DBH mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ofizialki, frankismoa Francorekin hil zen (1975eko azaroaren 20an). Carrero Blanco hil zenez, Carlos Arias Navarro presidente izendatu zuten. Horrela hasi zen Trantsizioa, eta Juan Carlos Borboikoa Espainiako errege bihurtu zen.

Trantsizioaren Hasiera eta Testuingurua

Trantsizioa diktaduratik demokraziarako prozesua izan zen (ofizialki bi urte eta erdi inguru iraun zuena).

Politika eta Eragile Nagusiak

Espainian, frankisten artean borroka bat zabaldu zen: inmobilistak eta aperturistak (edo irekitzaileak). Arias Navarro inmobilista zen, eta horregatik erregeak kargutik kendu zuen, Adolfo Suárez presidente izendatuz (aperturista), munduaren babesa lortzeko. Ez zen komeni estatuburua inmobilista izatea, erregea eta demokrazia lotuta egon behar baitziren....

Gizarte Estamentala

Hiru estamentu zeuden, bakoitzak bere lege-ezaugarriak zituen:

• Noblezia: Botere politikoa galdu zuen monarken mesedetan, baina trukean beren pribilegioak bermatu zizkieten. Errege-erreginek gobernuan karguak eta jaurerriak ematen zizkieten nobleei.
• Kleroa: Botere handia zuen, batez ere Elizako goi-hierarkiak. Erlijio ordena ugari sortu ziren, eta Inkisizioak biztanleria zorrotz kontrolatu zuen.
• Hirugarren Estamentua: Bi taldetan banatzen zen:
  • Burgesia: Erregearen funtzionario izatera edo nobleziaren parte izatera iristea zuten helburu.
  • Nekazariak: Gizarte talderik ahulena osatzen zuten. Eskulana ez ezik, talde pribilegiatuaren eta koroaren soldaduak eta zergak ere talde horretatik ateratzen ziren.

Gizarte-pentsaeraren Oztopoak

Bi...

Inperioaren Kostuak

Inperioaren mantentze-lanak gastu handiak zekartzan:

• Armada moderno eta profesional bat beharrezkoa zen, tertzioek osatutakoa (inperioko lurralde guztietako boluntario profesionalak).
• Administrazio konplexuago bat beharrezkoa izan zen.
• Amerikatik etorritako urrea eta zilarra ez zen aski izan gastu guztiei aurre egiteko. Horren ondorioz, presio fiskala areagotu zen, eta bankari aleman eta italiarrei maileguak eskatu zitzaizkien, baina horrek errege-ogasunaren zorra handitu besterik ez zuen egin.

Inperioan protestanteak eta kanpoan beste etsai batzuk –frantsesak eta turkiarrak– garaitu ezin zituela ikusita, Karlos monarkia unibertsalaren eta berak gobernatzeko idealaren porrotaz jabetu zen.

1556an abdikatu egin zuen. Filipe...

Karlos V.aren Oinordetza

Karlos Austriakoak edo Habsburgokoak hasi zuen izen hori daraman dinastia. Ganten jaio zen 1500ean eta lurralde ugari oinordetu zituen. Hala, Europako monarkiarik boteretsuena bilakatu zen:

• Errege-erregina Katolikoengandik hauek oinordetu zituen: Gaztelako Koroa, Amerikako lurrekin; Aragoiko Koroa, Italiako jabetzekin; eta Nafarroako Erresuma.
• Aitaldeko familiarengandik hauek jaso zituen: Austriako Etxearen Alemaniako lurrak, enperadore izateko aukera, eta Borgoinako Etxearen jabetzak Herbehereetan eta Franche-Comtén.

Barne Gatazkak eta Koroatzea

17 urterekin Espainiara joan zen oinordetza jasotzera, haren ama Joana oraindik ere bizi arren. Gaztelan, errege atzerritar haren aurka agertu ziren.

Komuneroen Matxinada piztu...

