo 1937ko ekainean nola hartu zen eta Santoñako Ituna nola porrot egin zuen azaltzen du. Azkenik, errepublikanoen porrotaren arrazoiak laburbiltzen ditu.

Funtsezko puntuak

Eusko Jaurlaritzak Arabako kontraeraso bat saiatu zuen, baina nazionalek ezerezean utzi zuten.
Burdin Gerrikoa Bizkaiko defentsa-lerroa zen, baina baliabide faltagatik Bilbo bakarrik babesteko erabili zen.
Mola jeneralak Bizkaia konkistatzea erabaki zuen; gizonen %40 Bizkaian eta %60 Gipuzkoan baino ez zituen erabili, eta, Mola hil ondoren, Dávila jeneralak jarraitu zuen.
1937ko apirilaren 26an Condor Legio alemaniarrak Gernika bonbardatu zuen.
1937ko ekainaren 19an nazionalek Bilbo osoa hartu zuten.
Santoñako Ituna italiarrek ez zuten errespetatu eta euskal gudari asko kartzela frankistetan sartu zituzten.
Errepublikanoen porrotaren arrazoiak: isolamendua, Frantziarako mugen itxiera, ontzi-blokeoa eta barne gatazka politikoak.

Frogatu zeure burua

Eusko Jaurlaritzaren Defentsa eta Arabako Kontraerasoa

Orduan, Eusko Jaurlaritzak defentsa antolatzeko aprobetxatu zuen, Bilboko babesak gotortu zituen eta, gutxi balitz, Arabako lurretan kontraerasoari ekin zion; hala ere, erasoa ezerezean utzi zuten.

Burdin Gerrikoa: Bizkaiko Defentsa Lerroa

Porrot horren ondorioz, Bizkaian defentsa-gerrikoa prestatu behar izan zuten: Burdin Gerrikoa. Baina baliabiderik ez zegoenez, industria-eremu gehiena babestu beharrean, azkenean, Bilbo bakarrik babesteko erabili zuten.

Mola Jenerala eta Bizkaiko Konkista

Mola jeneralak, batez ere nafarrez eratuta zegoen iparraldeko armadaren buruak, Bizkaia konkistatzea erabaki zuen, Espainia nazionalak gerra jarraitzeko beharrezkoa zuen aberastasuna eskuratzeko. Gipuzkoaren konkistan hiru mila gizonek hartu zuten parte; Bizkaikoan, berriz, berrogei milak: espainiarrak aurrealdean eta italiarrak atzealdean.

Nazionalek kostata egin zuten aurrera Bizkaiko orografia malkartsuagatik, eta abiazioak behin eta berriro parte hartu behar izan zuen Otxandion, Durangon eta Gernikan frontea apurtzeko.

Teknika Militar Berriak eta Gernikako Bonbardaketa

Fase honetan teknika militar berri batzuk plazaratu ziren: oinezko soldaduek eraso egin aurretik, hartu beharreko lekuak hegazkinek eta artilleriak bonbaz suntsitzen zituzten. Hiri zibilak ere masiboki bonbardatu zituzten. 1937ko apirilaren 26an, Condor Legio alemaniarrak Gernika bonbardatu zuen.

Bilboko Erorketa eta Burdin Gerrikoaren Haustura

Mola jenerala hegazkin-istripu batean hil zen arren, nazionalek ez zuten atzera egin. Dávila jeneralak hartu zuen Molaren lekua eta Burdin Gerrikoaren kontrako erasoa zuzendu zuen. Gerrikoa ez zen uste bezain eraginkorra izan, nazionalek bazekizkiten-eta gotorlekuaren punturik ahulenak.

Frontea apurtu zutenean, nazionalek Bilbo inguratu zuten eta Artxandatik behera hirira jaitsi ziren. 1937ko ekainaren 19an Bilbo osoa hartu zuten. Eusko Jaurlaritzak ez zuen bete Errepublikako Gobernuak industriak suntsitzeko emandako agindua.

Santoñako Ituna eta Errepublikanoen Porrota

Bilbo galdu zutenean, euskal gudariek Bizkaia utzi eta Santoñara alde egin zuten. Han, armak italiar boluntarioen eskuetan utzi zituzten. Ituna, ordea, ez zuten italiarrek errespetatu eta nazionalistak kartzela frankistetan sartu zituzten.

Gerra Zibilaren Porrotaren Arrazoiak Euskadin

Gerra Zibilak gutxi iraun zuen euskal lurretan, errepublikanoen porrota garbia izan baitzen, arrazoi hauengatik:

Gainerako lur errepublikanoetatik isolatuta zeudelako.
Frantziarako mugak itxita zituztelako.
Nazionalek ontzi-blokeoa ezarri zutelako.
Euskal alderdien artean egon ziren gatazka politikoen ondorioz.