Herrialde-elkarte demokratiko bat osatzeko arazoak

Talkak sortzen dira ideia desberdinak planteatzen direnean, gaitasun desberdinak ezartzerako orduan.

Irizpideak

• Parte hartze eraginkorra: Partaide guztiek eskubide berdinak izan behar dituzte politikaren inguruan.
• Subiranotasuna: Denek izan behar dute bozkatzeko eskubidea, eta boto guztiek balio berdina izan behar dute.
• Ulermen ilustratua: Partaide guztiek aukera berdinak izan behar dituzte politika alternatiboak eta hauen ondorioak ezagutzeko, iritzi formatua eduki ahal izateko eztabaidatzen diren gaien inguruan.
• Agenda kontrola: Partaide guztiek aukera izan behar dute agendan zer gai eta nola ezartzen diren erabakitzeko.
• Helduen inklusioa: Bertako heldu guztiek herritartasun eskubide berdinak izan

-Stalinen maila-igoera: Lenin 1924.urtean hil zen, talde txiki bat alderdia eta estatua zuzentzen borrokak eta liskarrak etengabeak ikuspuntu desberdinak. 1922 Stalin SBAK-ko idazkari izendatu eta nagusitu zen. Herrialde bateko sozialismoa sendotzea defendatzea eta mundu-iraultza ideia baztertzea, helburua SESBren iraultza finkatzea eta sendotzea izango zen, hirugarren internazionala sobietar interesen zerbitzurako erakunea bihurtu zen.

Stalinek diktadura totalitarioa ezarri zuen:

1929an,Stalinek botere guztiak hartu diktadura pertsonala ezarri, botere bermatzeko hiru baliabide:

• Pertsona gurtzea: Propagandaren bidez, Stalin goratzen herriaren ongile nagusia aita zela esaten. Stalin etsaien edozein ezaugarri positibo ezabatu, egia faltsutzen zuten.

INPERIALISMO: Herrialde batek beste herrialde batzuetan hartzen duen nagusitasuna

{konkistatzailea:metropolioa}{konkistatua:kolonia} FAKTOREAK:

• Ekonomiko
• Demografiko
• Erlijioso
• Politiko
• Ideologiko
• Zientifiko

KOLONIAK:

1. Britaniar inp(kol:mundu osoan)
2. Frantziar inp(kol: afrikan)
3. Alemania eta Italiar inp(kol: afrikan+Belgikak kongo)
4. Errusia(kol:siberia)
5. Eb(kol: esp, filip, puertoriko)
6. Japonia(txina+errusiaren aurka)

Sortutako gatazkak konpontzeko: Berlingo konfer(1884-1885).

MENDERATZEKO MODUAK:

• Koloniak: kolonizatzaikearen mende eta administratuak.
• Protektoratuak: kolonizatutako herrialdearen kanpo politika eta aberastasuna kontrolatu.
• Kontzesioak: herrialde indep bateko lurraldeak.

USTIAPEN EKONOMIKOAREN ONDORIOAK:

• Garraio azpiegiturak eraiki.
• Mendebaldeko osasun ohiturak

Mendebaldeko Demokraziak

Frantziako Barne Egoera

Gerran suntsitutako inguruak berreraikitzen hasi zen; Estatu Batuekin zuen zorrari ere aurre egin behar zion. Frantziako gerra arteko urteetan honako faseak bereiz daitezke:

• 1919tik 1929ra: Bi talde politikok agindu zuten txandaka; kontserbadoreak eta ezkertiarrak. 1926tik aurrera, arazo ekonomikoak oso larriak zirenez, bi joera politiko horiek bat egin zuten. Egoera ekonomikoak hobera egin zuen.
• 1929tik aurrera: Joera politikoak muturrera eraman ziren: ezkerrak Sobietar Batasuneko komunismoa izan zuen eredu, eta eskuinak, Alemaniako eta Italiako erregimen faxistetan ikusi zuen eredua.
• 1936tik 1938ra: III. Errepublika Fronte Popularrak gobernatu zuen. Langileen lan-baldintzetan hobekuntzak bultzatu